عربستان سعودی پس از تعمیر خسارات واردشده به خط لوله «شرق-غرب» در پی حملات پهپادی، صادرات نفت از طریق این خط لوله را از سر گرفته است؛ اقدامی که به نوشته وال استریت ژورنال، مسیر مهمی برای دور زدن تنگه هرمز را دوباره فعال کرده و ضربهای به تهران وارد میکند.
خط لوله «شرق-غرب» که حدود هزار و ۲۰۰ کیلومتر در سراسر عربستان سعودی امتداد دارد، نفت را از قلب مناطق نفتخیز این کشور در ساحل خلیج فارس به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل میکند. این خط لوله در جریان جنگ ایران به یکی از مهمترین زیرساختهای انرژی جهان تبدیل شده و بهعنوان مسیری جایگزین برای کاهش شدید تردد نفتکشها از تنگه هرمز عمل کرده است.
این خط لوله ظرفیت انتقال روزانه حداکثر هفت میلیون بشکه نفت را دارد؛ حدود دو میلیون بشکه برای پالایشگاههای داخلی عربستان سعودی مصرف میشود و مابقی برای صادرات اختصاص مییابد. با این حال، پیش از آغاز جنگ ایران در نهم اسفند، این خط لوله هیچگاه برای مدت طولانی با ظرفیت کامل فعالیت نکرده بود. تحلیلگران برآورد میکنند پیش از حملات پهپادی سه هفته قبل که به نیروهای تحت حمایت جمهوری اسلامی در عراق نسبت داده شد و به خط لوله آسیب زد، روزانه حدود چهار میلیون بشکه نفت، معادل حدود چهار درصد از عرضه جهانی، از این مسیر منتقل میشد.
ازسرگیری صادرات از خط لوله شرق-غرب در حالی صورت میگیرد که عربستان سعودی همچنین راههایی برای انتقال نفت بیشتر از تنگه هرمز، با وجود حضور و تهدید جمهوری اسلامی، پیدا کرده است. به گفته شرکت ردیابی کشتیها، کپلر، بارگیری نفت در بندر رأسالتنوره عربستان در خلیج فارس اخیرا به حدود ۶.۵ میلیون بشکه در روز رسیده؛ در حالی که این رقم در اواسط ماه گذشته ۱.۵ میلیون بشکه در روز بود.
حماد حسین، اقتصاددان ارشد در شرکت کپیتال اکونومیکس، گفت یکی از موضوعات مهمی که معاملهگران نفت دنبال میکنند این است که آیا عربستان سعودی میتواند همزمان با ازسرگیری صادرات از ینبع، حجم بالای صادرات نفت از طریق تنگه هرمز را نیز حفظ کند یا خیر.
او گفت اگر صادرات از خلیج فارس در سطح بالا ادامه پیدا کند و عملیات ینبع نیز بهبود یابد، مجموع صادرات نفت عربستان سعودی میتواند از سطح پیش از حملات فراتر برود و در نتیجه به معکوس شدن افزایش اخیر قیمت نفت کمک کند.
حسین افزود: «با این حال، صادرات از ینبع در مقایسه با اوایل جنگ دشوارتر شده است، زیرا حوثیها تهدیدی علیه زیرساختهای انرژی ایجاد کردهاند.»
به گفته افراد مطلع، آرامکو، شرکت نفت دولتی عربستان، روز یکشنبه بارگیری نفتکشها با نفت خام را از طریق این خط لوله در بندر ینبع در دریای سرخ آغاز کرد.
این افراد گفتند آرامکو خط لوله را با ظرفیت انتقال حدود ۳.۵ میلیون بشکه در روز به کار گرفته است. بخشی از نفت منتقلشده نیز به پالایشگاههای داخلی اختصاص خواهد یافت.
آرامکو بلافاصله به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد.
پس از انتشار خبر ازسرگیری انتقال نفت از طریق خط لوله، قیمت نفت در روز دوشنبه بخشی از افزایش خود را پس گرفت، اما همچنان در سطح بالایی قرار داشت و قیمت نفت برنت، شاخص بینالمللی نفت، همچنان بالاتر از ۱۰۵ دلار در هر بشکه بود.
پیش از آغاز جنگ ایران، عربستان سعودی بیشتر صادرات نفت خود را از طریق تنگه هرمز به مقصد مشتریانش در آسیا ارسال میکرد. اما با تشدید حملات جمهوری اسلامی به کشتیها و مختل شدن تردد در این آبراه، عربستان سعودی میلیونها بشکه نفت را از طریق خط لوله شرق-غرب به ینبع منتقل کرد.
پس از آنکه شبهنظامیان حوثی مورد حمایت جمهوری اسلامی در ماه ژوئیه حملات خود به کشتیهای مرتبط با عربستان سعودی در اطراف بابالمندب را افزایش دادند، بخشی از محمولههای نفت عربستان سعودی از مسیر شمالی و از طریق مصر، کانال سوئز و سامانه خط لوله سومد منتقل شد.
با مختل شدن مسیر جایگزین دریای سرخ در پی این حملات، آرامکو بارگیری نفت در نفتکشها از بنادر خلیج فارس را افزایش داد و با وجود تهدید حملات جمهوری اسلامی، ارسال آنها از طریق تنگه هرمز را ادامه داد. والاستریت ژورنال گزارش داده بود که این شرکت به چند مشتری آسیایی خود ــ که مهمترین بازار نفت عربستان سعودی هستند ــ اعلام کرده بود محمولههای نفت خود را در خارج از تنگه هرمز و در نزدیکی سواحل عمان تحویل بگیرند.
