رژیم طالبان در حالی پنجمین سالگرد خروج کامل نظامیان آمریکایی از افغانستان را «روز پرافتخار» توصیف می‌کند و آن را نشانه «شکست» ایالات متحده می‌داند که مقام‌های این رژیم در ماه‌های اخیر بارها خواستار بازگشایی سفارت آمریکا در کابل، عادی‌ سازی روابط با واشنگتن و به رسمیت شناخته شدن رژیمشان از سوی این کشور شده‌اند. 

از یک سو، ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی رژیم طالبان، مدعی شد که افغان‌ها با توسل به زور، ایالات متحده را «شکست» دادند و به ۲۰ سال «اشغال» افغانستان پایان بخشیدند، اما در سوی دیگر، امیرخان متقی، وزیر خارجه این رژیم، می‌کوشد واشنگتن را به ازسرگیری روابط دیپلماتیک، سرمایه‌‌گذاری در افغانستان و بازگشایی سفارتش در کابل ترغیب کند. 

واپسین هواپیمای نظامی آمریکا یک دقیقه پیش از نیمه‌شب ۳۰ اوت ۲۰۲۱ به وقت محلی، فرودگاه بین‌المللی کابل را ترک کرد و پایان عملیات خروج در ۳۱ اوت اعلام شد. کریستوفر دوناهو، فرمانده وقت لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا، آخرین نظامی آمریکایی بود که سوار این هواپیما شد. تصویر سبزرنگ او که با دوربین دید در شب ثبت شد، به یکی از نمادهای خروج آشفته ایالات متحده از افغانستان تبدیل شد. 

رژیم طالبان هر سال ۳۱ اوت، روز پایان کامل حضور نظامی آمریکا در افغانستان، را جشن می‌گیرد. ذبیح‌الله مجاهد این روز را «پرافتخار» توصیف کرده و مدعی شده است که نیرو و امکانات نظامی ایالات متحده از افغان‌ها شکست خورد. 

طالبان خروج آمریکا را آخرین مرحله «پیروزی» خود می‌دانند؛ پیروزی‌ که با امضای توافق‌ دوحه آغاز شد، با سقوط کابل در ۱۵ اوت ۲۰۲۱ ادامه یافت و با خروج آخرین نظامی آمریکایی، تکمیل شد. 

با این حال، پنج سال پس از خروج کامل نظامیان آمریکایی، مقام‌های طالبان بارها از واشنگتن خواسته‌اند سفارتش را در کابل باز کند، روابطش را با این رژیم عادی کند و حکومت طالبان را به رسمیت بشناسد.

ایالات متحده تاکنون هیچ‌ یک از این درخواست‌ها را نپذیرفته است. سفارت آمریکا در کابل از ۳۱ اوت ۲۰۲۱ تعطیل است و واحد امور افغانستان مستقر در سفارت آمریکا در دوحه، ماموریت دیپلماتیک واشنگتن در امور افغانستان را پیش می‌برد. دولت آمریکا تاکید می‌کند که رژیم طالبان را به‌‌عنوان حکومت افغانستان به رسمیت نمی‌شناسد.  

امیرخان متقی در مصاحبه اخیر با خبرگزاری کیودو ژاپن، گفت که رژیم طالبان در پی عادی‌‌سازی روابط با ایالات متحده است. او از واشنگتن خواست رویکرد تقابلی را کنار بگذارد و روابطی بر اساس «احترام متقابل و منافع مشترک» شکل دهد. متقی همچنین بر ایجاد روابط عملی میان دو طرف پیش از بحث درباره شناسایی رسمی، تاکید کرد. 

متقی در مصاحبه جداگانه‌ای با روزنامه فایننشال‌تایمز، نیز از سرمایه‌‌گذاری آمریکا در بخش‌ معادن، امورزیربنایی، کشاورزی و تجارت استقبال کرد و بار دیگر خواهان بازگشایی سفارت این کشور در کابل شد. او گفت که روابط افغانستان و آمریکا نباید تنها از دریچه جنگ ۲۰ سال گذشته دیده شود، بلکه باید بر همکاری‌های آینده متمرکز باشد.  

تکرار این درخواست‌ها نشان می‌دهد که رژیم طالبان، با وجود روایت رسمی خود درباره شکست دادن آمریکا، برقراری روابط دیپلماتیک با واشنگتن را برای کاهش انزوای سیاسی و پیوستن به جامعه بین‌المللی مهم می‌داند. به نظر می‌رسد مقام‌های این رژیم امیدوارند بازگشایی سفارت آمریکا در کابل کشورهای دیگری را نیز به گسترش روابط و احتمالا شناسایی حکومت طالبان تشویق کند. 

با این حال، بازگشایی سفارت یا افزایش تماس‌های دیپلماتیک لزوما به معنای به رسمیت شناختن رسمی رژیم طالبان نیست. شماری از کشورهای منطقه در سال‌های اخیر روابط سیاسی، اقتصادی و کنسولی خود را با طالبان گسترش داده‌اند، اما از شناسایی رسمی این رژیم خودداری کرده‌اند. 

پس از گذشت پنج سال از سلطه مجدد طالبان، روسیه تنها کشوری است که رژیم طالبان را به رسمیت شناخته است. کشورهای دیگر، از جمله چین، ایران، هند و کشورهای آسیای میانه، سطح تعامل با طالبان را افزایش داده‌اند، اما تاکنون این رژیم را به رسمیت نشناخته‌اند.

هم‌زمان با پنجمین سالگرد خروج آمریکا، اسکات میلر، جنرال بازنشسته آمریکایی و آخرین فرمانده نیروهای ایالات متحده و ناتو در افغانستان، در مصاحبه با شبکه ای‌بی‌سی نیوز، از نحوه پایان جنگ و خروج آشفته نظامیان آمریکایی انتقاد کرد. 

میلر گفت یکی از دشوارترین بخش‌های ماموریتش این بود که به همکاران افغانش، که برخی از آنان را ۱۰ تا ۱۵ سال بود می‌شناخت، بگوید نیروهای آمریکایی در حال ترک افغانستان‌‌اند. به روایت او، نگاه دوستان افغانش جوری بود که گویی به آنان «خیانت» شده است. 

او تصریح کرد که به‌‌عنوان یک سرباز، تنها سیاست دولت وقت آمریکا را اجرا می‌کرد، اما از نحوه پایان ماموریت در افغانستان «ناراحت و خشمگین» بود. میلر معتقد است خطرهای موجود در افغانستان به‌‌درستی ارزیابی نشد و آمریکا می‌توانست پیش از وخیم شدن اوضاع، انتقال بخشی از افراد در معرض خطر را آغاز کند.  

ایالات متحده و طالبان در ۲۹ فوریه ۲۰۲۰ توافق‌نامه دوحه را امضا کردند. این توافق زمینه خروج نیروهای آمریکایی و متحدانشان را فراهم کرد. در مقابل، طالبان تعهد دادند که اجازه ندهند از خاک افغانستان علیه آمریکا و متحدانش استفاده شود و مذاکرات بین‌الافغانی را آغاز کنند.

پس از امضای توافق، حملات هوایی و سایر حمایت‌های نظامی آمریکا از نیروهای حکومت پیشین افغانستان به‌‌شدت کاهش یافت. با خروج نیروها و پیمانکاران خارجی، توان عملیاتی نیروی هوایی و شبکه پشتیبانی نیروهای امنیتی افغانستان نیز تضعیف شد.  

دونالد ترامپ، رئیس‌‌جمهوری ایالات متحده، بارها از نحوه خروج نظامیان آمریکایی در دوران جو بایدن انتقاد کرده و آن را آشفته و «تحقیرآمیز» خوانده است. او همچنین خواهان بازپس‌گیری پایگاه هوایی بگرام شده و اهمیت این پایگاه را با نزدیکی آن به چین و تاسیسات هسته‌ای این کشور مرتبط دانسته است. 

با این حال، موانع شناسایی رژیم طالبان تنها به اختلاف‌های باقی‌‌مانده از خروج آمریکا محدود نمی‌شود. طالبان در پنج سال گذشته محدودیت‌های گسترده‌ای بر زنان و دختران اعمال کرده‌اند، دختران بالاتر از کلاس ششم را از تحصیل محروم و تحصیل زنان در دانشگاه‌ها را ممنوع کرده‌اند و زیر بار تشکیل حکومتی فراگیر هم نرفته‌اند.

به این ترتیب، پنجمین سالگرد خروج آمریکا دو واقعیت متضاد را برجسته می‌کند: رژیم طالبان پایان حضور نظامی واشنگتن را به‌‌عنوان «پیروزی» جشن می‌گیرد، اما برای کاهش انزوای سیاسی و کسب مشروعیت بین‌المللی، خواهان بازگشت همان کشور در قالب سفارت، سرمایه‌‌گذاری و روابط دیپلماتیک است.