به گزارش وال استریت ژورنال، مقامهای اسرائیلی و آمریکایی میگویند اطلاعات اسرائیل نشان میدهد ایران پاییز گذشته هزاران سانتریفیوژ غنیسازی اورانیوم را به تونلهایی در اعماق یک کوه منتقل کرده است؛ اقدامی که نگرانیها درباره توانایی تهران برای بازسازی برنامه هستهای خود را افزایش میدهد.
اسرائیل یافتههای اطلاعاتی خود را در اختیار آمریکا قرار داده و گفته است سانتریفیوژها پس از جنگ ۱۲ روزه، زمانی که حملات آمریکا و اسرائیل سه سایت اصلی هستهای ایران را هدف قرار داد، پاییز گذشته به سایت «کوه کلنگ» منتقل شدهاند.
«کوه کلنگ» که در ایران با نام کوه کلنگ شناخته میشود، سالهاست تحت نظارت آمریکا و اسرائیل قرار دارد. اطلاعات محدودی که درباره فعالیتهای ایران در این سایت وجود دارد، نشان میدهد هرگونه حمله هوایی به آن با چالشهایی روبهرو خواهد بود.
این سایت که در نزدیکی یکی از تأسیسات اصلی هستهای ایران قرار دارد، بهعنوان جایگزینی زیرزمینی برای یک مرکز مونتاژ سانتریفیوژ ایران ساخته شد؛ مرکزی که پس از انفجاری در سال ۲۰۲۰ بهشدت آسیب دید و احتمال داده شد آن انفجار اقدامی خرابکارانه بوده باشد.
موسسه علوم و امنیت بینالملل، اندیشکدهای در زمینه مسائل هستهای و منع اشاعه، اعلام کرده است طی ۱۵ ماه گذشته فعالیتها در این محل بهطور مستمر ادامه داشته؛ از جمله رفتوآمد کامیونها، تقویت تونلها و ایجاد یک محدوده امنیتی. همچنین در اطراف شبکه قدیمیتری از تونلها که به سال ۲۰۰۷ بازمیگردد و ایران بعدها آن را مسدود کرده بود، فعالیتهایی انجام شده است.
دیوید آلبرایت، رئیس این موسسه، گفت: «این احتمال وجود دارد که ایران سانتریفیوژها را به تونلهای کوه کلنگ منتقل کرده باشد.»
کارشناسان تخمین میزنند این مجموعه زیرزمینی در عمق حدود ۹۰ تا ۱۳۷ متر زیر صخرههای سخت قرار دارد و فضای کافی برای چندین تأسیسات مرتبط با برنامه هستهای را دارد.
نیت سوانسون، مدیر بخش ایران در شورای امنیت ملی آمریکا در دولت بایدن، گفت سابقه فعالیتهای مخفیانه هستهای ایران به این معناست که هرگونه فعالیت اعلامنشده در یک سایت زیرزمینی مستحکم، باعث نگرانی است.
او گفت: «گریز مخفیانه هستهای بدترین سناریوی ممکن است. ما نمیدانیم اهداف ایران چیست، اما اینکه نمیتوانیم این سایت را راستیآزمایی کنیم، نشان میدهد وضعیت کنونی تا چه اندازه مشکلساز است. ما باید آژانس بینالمللی انرژی اتمی را برای بازرسی این مکانها در آنجا داشته باشیم.»
کوه کلنگ سال گذشته در جریان جنگ اسرائیل و ایران، هدف اصلی بمباران قرار نگرفت و در دور جدید درگیریها با آمریکا که از ۹ اسفند آغاز شد نیز هدف قرار نگرفته است. با این حال، مقامها و کارشناسان مدتهاست نگراناند ایران بتواند از این تونلها برای ذخیره یا ساخت تجهیزات هستهای و ایجاد یک مرکز کوچک غنیسازی برای تولید مواد شکافتپذیر استفاده کند.
یک مقام نظامی اسرائیلی که با روند انتخاب اهداف آشناست، ابراز نگرانی کرد که حملات هوایی جنگ اخیر به اندازه کافی فعالیتهای مرتبط با تسلیحات هستهای را هدف قرار نداده است. او گفت کارهای بیشتری باید انجام شود، از جمله در کوه کلنگ.
به نوشته این روزنامه آمریکایی، با افزایش اختلاف میان اهداف جنگی اسرائیل و آمریکا، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تلاش کرده است دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، را متقاعد کند حملات گسترده را از سر بگیرد تا برنامههای تسلیحاتی و تلاشهای تهران برای بازسازی را بیشتر عقب بیندازد. آمریکا طی ۱۰ روز گذشته حملات خود را افزایش داده و ترامپ گفته است واشنگتن آماده حمله به «کوه کلنگ» است.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA)، نهاد ناظر هستهای سازمان ملل، به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادند. کاخ سفید نیز روزنامه والاستریت ژورنال را به مصاحبههایی که ترامپ هفته گذشته درباره این سایت انجام داده بود، ارجاع داد.
ترامپ روز ۱۳ ژوئیه به هیو هویت، مجری محافظهکار، گفت: «کوه کلنگ یک هدف احتمالی برای یک ضربه بزرگ و حسابی است.» این نخستین بار بود که او بهطور مشخص از «کوه کلنگ» بهعنوان یک هدف نام برد، هرچند پیشتر به یک سایت زیرزمینی ایران که در دل گرانیت قرار دارد اشاره کرده بود.
سانتریفیوژها ماشینهایی هستند که گاز اورانیوم را با سرعت بالا میچرخانند و ایزوتوپها را از یکدیگر جدا میکنند تا مواد برای استفاده در انرژی هستهای غیرنظامی یا تولید احتمالی سلاح هستهای غنی شوند.
ایران همواره دستیابی به سلاح هستهای را رد کرده است، اما حدود حدود ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد تولید کرده که به سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح نزدیک است.
وال استریت ژورنال مینویسد، قرار گرفتن سانتریفیوژها در کوه کلنگ لزوما به این معنا نیست که ایران در آنجا یک سایت غنیسازی ایجاد میکند. پس از بمبارانهای ژوئن ۲۰۲۵، تهران ممکن است سانتریفیوژهای باقیمانده خود را برای کاهش خطر نابودی به این محل منتقل کرده باشد.
به نوشته این روزنامه آمریکایی، مشخص نیست سانتریفیوژهایی که اسرائیل به آمریکا گفته به کوه کلنگ منتقل شدهاند، از کجا آمدهاند. ممکن است سانتریفیوژهای ذخیره در تأسیسات اصلی هستهای ایران نگهداری شده باشند.
