جمهوری اسلامی با هدف دستیابی به جایزهای بزرگ وارد مذاکرات با دولت ترامپ شده است: دهها میلیارد دلار دارایی مسدودشده در خارج از کشور که میتواند به احیای اقتصاد بحرانزده ایران کمک کند.
والاستریت ژورنال در مطلبی فهرستی از کشورهایی که داراییهای بلوکهشده ایران در آنها قرار دارند ارائه میدهد. برخی از این داراییها تقریبا به اندازه عمر جمهوری اسلامی مسدود بودهاند. اما بخش عمده این داراییهای بلوکهشده مربوط به پرداختهای بهنسبت جدید حاصل از فروش نفت ایران به چین، هند، کره جنوبی و ژاپن است، و پس از خروج دونالد ترامپ از برجام و بازگشت تحریمها علیه ایران در سال ۲۰۱۸، مسدود شد.
برآوردها درباره ارزش داراییهای ایران در خارج از کشور متفاوت است. تهران میگوید این رقم دستکم ۱۰۰ میلیارد دلار است، اما برخی کارشناسان رقم بسیار کمتری را مطرح میکنند. اولویت تهران در حال حاضر آزادسازی مرحلهای ۲۴ میلیارد دلار از این داراییها است.
اسفندیار باتمانقلیج، مدیرعامل اندیشکده اقتصادی «بورس و بازار»، میگوید آزادسازی بخشی از این منابع مالی به دولت امکان میدهد ارزش پول ملی را افزایش و نرخ تورم را کاهش دهد. او در ادامه افزود: «ایران همچنان انگیزه بسیار قوی برای دنبال کردن لغو گستردهتر تحریمها خواهد داشت.»
چین: ۲۰ تا ۵۰ میلیارد دلار
چین سالها بزرگترین خریدار نفت ایران بوده و برآوردها از میزان داراییهای مسدودشده ایران در این کشور بین ۲۰ تا ۵۰ میلیارد دلار متغیر است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
آمریکا میتواند مانع شود که کشورها پول نفت را به ایران بپردازند، زیرا تقریبا تمام معاملات جهانی نفت با دلار انجام میشود. وزارت خزانهداری آمریکا این اختیار را دارد در صورت نقض تحریمها، موسسات مالی را از دسترسی به نظام مالی دلاری محروم کند، ابزار قدرتمندی که آمریکا طی دو دهه گذشته بهطور فزاینده از آن استفاده کرده است.
به گزارش والاستریت ژورنال، چین حتی پس از آغاز جنگ نیز مخفیانه به خرید نفت ایران ادامه داده است. ایران توانسته است از بخشی از این منابع مالی برای خرید ماشینآلات چینی، قطعات یدکی خودرو و کالاهای دیگر استفاده کند.
عراق: ۱۵ میلیارد دلار
عراق یکی از خریداران اصلی برق و گاز طبیعی ایران است، اما محدودیتهای آمریکا سالها مانع از آن شده است که بغداد هزینه این خدمات را بپردازد. دولت ترامپ نیز اخیرا معافیتهایی را که به عراق اجازه پرداخت پول برق ایران را میداد، لغو کرد.
هند: ۷ میلیارد دلار
پیش از خروج ترامپ از برجام، هند دومین خریدار بزرگ نفت ایران بود. تحریمهای دولت ترامپ بانکهای هندی را مجبور کرد پرداختهای مربوط به خرید نفت خام ایران را متوقف کنند.
کره جنوبی: ۷ میلیارد دلار
کره جنوبی نیز مانند هند و چین پیش از اعمال تحریمهای دولت اول ترامپ از مشتریان عمده نفت ایران بود. بخش عمده ۷ میلیارد دلار دارایی مسدودشده ایران در این کشور بعدها در چارچوب توافق تبادل زندانیان میان ایران و آمریکا به قطر منتقل شد.
قطر: ۶ میلیارد دلار
پس از حمله ۷ اکتبر حماس به اسرائیل، سیاست واشنگتن تغییر کرد. آمریکا همچنان اجازه انتقال این منابع مالی از قطر به ایران را صادر نکرده است. قرار بود این پولها صرفا برای اهداف بشردوستانه استفاده شوند. دسترسی ایران به این منابع یکی از محورهای اصلی مذاکرات کنونی است.
سایر کشورها: ۸ میلیارد دلار
بخشی از داراییهای بلوکهشده ایران نیز در ژاپن، لوکزامبورگ، عمان و حتی آمریکا نگهداری میشود.
