در حالی که مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکا در وضعیتی نامشخص قرار دارد، گزارش‌ها حاکی از آن است که یک فرمانده تندرو سپاه پاسداران، که نامش با حملات و سرکوب‌های داخلی و خارجی طی دهه‌های گذشته گره خورده، به یکی از چهره‌های نزدیک به مرکز قدرت تبدیل شده است.

به گزارش اسوشیتدپرس، سرتیپ احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، اکنون در شکل‌دهی به موضع سخت‌گیرانه جمهوری اسلامی در مذاکرات برای پایان احتمالی جنگ با آمریکا نقشی مهم دارد. گفته می‌شود او بخشی از حلقه‌ای کوچک است که با مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در ارتباط مستقیم است.

با این حال، مانند بسیاری از مسائل ایران از زمان آغاز جنگ، مشخص نیست تصمیم‌گیری نهایی در دست چه کسی است. در سطوح بالای رژیم، چهره‌ها برای کسب نفوذ و قدرت رقابت می‌کنند و ممکن است جایگاهشان به‌سرعت تغییر کند. وحیدی از ۸ فوریه، چند هفته پیش از آغاز جنگ، در انظار عمومی دیده نشده است. با این حال، رسانه‌های داخلی ایران روز پنجشنبه گزارش‌های ضدونقیضی درباره دیدار وحیدی با وزیر کشور پاکستان در تهران منتشر کردند.

وحیدی از چهره‌های قدیمی رژیم است. او در شکل‌گیری حمایت جمهوری اسلامی از گروه‌های شبه‌نظامی در منطقه نقش داشته، به مشارکت در بمب‌گذاری سال ۱۹۹۴ در مرکز یهودیان آرژانتین متهم شده و در سال ۲۰۲۲، در سمت وزیر کشور، فرماندهی نیروهای امنیتی را در سرکوب خونین معترضان بر عهده داشته است. وحیدی امسال پس از کشته شدن فرمانده سپاه پاسداران در آغاز جنگ، به فرماندهی این نهاد نظامی رسید.

به گفته موسسه مطالعات جنگ، مستقر در واشنگتن، وحیدی و نزدیکانش احتمالا نه‌تنها کنترل پاسخ نظامی جمهوری اسلامی، بلکه سیاست مذاکراتی کشور را نیز در دست گرفته‌اند. راهبرد جنگی جمهوری اسلامی حفظ فشار بر تنگه هرمز، جلوگیری از صادرات نفت و گاز و ایجاد بحران جهانی انرژی بوده است. هم‌زمان، جمهوری اسلامی به تاسیسات نفتی، هتل‌ها و زیرساخت‌های کشورهای خلیج فارس حمله کرده است.

در مذاکرات، جمهوری اسلامی در برابر درخواست آمریکا برای تحویل ذخایر اورانیوم غنی‌شده مقاومت کرده و بر این باور است که می‌تواند در این بن‌بست دوام بیاورد و دونالد ترامپ تمایلی به ازسرگیری جنگ تمام‌عیار ندارد. این موضع احتمالا بازتاب نگاه تقابلی وحیدی است. 

کنت کاتزمن، پژوهشگر ارشد گروه صوفان، گفت وحیدی از ذهنیت «انقلاب بی‌پایان» و «مقاومت بی‌پایان» می‌آید و معتقد است آمریکا باید در هر مرحله به چالش کشیده شود. وحیدی در ژانویه گفت قدرت دفاعی جمهوری اسلامی به حدی رسیده است که هر اقدام نظامی دشمن را به اقدامی پرخطر تبدیل می‌کند.

وحیدی اکنون نقطه کانونی مذاکرات است

پاکستان در ماه آوریل میزبان مذاکراتی میان هیئت ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، و هیئت آمریکایی به ریاست جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری، بود. این مذاکرات بدون دستیابی به توافق به پایان رسید. قالیباف و عراقچی، وزیر خارجه، پس از بازگشت به ایران با انتقادهایی از درون ساختار قدرت مواجه شدند مبنی بر اینکه بیش از حد آماده امتیازدهی بوده‌اند. قالیباف ناچار شد علنی تاکید کند که مذاکرات با حمایت رهبر جمهوری اسلامی انجام شده است.

پس از آن، به گفته یک مقام منطقه‌ای آگاه، وحیدی به اصلی‌ترین نقطه تماس مذاکره‌کنندگان با جمهوری اسلامی تبدیل شده است. انزوای شدید و وضعیت نامعلوم رهبر جمهوری اسلامی گمانه‌زنی‌ها درباره رقابت مقام‌ها برای دسترسی به او و تاثیرگذاری بر تصمیم‌هایش را افزایش داده است.

هالی داگرس، پژوهشگر ارشد موسسه واشنگتن، گفت رهبر جدید احتمالا با سپاهی تندروتر هماهنگ است؛ مشابه پدرش اما جسورتر و غیرمسالمت‌جوتر است. چهره‌هایی مانند وحیدی فقط جنگ را مدیریت نمی‌کنند، بلکه جانشینی را بازطراحی، قدرت را پیرامون رهبری تضعیف‌شده متمرکز و عملا دولت را از طریق اداره بحران تصاحب می‌کنند.

وحیدی محصول سال‌ها فرماندهی نیروی قدس است

احمد وحیدی، با نام واقعی احمد شاهچراغی، در سال ۱۹۵۸ در شیراز متولد شد. او مانند بسیاری از جوانان پس از انقلاب ۱۹۷۹ به سپاه پاسداران پیوست و در جنگ ایران و عراق حضور داشت. وحیدی وارد بخش اطلاعاتی تازه‌تاسیس سپاه پاسداران شد و به‌تدریج مسئولیت عملیات خارج از ایران را بر عهده گرفت. 

او حمایت چهره‌های قدرتمندی مانند اکبر هاشمی رفسنجانی را به دست آورد. رفسنجانی در خاطراتش نوشته است وحیدی در ماجرای ایران-کنترا در دهه ۱۹۸۰ نقش داشت؛ ماجرایی که در آن دولت ریگان برای آزادی گروگان‌های آمریکایی در لبنان به ایران سلاح فروخت و بعد از پول آن برای حمایت از شورشیان کنترا در نیکاراگوئه استفاده کرد.

در همان دوره، وحیدی فرماندهی نیروی تازه‌تاسیس قدس را بر عهده گرفت. نیروی قدس طی دهه‌ها به ایجاد شبکه‌ای از گروه‌های شبه‌نظامی نیابتی و دولت‌های متحد در خاورمیانه کمک کرد. نیروی قدس تحت فرمان وحیدی در طراحی بمب‌گذاری سال ۱۹۹۴ علیه بزرگ‌ترین مرکز یهودیان آرژانتین نقش داشت، حمله‌ای که ۸۵ کشته و ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت. 

بازرسان آمریکایی همچنین معتقدند جمهوری اسلامی در دوره وحیدی بمب‌گذاری سال ۱۹۹۶ برج‌های خُبر در عربستان سعودی را سازمان‌دهی کرد. در این حمله‌ ۱۹ نظامی آمریکایی کشته و صدها نفر زخمی شدند.

وحیدی در سال ۱۹۹۸ نیروی قدس را ترک کرد. آمریکا در سال ۲۰۱۰، زمانی که وحیدی وزیر دفاع بود، او را به‌دلیل نقش در برنامه هسته‌ای و تلاش برای دستیابی به سلاح‌های کشتارجمعی، تحریم کرد.

در سال‌های اخیر، وحیدی در سمت وزیر کشور بر نیروهای پلیسی نظارت داشت که در سرکوب اعتراض‌های ۲۰۲۲ نقش داشتند. بعدها، یک روزنامه ایرانی سندی محرمانه منتشر کرد که نشان می‌داد وزارت کشور تحت مدیریت وحیدی به نهادهای امنیتی دستور داده بود زنان بی‌حجاب را رصد و از آن‌ها عکس‌برداری کنند. وحیدی همچنین گفته بود تلاش برای حذف حجاب «طرح استعماری» دشمنان برای تضعیف جمهوری اسلامی است. 

به گفته تحلیلگران، نقش وحیدی، به‌ویژه با توجه به ابهام ادامه‌دار درباره ساختار رهبری رژیم،  دستیابی آمریکا به توافق با جمهوری اسلامی را دشوارتر می‌کند. ترامپ خواهان یک طرف مشخص برای مذاکره است، اما به گفته برخی تحلیلگران، کل نظام تغییر کرده است و تصمیم‌گیری دیگر «نمایش یک‌نفره» نیست؛ وحیدی یکی از چندین بازیگری است که برخی شناخته‌شده‌ و برخی ناشناخته‌اند.