جنگ ایران که اکنون وارد سومین ماه شده، فرصتی برای چین فراهم کرده است تا تواناییهای نظامی آمریکا را در میدان نبرد مشاهده کند و در عین حال، این واقعیت را یادآوری کند که در هر جنگی، طرف مقابل نیز نقش تعیینکنندهای در نتیجه دارد.
برخی کارشناسان از چین، تایوان و دیگر کشورها در گفتوگو با سیانان اشاره کردند که جنگ دو ماه اخیر در خلیج فارس میتواند تصویری از نحوه رویارویی احتمالی پکن و واشنگتن در درگیری آینده ارائه دهد. آنها هشدار دادهاند که چین ممکن است در ارزیابی تواناییهایش دچار اشتباه شود، تجربه رزمی اندکی داشته باشد و نگاه محدودی به پیامدهای جنگ داشته باشد.
فو چیانشائو، سرهنگ سابق نیروی هوایی چین، گفت مهمترین درس این جنگ برای ارتش چین این است که نباید از تقویت دفاعی غافل شود. او به برخی موارد موفقیت جمهوری اسلامی در عبور از سامانههای دفاع موشکی آمریکا مانند پاتریوت و تاد اشاره کرد و گفت چین باید ضعفهای دفاعیاش را شناسایی کند تا در جنگهای آینده آسیبپذیر نباشد.
ارتش چین در سالهای اخیر توان تهاجمیاش را بهسرعت گسترش داده و موشکهای مافوق صوت و سامانههای پرتاب پیشرفته را توسعه داده است. نیروی هوایی چین نیز بهسرعت در حال افزودن جتهای رادارگریز نسل پنجم به ناوگان جنگندههایش است و براساس گزارش اندیشکده بریتانیایی موسسه خدمات متحد سلطنتی (RUSI)، حدود هزار فروند جنگنده جی-۲۰ در اختیار خواهد داشت که از نظر نقششان در حملات دقیق دوربرد، مشابه جنگندههای افـ۳۵ آمریکا عمل میکنند. چین همچنین در حال توسعه بمبافکن رادارگریز مشابه بیـ۲ و بیـ۲۱ آمریکا است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
با این حال، کارشناسان میگویند وضعیت دفاعی چین متفاوت است. جمهوری اسلامی توانست با استفاده از فناوریهای بهنسبت ابتدایی مانند پهپادهای ارزانقیمت شاهد و موشکهای بالستیک کمهزینه از سامانههای دفاعی آمریکا در خلیج فارس عبور کند. در مقابل، آمریکا از جنگندههای افـ۳۵ و بمبافکنهای بیـ۲ در کنار مهمات هدایتشونده ارزانتری که هواپیماهای بیـ۵۲، بی-۱ و افـ۱۵ حمل میکردند استفاده کرد و سکوهای پرتاب موشک، شناورهای دریایی و پلها را هدف قرار داد. به گفته فو، پکن باید برای چنین ترکیبی برنامهریزی کند و حفاظت از پایگاهها، فرودگاهها و بنادر را تقویت کند.
در موضوع تایوان، بسیاری احتمال میدهند که این جزیره به نقطه بحرانی درگیری احتمالی آمریکا و چین تبدیل شود. حزب کمونیست چین وعده «اتحاد مجدد» با تایوان را داده و شی جینپینگ استفاده از زور را رد نکرده است. تحلیلگران تایوانی میگویند چین اکنون ارتشی در اختیار دارد که هم در تسلیحات دقیق پیشرفته مشابه آمریکا و هم در جنگ پهپادی انبوه و کمهزینه مشابه جمهوری اسلامی توانمند است.
چیه چونگ، پژوهشگر موسسه تحقیقات دفاع و امنیت ملی تایوان، گفت راکتهای دوربرد و حملات پهپادی گسترده نقش مهمی در عملیات مشترک نظامی چین علیه تایوان خواهند داشت. چین بزرگترین تولیدکننده پهپاد در جهان است و ظرفیت تولید سامانههای بدون سرنشین بسیار گستردهای دارد. براساس گزارشی تحلیلی در سال ۲۰۲۵، تولیدکنندگان غیرنظامی چین میتوانند ظرف کمتر از یک سال خطوط تولید را برای ساخت سالانه یک میلیارد پهپاد مسلح بازطراحی کنند.
برخی کارشناسان هشدار دادهاند تایوان برای مقابله با چنین حجمی آماده نیست. گزارشی از یک نهاد نظارتی دولتی تایوان اعلام کرد تدابیر فعلی مقابله با پهپادها «ناکافی» است و این، تهدیدی جدی برای زیرساختهای حیاتی و پایگاههای نظامی محسوب میشود. با این حال، تایوان در حال تقویت این تواناییها است. جین سو، مدیر شرکت پهپادسازی تایوانی تاندر تایگر، خواستار سرمایهگذاری بیشتر در تولید انبوه پهپادها شد و گفت تایوان باید شبانهروزی پهپاد تولید کند تا بتواند با دشمنان مقابله کند.
آمریکا نیز درحال تطبیق خود با شرایط جدید است و این شناخت وجود دارد که در جنگ احتمالی در اقیانوس آرام، واشنگتن ممکن است در موقعیت دفاعی قرار گیرد. ساموئل پاپارو، فرمانده نیروهای آمریکا در منطقه هند و اقیانوس آرام، در جلسهای در سنای آمریکا گفت پهپادها هزینه جنگ را برای طرف مهاجم بسیار بالا میبرند. درصورت وقوع جنگ برسر تایوان، آمریکا یا تایوان میتوانند از پهپاد برای هدف قرار دادن کشتیها و هواپیماهای حامل نیروهای چینی استفاده کنند.
به گفته تحلیلگران، هزینه کشتیها و هواپیماهای حامل نیروهای چینی بسیار بیشتر از پهپادهایی است که میتوانند آنها را نابود کنند و همین عامل بازدارنده مهمی ایجاد میکند. آمریکا نیز بهدلیل نگرانی از جنگ نامتقارن ایران، بهندرت ناوهایش را از تنگه هرمز وارد خلیج فارس کرده است. پکن همچنین به احتمال زیاد متوجه شده که پاپارو پیشنهاد کرده است تنگه تایوان با هزاران پهپاد در هوا، روی آب و زیر دریا پوشش داده شود تا عبور نیروهای چینی دشوار شود.
کارشناسان میگویند همه ارتشها باید در نظر داشته باشند که دشمن نیز از جنگ درس میگیرد. برخی تحلیلگران هنوز متعجباند که چرا رهبران آمریکا برای اقدام احتمالی جمهوری اسلامی به بستن تنگه هرمز برنامهریزی نکرده بودند. همچنین با وجود ضربات سنگین نظامی، رژیم ایران همچنان فعال باقی مانده است. کریگ سینگلتون، پژوهشگر ارشد بنیاد دفاع از دموکراسیها، گفت پیروزیهای تاکتیکی لزوما به نتایج سیاسی منجر نمیشوند و فشار نظامی آمریکا هنوز به یک توافق سیاسی پایدار ختم نشده است. او گفت این موضوع برای چین درسآموز است که موفقیت در میدان نبرد لزوما به دستیابی به نتیجه نهایی مورد نظر منجر نمیشود.
یکی دیگر از تفاوتهای مهم، تجربه رزمی است. ارتش چین از زمان جنگ با ویتنام در سال ۱۹۷۹ تجربه جنگی نداشته است، در حالی که نیروهای آمریکایی در عراق، افغانستان، کوزوو و پاناما عملیاتهای متعددی انجام دادهاند. تحلیلگران میگویند آمریکا درصورت درگیری با چین، نیروهایی در اختیار خواهد داشت که تجربه مستقیم نبرد یا برنامهریزی عملیات در خلیج فارس را دارند. این نیروها تجربه از دست دادن تجهیزات و نیرو، اجرای عملیات دقیق و تغییر تاکتیکها را کسب کردهاند.
درو تامپسون، پژوهشگر ارشد در سنگاپور، با اشاره به جنگ کره گفت چین آن زمان جنگندههای بهتری در اختیار داشت، اما خلبانان آمریکایی با هواپیماهای ضعیفتر عملکرد بهتری داشتند، زیرا تجربه جنگ جهانی دوم را با خود آورده بودند. او گفت درس آن جنگ این بود که «یک خلبان عالی در هواپیمایی متوسط همیشه یک خلبان متوسط در هواپیمایی عالی را شکست میدهد».
کارشناسان همچنین میگویند جنگ ایران نشان داده است که درگیری میان یک قدرت بزرگ و یک کشور ضعیفتر میتواند بهسرعت ابعاد جهانی پیدا کند. سینگلتون گفت توانایی جمهوری اسلامی در استفاده از تنگه هرمز و تاثیرگذاری بر زنجیره تامین جهانی نشان میدهد که یک درگیری محلی چگونه میتواند بینالمللی شود. او افزود این موضوع برای پکن هشداری است که هرگونه جنگ بر سر تایوان بلافاصله تجارت جهانی، جریان انرژی و بازیگران ثالث را درگیر خواهد کرد.
