چهارشنبه نوزدهم فروردین پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، اعلام کرد که با توجه به پادرمیانی پاکستان، به شرط بازگشایی تنگه هرمز، دو هفتهای دیگر به تهران مهلت میدهد و عملیات نظامی را متوقف میکند، شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران نیز از پذیرش آتشبس دو هفتهای خبر داد. این آتشبس اگرچه موقت و تنها برای دو هفته است، با واکنشهای جهانی و همچنین اظهارنظرهایی در ایالات متحده و جمهوری اسلامی مواجه شده است.
ترامپ ابراز خوشبینی کرد که توافق آتشبس جنگ با جمهوری اسلامی، «عصر طلایی» را در خاورمیانه رقم بزند. او با به کار بردن عبارت «روز بزرگی برای صلح جهانی»، در تروث سوشال نوشت که ایران میخواهد این اتفاق رخ دهد و «دیگر از این وضعیت به ستوه آمدهاند. دیگران نیز همینطور».
او اضافه کرد: «آمریکا به اداره ازدحام تردد در تنگه هرمز کمک میکند و با انواع مختلفی از تجهیزات و تدارکات در حال آمادهسازی است و صرفا برای اطمینان از خوب پیش رفتن امور در منطقه حضور خواهد داشت».
ترامپ همچنین ابراز اطمینان کرد که بازگشایی این گذرگاه حیاتی که روزانه حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند، بهخوبی پیش رود. او گفت: «اقدامهای مثبت زیادی انجام خواهد شد و پول زیادی به دست خواهد آمد. ایران میتواند روند بازسازی را آغاز کند. همانطور که در آمریکا تجربه میکنیم، این میتواند عصر طلایی خاورمیانه باشد!!!»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
رئیسجمهوری آمریکا عملیات «خشم حماسی» را یک «پیروزی کامل و تمامعیار» نامید. با این حال در گفتگو با خبرگزاری فرانسه، احتمال حمله به نیروگاهها را در صورت فروپاشی آتشبس، رد نکرد و در پاسخ به پرسشی دراینباره گفت: «باید صبر کنید و ببینید.»
جزئیات دقیق چارچوب آتشبس دوهفتهای هنوز منتشر نشده، اما ترامپ این پیشنهاد را «قابلاجرا» توصیف کرد و گفت که ذخایر اورانیوم در ایران تحت توافق آتشبس بهطور کامل مدیریت خواهد شد.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، روز چهارشنبه ساعاتی پس از اعلام موافقت تهران و واشنگتن با آتشبس دوهفتهای، درباره شکننده بودن آتشبس و «لبریز شدن کاسه صبر ترامپ» هشدار داد. او که در مجارستان به سر میبرد، تصریح کرد: «اگر ایران با حسن نیت با آمریکا مذاکره کند، توافق برای پایان دادن به جنگ در خاورمیانه مقدور است. رئیسجمهوری به من و تمام تیم مذاکرهکننده گفت بروید و با حسن نیت، برای دستیابی به یک توافق کار کنید. اگر ایرانیها هم با حسن نیت برای کار با ما بیایند، فکر میکنم بتوانیم به یک توافق برسیم.»
این وقفه موقت در جنگ استقبال متحدان واشنگتن را هم به دنبال داشت. دفتر نخستوزیر اسرائیل اعلام کرد که بنیامین نتانیاهو از تصمیم ایالات متحده برای برقراری آتشبس موقت با تهران حمایت میکند. با این حال تاکید کرد که این آتشبس صرفا به درگیری با ایران مربوط است و لبنان را شامل نمیشود.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، که روز چهارشنبه به خلیج فارس سفر میکند، گفت که این توافق فرصتی برای کاهش تنش در منطقه و جهان فراهم خواهد کرد و افزود: «ما به همراه شرکایمان باید برای حمایت و حفظ این آتشبس، تبدیل آن به یک توافق پایدار و بازگشایی تنگه هرمز، تمام تلاشمان را به کار ببریم.»
امانوئل مکرون، رئیس جمهوری فرانسه، و فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، نیز از این توافق استقبال کردند. مکرون در عین حال خواستار تسری این توافق «موقت» به لبنان شد و گفت که این کشور جنگزده هم باید مشمول آتشبس شود.
سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن، هم در گفتگوی تلفنی با مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، ضمن استقبال از توافق آتشبس موقت میان تهران و واشنگتن، خواستار عبور امن همه کشتیها از تنگه هرمز شد. این نخستین تماس یک رهبر بلندپایه بینالمللی با پزشکیان پس از اعلام آتشبس دو هفتهای به شرط باز شدن تنگه هرمز است.
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات متحده عربی، نیز پس از اعلام آتشبس میان ایران و آمریکا، گفت که کشورش از جنگی که به گفته او «عمیقا میخواست از آن پرهیز کند»، پیروز بیرون آمد.
قرقاش در ادامه افزود که امارات اکنون با «منابع بیشتر، درک عمیقتر و ظرفیت بیشتر برای اثرگذاری و شکل دادن به آینده» وارد مرحله پس از جنگ میشود. این اظهارات در حالی مطرح میشود که امارات در طول جنگ بارها بر ضرورت باز ماندن تنگه هرمز و مهار برنامه هستهای و توان موشکی و پهپادی تهران تاکید کرده بود. قرقاش دو روز پیش گفت که هر توافقی میان تهران و واشنگتن باید عبور از تنگه هرمز را تضمین کند.
عمان نیز اعلام کرد از توافق آتشبس میان آمریکا و جمهوری اسلامی استقبال میکند و تلاشهای میانجیگرانه پاکستان را برای دستیابی به توقف درگیریها به مدت ۱۴ روز ستود. تا پیش از جنگ اخیر، عمان یکی از میانجیهای اصلی میان تهران و واشنگتن بود.
کویت از جمهوری اسلامی و گروههای نیابتیاش خواست که خصومتها را متوقف کنند و بر ضرورت حفاظت از آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تاکید کرد.
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در تماس تلفنی با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گفت که این کشور به تلاشهایش برای دستیابی به صلح پایدار ادامه خواهد داد.
روسیه هم اعلام کرد امیدوار است در روزهای آینده میان جمهوری اسلامی و آمریکا برای ادامه گفتگوهای صلح تماسهای مستقیم برقرار شود.
پاپ لئو، رهبر کاتولیکهای جهان، نیز که پیشتر خواهان برقراری صلح در منطقه شده بود، گفت که «با خشنودی فراوان» از اعلام آتشبس موقت در جنگ ایران استقبال میکند.
پاکستان پس از اعلام آتشبس موقت دوهفتهای، اعلام کرد که از روز جمعه میزبان مذاکرات تهران و واشنگتن برای دستیابی به صلح خواهد بود.
با این حال این آتشبس موقت در خود جمهوری اسلامی با مخالفتهایی مواجه شد. از جمله حسین شریعمتداری که با انتشار یادداشتی در روزنامه کیهان، ضمن انتقاد شدید از توافق آتشبس دوهفتهای میان تهران و واشنگتن، آن را «هدیه به دشمن» توصیف کرد. شریعتمداری در این یادداشت نوشت که آمریکا «بدعهد» است و تضمینی برای آتشبس وجود ندارد و با توجه به اختلاف موجودیتی جمهوری اسلامی با ایالات متحده، صلح تنها زمانی برقرار میشود که یکی از دو طرف تغییر ماهیت بدهند.
البته مدیرمسئول روزنامه کیهان کمی بعد با انتشار یادداشتی جدید، گفت که موضعگیری اولیه او پیش از خبر اعلام آتشبس موقت بود و با این موضوع مخالفتی ندارد.
این عقبنشینی پس از آن است که شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی با صدور یک بیانیه در واکنش به اعلام آتشبس موقت میان آمریکا و جمهوری اسلامی، از رسانهها و فعالان فرهنگی خواست که «از هرگونه اظهارنظر تفرقهافکنانه، القای تردید و یاس از تدابیر عالی نظام و پاس گل به فضای رسانهای دشمن» بهشدت پرهیز کنند.
