همزمان با نزدیک شدن به پایان مهلت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، به جمهوری اسلامی برای باز کردن تنگه هرمز یا مواجه شدن با عواقب وحشتناک آن، نگرانیها درباره اینکه چه اتفاقی در ایران رخ خواهد داد، بالا گرفته است. در این راستا، نشریه پولیتیکو در گزارشی نوشت که پنتاگون به دنبال گزینههایی برای حمله است که مشمول اتهام جنایت جنگی نشوند.
بر اساس این گزارش، مقامهای دفاعی ایالات متحده در حال افزودن اهداف جدید به فهرست مراکز انرژی جمهوری اسلامی برای حملات آتیاند، بهگونهای که اکنون تاسیساتی که هم به غیرنظامیان و هم به نیروهای نظامی سوخت و برق میرسانند، به فهرست افزوده شدهاند تا در صورت متهم شدن دولت آمریکا به ارتکاب جنایات جنگی به دلیل حمله به زیرساختهای حیاتی، بهعنوان یک راهحل جایگزین استفاده شوند.
در حالی که پس از پنج هفته حملات شبانهروزی به اهداف نظامی و همزمان با افزایش حضور نیروهای زمینی آمریکا در منطقه، جنگندههای آمریکا و اسرائیل به دنبال اهداف جدیدند، به گفته دو مقام دفاعی، برنامهریزان نظامی در حال بازنگری در فهرست یادشدهاند. این مقامها میگویند ماهیت کاربری دوگانه این اهداف، آنها را در چارچوب قوانین جنگ، به اهداف مشروع تبدیل میکند.
این گزارش در شرایطی منتشر میشود که رئیسجمهوری آمریکا در مورد اقدامهای بعدی ایالات متحده در جنگ با جمهوری اسلامی، خود را بیشازپیش در تنگنا میبیند، چرا که ایالات متحده تقریبا تمام مواضع راهبردی مهم در ایران را هدف گرفته، با این حال رژیم تهران با بستن تنگه هرمز، مسیر حیاتی برای انتقال نفت جهان، اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار داده است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
در این شرایط، اگرچه ترامپ میتواند نیروهای زمینی اعزام و راه را برای جنگی طولانی باز کند، افکار عمومی آمریکا در حال حاضر از چنین راهبردی استقبال نمیکند. از طرفی چنانچه آمریکا زیرساختهای غیرنظامی را هدف قرار دهد، میتواند به نقض حقوق بینالملل و ارتکاب جنایات جنگی متهم شود. در این صورت گزینه سوم (هدف گرفتن مراکزی با کاربرد دوگانه) که اسرائیل نیز از آن استفاده کرده، ممکن است مدنظر پنتاگون هم قرار گیرد.
رئیسجمهوری آمریکا روز دوشنبه تهدید کرد که «تمام پلهای ایران تا نیمهشب فردا تخریب خواهند شد، تمام نیروگاههای ایران از کار خواهند افتاد، میسوزند و منفجر میشوند و دیگر هرگز استفاده نخواهند شد.»
با این حال پولیتیکو به نقل از یک مقام آگاه که نامش را فاش نکرد، نوشت که مقامهای پنتاگون در مورد مشروعیت چنین حملاتی اختلافنظر دارند و ممکن است این گزینه از روی میز برداشته شود. به گفته این منبع مطلع، تنش حول این مسئله است که مرز میان اهداف نظامی و غیرنظامی کجا است. برای مثال، آیا تاسیسات شیرینسازی آب را میتوان هدف تلقی کرد، چون نیروهای نظامی نیز به آب آشامیدنی نیاز دارند؟
ترامپ تهدید کرده که اگر با جمهوری اسلامی تا ساعت ۲۰ سهشنبه به وقت شرق ایالات متحده به توافق نرسند، حملات به زیرساختها را آغاز خواهد کرد. طبق اعلام فرماندهی مرکزی ایالات متحده، آمریکا تاکنون بهتنهایی به بیش از ۱۳ هزار هدف در ایران حمله کرده است.
کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، درباره حملات بعدی آمریکا در ایران گفت: «وظیفه پنتاگون است که تمهیداتی را فراهم کند که بیشترین اختیار عمل و گزینه به رئیسجمهوری داده شود. رئیسجمهوری در حال حاضر تصمیم مشخصی نگرفته است و جمهوری اسلامی تا ساعت ۲۰ سهشنبه فرصت دارد با ایالات متحده به توافق برسد. اگر آنها نتوانند این کار را انجام دهند، رئیسجمهوری همانطور که وعده داده بود، آنها را به عصر حجر بازخواهد گرداند.»
ترامپ روز دوشنبه در یک کنفرانس مطبوعاتی در مورد جنگ ایران، گفت که مردم ایران از حمله به زیرساختهای انرژی استقبال خواهند کرد. او ادعا کرد: «آنها حاضرند برای داشتن آزادی، این رنج را متحمل شوند. آنها میخواهند ما به بمباران ادامه دهیم.»
رئیسجمهوری آمریکا اوایل دوشنبه نیز در مراسم سالانه عید پاک کاخ سفید، گفت که نگران بمباران نیروگاههای غیرنظامی نیست و این جمهوری اسلامی است که مرتکب جنایات جنگی میشود. او گفت: «میدانید جنایت جنگی چیست؟ داشتن سلاح هستهای. اجازه دادن به یک کشور بیمار با رهبری دیوانه، برای داشتن سلاح هستهای. این یک جنایت جنگی است.»
کنوانسیون ژنو، که قوانین بشردوستانه بینالمللی را تشریح میکند، در مواردی که حمله به اهدافی که هم نظامیان و هم غیرنظامیان از آنها استفاده میکنند، تا حدی انعطافپذیر است. شان تیمونز، قاضی و مشاور سابق ارتش ایالات متحده، دراینباره به پولیتیکو، گفت: «قبل از تایید اهداف، آنها باید تحت بررسی حقوقیعملیاتی قرار گیرند. اگر ارتش هم از برخی زیرساختهای غیرنظامی استفاده کند (کاربری دوگانه)، طبق قوانین جنگ آنها میتوانند یک هدف مشروع باشند. نگرانی که وجود دارد (اینکه در این روند افراط شود) واقعی است، اما سازوکارهای نظارتی وجود دارد.»
با این حال، تیمونز اشاره کرد که ترامپ بارها از مردم ایران خواسته است به سرنگونی رهبران رژیم کمک کنند. حمله به زیرساختهای غیرنظامی حیاتی میتواند برخلاف این هدف عمل کند. او گفت: «اگر هدف شما واقعا تضعیف توان نظامی آنها است، بمباران بیتمایز تنها رنج مردم عادی را طولانیتر خواهد کرد.»
بهرغم این نگرانیها، رئیسجمهوری ایالات متحده در اظهاراتی درباره رویکردش درباره ایران، گفت که «بهترین نقشه» را در اختیار دارد، اما آن را علنی نخواهد کرد. او در سخنانی توضیح داد: «نقشه وجود دارد، فقط نمیتوان آن را علنی کرد. این ادعا که نقشهای وجود ندارد، منصفانه نیست. ما برای ایران برنامه داریم. همهچیز از قبل بررسی و طراحی شده است. ممکن است انتقاد و حمله رسانهای وجود داشته باشد، اما تصمیمگیرندگان بر اساس برنامه عمل میکنند».
در مقابل اظهارات ترامپ، مقامهای جمهوری اسلامی بر سیاستهای پیشین و تسلیم نشدن در برابر فشارهای ایالات متحده اصرار دارند.
مهدی محمدی، مشاور راهبردی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در حالی که عمده مقامها و رهبران ارشد نظام کشته شدهاند، جنگندههای آمریکا و اسرائیل آزادانه در آسمان ایران در رفتوآمدند و حتی برای نجات خلبان آمریکایی ساعتها در خاک ایران عملیات زمینی انجام میدهند، در پیامی در ایکس، ادعا کرد که «جمهوری اسلامی بهطور روشن و کامل، پیروز جنگ است» و تنها پایانی را میپذیرد که به برقراری یک نظام امنیتی جدید در منطقه منجر شود. او با تکرار گفتههای ترامپ درباره مهلت به تهران، گفت که ترامپ ۲۰ ساعت فرصت دارد تسلیم شود یا متحدانش را به عصر حجر میفرستیم.
بهرغم این مواضع، شورای امنیت سازمان ملل، صبح سهشنبه به وقت شرق آمریکا، رایگیری درباره قطعنامهای را برنامهریزی کرد که هدف آن بازگشایی تنگه هرمز است و برای دومین بار به دلیل ملاحظات روسیه و چین، تعدیل شده است.
قطعنامه اصلی که با حمایت بحرین ارائه شد، به کشورها اجازه میداد برای تضمین عبورومرور از این مسیر حیاتی که ایران آن را تقریبا مسدود کرده است، از «تمام ابزارهای لازم»ــ عبارتی در زبان سازمان ملل که میتواند اقدام نظامی را هم شامل شودــ استفاده کنند و مانع تلاش دوباره برای بستن آن شوند، اما آسوشیتدپرس گزارش داد که ششمین بازنگری متن اولیه که قرار است برای آن رایگیری شود، کشورها را تنها «بهشدت تشویق میکند» که در استفاده از تنگه هرمز هماهنگیهای دفاعی داشته باشند تا به عبورومرور امن در این تنگه کمک کنند و این میتواند به صورت اسکورت کشتیهای تجاری و بازرگانی یا بازدارندگی تلاشها برای بستن، مسدود کردن یا ایجاد اختلال در عبورومرور بینالمللی از طریق تنگه هرمز هم باشد.
رایگیری برای ساعت ۱۱ صبح به وقت شرق آمریکا برنامهریزی شده؛ چند ساعت قبل از پایان ضربالاجلی که ترامپ برای بازگشایی این مسیر راهبردی تعیین کرده است.
