جمهوری اسلامی تهدید کرده است که درصورت حمله آمریکا، اقدام به حملات موشکی خواهد کرد؛ درحالیکه واشنگتن میخواهد تهران در چارچوب توافقی برای جلوگیری از درگیریهای جدید، برنامه موشکیاش را محدود کند، جمهوری اسلامی تاکنون چنین درخواستی را رد کرده است.
والاستریت ژورنال مینویسد برنامه موشکی جمهوری اسلامی در سالهای نخست پس از انقلاب و در شرایط ضعف نظامی شکل گرفت. اکنون مسئله این است که آیا این توانایی بهاندازهای قدرتمند است که بتواند از رویارویی نظامی با دولت ترامپ جلوگیری کند.
در ژوئن گذشته، جمهوری اسلامی حدود ۵۰۰ موشک به اهداف نظامی و غیرنظامی در اسرائیل شلیک کرد که آسیب راهبردی بزرگی ایجاد نکرد، هرچند اسرائیل پایگاههای پرتاب و انبارهای موشکی جمهوری اسلامی را هدف قرار داد. با این حال، بخش زیادی از زرادخانه ایران باقی ماند و در طول جنگ، جمهوری اسلامی توانست تعداد بیشتری از موشکهایش را از سامانههای دفاعی آمریکا و اسرائیل عبور دهد.
اکنون، تهران هشدار داده است در صورت حمله آمریکا، دامنه اهداف را در سراسر منطقه گسترش خواهد داد، مسئلهای که نگرانی واشنگتن درباره امنیت اسرائیل، نیروهای آمریکایی و کشورهای عربی منطقه را افزایش داده است.
برآوردها نشان میدهد جمهوری اسلامی حدود ۲۰۰۰ موشک بالستیک میانبرد و همچنین، زرادخانه بزرگی از موشکهای کوتاهبرد، و موشکهای کروز ضدکشتی در اختیار دارد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
بهنام بن طالبلو، از بنیاد دفاع از دموکراسیها، میگوید با توجه به ضعف نیروی هوایی و پدافند هوایی ایران و تضعیف متحدان و توان هستهای، موشکهای بالستیک به ستون اصلی بازدارندگی جمهوری اسلامی تبدیل شدهاند و همزمان برای فشار، دفاع و تلافیجویی به کار میروند.
فرماندهان نظامی آمریکا این تهدید را جدی میگیرند. ترامپ در اواسط ژانویه برنامه حمله به ایران را بهدلیل ناکافی بودن نیروهای مستقر در منطقه برای اجرای حملهای قاطع و مدیریت واکنش جمهوری اسلامی به تعویق انداخت. پنتاگون در حال انتقال سامانههای دفاع موشکی بیشتر به خاورمیانه، از جمله کشورهای عربی و خلیج فارس است. آمریکا همچنین هشدار داده است اگر توافقی حاصل نشود، پیامدهای سختی در انتظار جمهوری اسلامی خواهد بود.
پیش از مذاکرات عمان، واشنگتن خواسته بود تهران علاوهبر برنامه هستهای و حمایت از گروههایی مانند حزبالله و حماس، برنامه موشکیاش را نیز محدود کند، اما مقامهای جمهوری اسلامی حاضر به گفتگو درباره محدودیت زرادخانه موشکی نشدهاند.
جمهوری اسلامی طی دههها با الگوبرداری از فناوریهای روسی و آمریکایی، این موشکها را ساخته و پیشتر، از آنها برای هدف قرار دادن پایگاههای هوایی، تاسیسات انرژی، کارخانههای آبشیرینکن و شهرهای منطقه استفاده کرده است. گاه نیز پیش از حملات، اطلاع محدودی داده است تا نشان دهد قصد گسترش جنگ را ندارد.
تحلیلگران میگویند تهران از ابهام درباره میزان موفقیت حملات موشکی در اصابت به اهداف برای بازدارندگی مقابل واشنگتن استفاده میکند. جناح تندرو جمهوری اسلامی نیز برنامه موشکی را دلیل اصلی خودداری آمریکا از حمله و روی آوردن به مذاکرات دانستهاند.
ساخت این زرادخانه حاصل فعالیت طولانی امیرعلی حاجیزاده بود، فرماندهای که در آغاز حملات هوایی غافلگیرانه اسرائیل در ژوئن سال گذشته کشته شد. او در دهه ۱۹۸۰ و جنگ ایران و عراق به واحد موشکی سپاه پیوست، زمانی که بیشتر کشورها از فروش موشک به ایران خودداری میکردند و جمهوری اسلامی ناچار به مهندسی معکوس طرحهای شوروی و کره شمالی و بعدها، برخی تسلیحات آمریکایی بهدستآمده از افغانستان شد.
در سال ۲۰۰۹، حاجیزاده به فرماندهی نیروی هوافضای سپاه رسید و برنامه موشکی توسعه پیدا کرد و از راکتهای کوتاهبرد و کمدقت به موشکهایی رسید که میتوانستند اهدافی در فاصله حدود ۱۵۰۰ کیلومتری، ازجمله در اسرائیل، را هدف قرار دهند. او همچنین با برجام مخالف بود و همان سال توافق برسر آن، از «شهرهای موشکی» زیرزمینی جمهوری اسلامی رونمایی کرد.
جمهوری اسلامی در پاسخ به کشتهشدن قاسم سلیمانی در سال ۲۰۲۰، پایگاه آمریکا در عراق را هدف حمله موشکی و پهپادی قرار داد. چند روز بعد نیز یک سامانه پدافندی تحت نظارت حاجیزاده بهاشتباه هواپیمای مسافربری اوکراینی را سرنگون کرد.
گروههای شبهنظامی عراقی از پهپادهای طراحی جمهوری اسلامی علیه نیروهای آمریکایی و حماس و حزبالله علیه اسرائیل استفاده کردهاند. حوثیهای یمن نیز موشکهای ایرانی را برای حمله به کشتیها در دریای سرخ، ناوهای آمریکایی و شهرهای اسرائیل به کار بردهاند. جمهوری اسلامی این شبکه متحدان را سپری برای حفاظت از خود میدانست.
حاجیزاده که نقش مهمی در شکلگیری راهبرد نظامی و نحوه جنگ جمهوری اسلامی داشت، ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ در حملات اسرائیل کشته شد، حملاتی که بخش بزرگی از رهبری نظامی جمهوری اسلامی را از بین برد.
