نزدیک به دو هفته از قطع سراسری اینترنت و تاریکی خبری در ایران می‌گذرد. آنچه به‌سختی از ایران به بیرون درز می‌کند، ویدیوها و تصاویری است که از کشتاری بی‌سابقه در بیشتر نقاط ایران حکایت دارد. مجاری اطلاع‌رسانی به‌کلی قطع شده‌اند و حاکمیت انحصار خبری را به خبرگزاری‌هایی مانند فارس و تسنیم سپرده است که هر دو وابسته به سپاه پاسداران‌اند. در این میان، خبرگزاری فارس هر روز تصاویری از بازار و خیابان‌های تهران منتشر و ادعا می‌کند اوضاع «آرام و تحت کنترل» است.

به‌رغم چنین ادعایی، روایت افرادی که به‌تازگی از ایران خارج شده‌اند، تصویری کاملا متفاوت از وضعیت مردم ارائه می‌دهد. به گفته آنان، شوک، وحشت و ناباوری ناشی از کشتار گسترده از یک‌سو مردم را افسرده و زمینگیر کرده و رکود اقتصادی، گرانی، بیکاری و کمبود کالاهای اساسی هم از سوی دیگر، زندگی روزمره را فلج کرده است.

در این گزارش، دو فردی که در آخرین روزهای هفته گذشته از ایران خارج شده‌اند، مشاهداتشان را از وضعیت جاری بازگو کرده‌اند. هر دو آنان تاکید دارند حتی خانواده‌هایی که دستشان به دهانشان می‌رسد، هم این روزها نگران گرسنه ماندن اعضای خانواده‌اند؛ چرا که گرانی افسارگسیخته و کمبود کالاهای ضروری بیداد می‌کند.

شبنم روز پنجشنبه بیست‌وپنجم دی‌ماه تهران را به مقصد یکی از شهرهای ترکیه ترک کرد. خانه‌ پدری او در محله‌ای قدیمی در تهران است که به ‌قول خودش «همه یکدیگر را می‌شناسند» و مغازه‌های زیادی دور و اطراف آن وجود دارد. به گفته او، تمام این مغازه‌ها حتی قبل از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی تعطیل شده بودند و همچنان نیز به جز سوپرمارکت‌ها، بیشتر مغازه‌ها یا کاملا تعطیل‌ کرده‌اند یا روزی چند ساعت کرکره‌ها را بالا می‌کشند. او گفت از تک‌تک مغازه‌ها که سوال می‌کردی، جواب می‌دادند: «کاسبی نیست، پول نیست».

او در توصیف حال‌وهوای محله پدری‌اش گفت که تعداد زیادی از همسایه‌ها سوگوار عزیزانشان‌اند، بحران معیشت همه‌گیر شده و هیچ‌کس توانایی و بضاعت این را ندارد که دست دیگری را بگیرد.

شبنم قیمت‌ کالاهای خوراکی را نیز «وحشتناک» توصیف کرد و گفت چند ساعت قبل از اینکه عازم فرودگاه بشود، به سوپرمارکت محله مراجعه کرد که برای مادرش خرید کند و با یک میلیون تومان پول، فقط توانست یک شانه تخم مرغ و یک بسته چای بخرد.

شبنم درباره کالابرگی که دولت ادعا کرده پس از حدف ارز ترجیحی به خانوارها می‌دهد، نیز گفت: «همینقدر بگویم که احساس می‌کنی به شکلی هدفمند قصد تحقیر مردم ایران را دارند. پیر و جوان باید در صف‌های طولانی منتظر بمانند و چند قلم کالا را آن‌ هم با پرداخت پول، خریداری کنند. مردم هم چاره‌ای ندارند، چون الان یک شانه تخم مرغ حدود ۵۰۰ هزار تومان است و روغن و برنج هم یا نیست یا با قیمت‌های نجومی فروخته می‌شود و گرانی بیداد می‌کند.»

او درباره آخرین قیمت‌هایی که در فروشگاه‌ها دیده، نیز گفت که حداقل قیمت برنج هندی ۱۰ کیلویی یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان است. برنج پنج کیلویی درجه ۲ و ۳ ایرانی نیز کمتر از یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان پیدا نمی‌شود. قفسه‌ فروشگاه‌های زنجیره‌ای از برنج و روغن خالی است و سوپرمارکت‌های محلی هم که تا قبل از این با مشتری راه می‌آمدند و اجناس را قسطی می‌فروختند، حالا فقط پول نقد می‌خواهند، چون چاره ای ندارند.

او درباره دیگر اقلام مانند میوه نیز گفت که خودش برای سه قلم نارنگی، پرتقال و موز که هر کدام چند عدد بیشتر نبودند، ۸۵۰ هزار تومان پول داده است.

مریم نیز که طی روزهای گذشته از ایران خارج شده است، در روایتی مشابه با شبنم، گرانی سرسام‌آور در ایران را «وحشتناک» توصیف می‌کند و می‌گوید: «مردم واقعا ترسیده‌اند و برای خیلی‌ها نگرانی عمیقی برای ادامه بقا به وجود آمده است. کسب‌وکارها هم کاملا فلج شده‌اند.»

مریم تجربه‌اش را از خرید چند قلم دارو بازگو کرد و گفت دارویی را که تا یک ماه قبل با حدود ۲۵۰ هزار تومان تهیه می‌کرد، حالا با یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان خریده است.

او درباره وضعیت اقلام ضروری توضیح داد که شرایط در همه مناطق یک جور نیست. در برخی مناطق، فروشگاه‌ها همه اقلام خوراکی را دارند، اما به‌شدت گران و در برخی مناطق نیز چیزی شبیه به قحطی را می‌بینی؛ به‌خصوص برنج و روغن که به شکل عجیبی نایاب شده است. مریم گفت که برای یک کیلو گوشت گوسفندی بیش از دو میلیون و ۳۰۰ هزار تومان پول داده است و قیمت‌ها روزانه بالا می‌روند.

خبرگزاری فارس، رسانه وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از وزارت رفاه اعلام کرده است که نوبت دوم اجرای طرح کالابرگ از بهمن‌ماه آغاز می‌شود و متقاضیان باید برای دریافت آن ثبت‌نام کنند. بر اساس این اطلاعیه، هر فرد در ازای پرداخت ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان می‌تواند ۱.۵ کیلوگرم مرغ، یک بطری روغن ۸۱۰ گرمی، یک کیلو تخم‌مرغ، یک کیلو برنج، ۵۰۰ گرم قند و شکر، ۷۰۰ گرم ماکارونی، ۹۰۰ گرم شیر، یک بسته پنیر ۴۰۰ گرمی و یک ماست ۹۰۰ گرمی دریافت کند.

تمام کمک‌هزینه‌ای که دولت مدعی است برای کاهش فشار گرانی به مردم اختصاص داده، در همین اقلام خلاصه می‌شود؛ بسته‌ای که به گفته مردم، در خوش‌بینانه‌ترین حالت، کفاف یک هفته خورد و خوراک را می‌دهد. این در حالی است که اگر فردی بخواهد همین اقلام را در طول یک ماه با قیمت آزاد تهیه کند، هزینه آن به‌مراتب سنگین‌تر خواهد بود. 

به گفته شبنم، با یک حساب سرانگشتی و تقریبی، قیمت آزاد این کالاها به حدود چهار میلیون تومان یا حتی بیشتر می‌رسد. مریم نیز معتقد است طرح‌هایی مانند کالابرگ نه‌تنها به بهبود وضعیت معیشتی مردم کمکی نکرده، بلکه به دردسرهای آن‌ها افزوده و بیشتر شبیه تلاشی برای سرگرم نگه‌ داشتن افکار عمومی است. به گفته او، افراد باید برای دریافت کالابرگ، با شماره اعلام‌شده تماس بگیرند و ثبت‌نام کنند و تا کد ملی‌شان ثبت نشود، نمی‌توانند کالابرگ بگیرند؛ مراحلی که برای بسیاری از مردم، به‌ویژه سالمندان، دشوار و آزاردهنده است.

او تاکید کرد که همه آنچه را تا قبل از قطعی اینترنت از گرانی و تورم شنیده بودید، فراموش کنید. آنچه تنها در یک هفته اخیر از نظر جهش قیمت‌ها در ایران رخ داده، حتی بخش‌های گسترده‌ای از طبقه متوسط را نیز با وحشت قحطی و گرسنگی قریب‌الوقوع روبرو کرده است. مردمی که تا همین چند هفته پیش تصور می‌کردند هرچند با سختی، از پس تامین حداقلی زندگی برمی‌آیند، اکنون رکود اقتصادی، جیب‌های خالی و کارت‌ بانکی‌های فاقد موجودی، قیمت‌های نجومی و آینده‌ای نامعلوم را پیش روی خود می‌بینند.