صادرات نفت خلیج فارس با وجود تشدید حملات ایران به کشتی‌ها در تنگۀ هرمز، از سطح پیش از جنگ فراتر رفته است. به گزارش وال‌استریت ژورنال، شبکۀ موقت حمل‌ونقل نفت با پشتیبانی نظامی آمریکا و استفاده از مسیرهای جایگزین، به نفتکش‌ها امکان داده است در یکی از شدیدترین دوره‌های حملات ایران به عبور از منطقه ادامه دهند.

براساس داده‌های شرکت کپلر، جریان صادرات نفت خاورمیانه شامل محموله‌های عبوری از تنگۀ هرمز و مسیرهای جایگزین در هفتۀ منتهی به ۱۸ اکتبر به‌طور میانگین از ۲۴ میلیون بشکه در روز فراتر رفت؛ در حالی‌ که این رقم پیش از جنگ ۲۳ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه بود. آمار اولیه نشان می‌دهد روزانه حدود ۱۴ میلیون بشکه نفت، معادل ۸۲ درصد سطح پیش از جنگ، از تنگۀ هرمز عبور کرده یا در آب‌های نزدیک عمان جابه‌جا شده است.

همزمان، خطوط لولۀ عربستان سعودی و امارات متحدۀ عربی نفت را از مسیرهای دیگری منتقل می‌کنند. برآورد کپلر نشان می‌دهد در ماه سپتامبر، حدود ۴۰ درصد نفت خام غیرایرانی صادرشده از منطقۀ خلیج فارس بدون عبور از تنگۀ هرمز منتقل شد، رقمی که پیش از جنگ ۱۷ درصد بود. در مقابل، محاصرۀ دریایی آمریکا صادرات نفت ایران را به‌شدت محدود کرده است.

با این‌ حال، عبور نفتکش‌ها همچنان پرخطر و پرهزینه است. طبق بررسی وال‌استریت ژورنال بر پایۀ گزارش‌های مراکز امنیت دریایی، در ماه اکتبر حدود ۳۰ حمله به کشتی‌ها ثبت شده است. میشل ویز باکمن، تحلیلگر شرکت ویندوارد، می‌گوید این حملات ۲۰ درصد کل کشتی‌های هدف‌گرفته‌شده در طول جنگ را شامل می‌شود. به‌ گفتۀ کریستوفر لانگ، افسر سابق نیروی دریایی بریتانیا، ایران می‌کوشد محاصرۀ تنگه را دوباره برقرار کند.

با وجود خطرات، سود بالای تجارت نفت انگیزۀ عبور را حفظ کرده است. همایون فلکشاهی، مدیر تحلیل نفت خام کپلر، برآورد می‌کند سود فروش مجدد هر بشکه نفت عراق نسبت به پیش از جنگ ۲۰ دلار، یعنی حدود ۴۰ میلیون دلار برای محمولۀ یک نفتکش غول‌پیکر، بیشتر است. سه سفر از این نوع می‌تواند هزینۀ خرید نفتکشی دست‌دوم به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار را جبران کند. به برخی دریانوردان نیز پاداشی دو تا سه برابر حقوق ماهانه پیشنهاد شده و یک شرکت تأمین خدمۀ در چین برای یک سفر رفت‌وبرگشت ۲۵ هزار دلار پیشنهاد داده است.

بسیاری از نفتکش‌ها با پوشش هوایی آمریکا از گذرگاهی نزدیک ساحل عمان استفاده می‌کنند. آن‌ها نفت را در خلیج فارس بارگیری می‌کنند، گاهی دستگاه‌های رهگیری را خاموش نگه می‌دارند و پس از عبور از تنگۀ هرمز، محموله را نزدیک عمان به کشتی‌های عازم بازارهای دوردست منتقل می‌کنند؛ سپس برای بارگیری دوباره بازمی‌گردند. سپاه پاسداران نیز با پهپاد، موشک، قایق‌های کوچک و نیروهای مستقر در دریا به مقابله با عبور کشتی‌ها می‌پردازد.

نفتکش «لویالتی» با پرچم تانزانیا که پیش‌تر نفت ونزوئلا را به چین منتقل می‌کرد، از سپتامبر دو بار برای بارگیری نفت عراق وارد خلیج فارس شده است. یکی از خدمه گفت سفرها به نیروی دریایی آمریکا اطلاع داده شد و خدمه برای سفر دوم جلیقۀ ضدگلوله و کلاه ایمنی دریافت کردند. این نفتکش ۱۶ اکتبر هنگام حمل دو میلیون بشکه نفت عراق هدف نارنجک راکتی شلیک‌شده از قایقی کوچک قرار گرفت و مخزن آب شیرین آن آسیب دید.

هزینۀ حمل نفت با نفتکش غول‌پیکر از خلیج فارس به چین این هفته به حدود ۳۷ دلار و ۳۷ سنت برای هر بشکه رسید و بیمۀ خطر جنگ از کمتر از سه درصد به ۱۰ درصد ارزش کشتی افزایش پیدا کرد. بهای نفت برنت نیز روز سه‌شنبه به حدود ۱۰۸ دلار رسید. معامله‌گران نگران‌اند این روند در صورت ازسرگیری درگیری‌ها ادامه پیدا کند، به‌ویژه اینکه ذخایر جهانی کاهش یافته است.

ناتاشا کانوا، مدیر راهبرد جهانی کالا در جی‌پی‌مورگان، گفت: «در آوریل مشکل کمبود نفت خام بود؛ در اکتبر، هزینۀ انتقال آن است.»

با وجود تهدیدهای تهران مبنی بر اینکه اگر نتواند نفت ایران را صادر کند، به کشورهای همسایه نیز اجازۀ صادرات نفت نخواهد داد، جریان انتقال نفت همچنان ادامه دارد.

حمد حسین، تحلیلگر مؤسسۀ کپیتال اکونومیکس، گفت: «ایران برای آنکه بتواند بار دیگر به همان میزان کنترلی که پیش‌تر بر جریان صادرات نفت از منطقه داشت دست پیدا کند، ناچار است اقدام‌های تهاجمی‌تری انجام دهد.»