عراق سهشنبه هفته آینده، ۱۱ نوامبر انتخابات پارلمانی برگزار خواهد کرد؛ تحلیگران میگویند جمهوری اسلامی این رویداد را با دقت زیر نظر دارد، زیرا امیدوار است پس از از دست دادن نفوذ منطقهای خود در جریان جنگ حماس و اسرائیل در غزه، نفوذش را بر همسایه غربی حفظ کند.
این ششمین انتخابات در عراق از زمان حمله سال ۲۰۰۳ است، اما تحلیلگران هشدار میدهند که شور و اشتیاق عمومی برای رای دادن پایین است.
به گزارش فرانس پرس، بیش از ۲۱ میلیون رایدهنده واجد شرایط در این انتخابات ۳۲۹ نماینده را برمیگزینند؛ نمایندگانی که سپس رئیسجمهور جدید — با نقشی عمدتا تشریفاتی — و نخستوزیر را پس از مذاکرات طولانی تعیین خواهند کرد.
در ساختار سیاسی عراق، نخستوزیر معمولا از میان شیعیان، رئیسجمهور از کردها و رئیس مجلس از اهل سنت انتخاب میشود.
بر اساس نظام سهمیهبندی، حداقل ۲۵ درصد از کرسیهای پارلمان باید به زنان اختصاص یابد، و ۹ کرسی نیز برای اقلیتها رزرو شده است.
در مجموع، بیش از ۷۷۰۰ نامزد — که نزدیک به یکسوم آنها زن هستند — برای ورود به پارلمان کشوری با جمعیتی حدود ۴۶ میلیون نفررقابت میکنند.
در دو سال گذشته، گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی از جمله شبهنظامیان حماس، حزبالله لبنان و حوثیهای یمن متحمل تلفات سنگینی از سوی اسرائیل شدهاند.
جمهوری اسلامی نیز در خردادماه با بمباران بیسابقه اسرائیل مواجه شد — حملاتی که ایالات متحده نیز برای مدتی کوتاه در آن مشارکت داشت — و همچنین با سقوط بشار اسد در سوریه در سال گذشته، یکی از متحدان مهم خود را از دست داد.
جمهوری اسلامی باتوجه به تضعیف جایگاهش در عرصه منطقهای، قصد دارد دستاوردهای خود را در عراق تثبیت کند؛ کشوری که از زمان حمله آمریکا در سال ۲۰۰۳ به یکی از ستونهای نفوذ منطقهای تهران تبدیل شد.
تهران از طریق احزاب شیعهای که نقش کلیدی در تعیین نخستوزیران — از جمله نخستوزیر کنونی محمد شیاع السودانی — دارند و همچنین از طریق گروههای مسلح متحد، در بغداد نفوذ دارد.
احسان الشمری، تحلیلگر سیاسی، به فرانسپرس گفت: «تهران تا زمانی که متحدانش قدرت تصمیمگیری را در دست دارند، نفوذ خود را حفظ میکند.»
عراق نیز طی سالها کوشیده میان تهران و واشنگتن تعادل ظریفی برقرار کند و همواره میدان رقابت و جنگ نیابتی میان دو طرف بوده است.
در اوایل جنگ غزه، گروههای نزدیک به جمهوری اسلامی مسئولیت حملات به مواضع آمریکایی در عراق را بر عهده گرفتند، که در پی آن، ایالات متحده حملات تلافیجویانهای انجام داد.
این گروهها در جریان جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل حتی پس از آنکه واشنگتن به بمبارانها پیوست نیز دخالتی نکردند.
منقذ داغر، تحلیلگر سیاسی، گفت: «جمهوری اسلامی دیگر در موقعیتی نیست که بتواند شرایط خود را تحمیل کند.»
با این حال افزود: «اما این بدان معنا نیست که از تلاش برای اعمال نفوذ دست خواهد کشید.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
«نمایشی بدون تاثیر واقعی»
در انتخابات عمومی سال ۲۰۲۱، جریان وابسته به روحانی بانفوذ شیعه مقتدی صدر بیشترین کرسیها را به دست آورد، اما بعدا از پارلمان کنارهگیری کرد.
اکنون مجلس در اختیار ائتلاف چارچوب هماهنگی (Coordination Framework) است — ائتلافی نزدیک به جمهوری اسلامی که السودانی را به قدرت رساند.
صدر این بار از مشارکت در آنچه «انتخاباتی معیوب و تحت سلطه منافع فرقهای، قومی و حزبی» خوانده، خودداری کرده و از هوادارانش خواسته رای ندهند.
انتخابات پیشرو ششمین انتخابات از زمان سرنگونی صدام حسین بهدست ائتلاف به رهبری آمریکا در سال ۲۰۰۳ است.
بااینحال، اشتیاق مردم برای رای دادن ظاهرا کاهش یافته است.
اندیشکده چتم هاوس (Chatham House) پیشبینی کرده است که «میزان مشارکت ممکن است به پایینترین سطح از سال ۲۰۰۳ برسد.»
این اتاق فکر میگوید: «عراقیها روزبهروز بیشتر انتخابات را نه ابزاری برای تاثیرگذاری بر سیاست، بلکه نمایشی میدانند که تاثیر اندکی بر حکمرانی دارد.»
نفوذ آمریکا
ناظران همچنین از میزان نفوذ ایالات متحده سخن گفتهاند.
ابراهیم السومیدعی، مشاور پیشین السودانی، گفت: «ایالات متحده تمایل واقعی دارد صحنه سیاسی داخلی عراق را تغییر دهد تا نفوذ جمهوری اسلامی را کاهش دهد.»
واشنگتن چند عراقی را بهدلیل کمک به تهران در دور زدن تحریمهای آمریکا تحریم کرده و همزمان حضور اقتصادی خود را از طریق قراردادهایی در حوزه نفت، فناوری و بهداشت گسترش داده است.
تامر بداوی، تحلیلگر اندیشکده دفاعی بریتانیا (RUSI)، گفت: «ایالات متحده انتظار دارد نخستوزیر بعدی گامهای ملموسی برای محدود کردن نفوذ جمهوری اسلامی بردارد، صرفنظر از نتیجه انتخابات.»
او افزود: «واشنگتن نمیخواهد گروههای همسو با جمهوری اسلامی استقلال عملیاتی خود را حفظ کنند، و همچنین نمیخواهد تهران از عراق برای فروش مجدد محصولات نفتی یا دسترسی به ارز خارجی استفاده کند.»
ایالات متحده همچنین در چارچوب ائتلاف بینالمللی علیه گروه داعش حدود ۲۵۰۰ سرباز در عراق و ۹۰۰ سرباز دیگر در سوریه نگه داشته است.
مارک ساوایا، فرستاده ویژه جدید آمریکا در عراق، بر اهمیت «عراقی کاملا مستقل و آزاد از مداخله زیانبار خارجی — از جمله جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتیاش» تاکید کرد.
او ماه گذشته در اکس نوشت: «هیچ جایگاهی برای گروههای مسلحی که خارج از اقتدار دولت فعالیت میکنند، وجود ندارد.»
