چهار سالگی طالبان؛ رهبر و دو فرمانده پشت نقاب

اکنون که چهار سال از حاکمیت دوباره طالبان می‌گذرد، نه‌تنها ملا عبدالقیوم ذاکر، که دیگر مقام‌های برجسته چون ملا هبت‌الله آخندزاده و تاجمیر جواد و همچنین شماری از نیروهای انتحاری این گروه از انتشار هرگونه تصویر یا ویدیو پرهیز کرده‌اند

رژیم طالبان در پانزدهم اوت بزرگداشت چهارمین سالروز سلطه مجدد بر افغانستان را برگزار کردند. با این حال، در تمام این مدت سه مقام برجسته این گروه، ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، تاجمیر جواد، معاون استخبارات (اطلاعات)، و ملا عبدالقیوم ذاکر، معاون وزارت دفاع و مسئول عمومی مرزهای افغانستان، هرگز در رسانه‌ها ظاهر نشده‌اند. هیچ عکس یا ویدیویی هم از این سه چهره منتشر نشده و آنان همچنان در سایه و پنهانی زندگی می‌کنند. چنین سطحی از پنهان‌‌کاری و محافظه‌‌کاری در قرن بیست‌ویکم در میان نظام‌ها و رژیم‌ها کم‌سابقه و حتی بی‌پیشینه است.  

فراتر از این سه مقام ارشد، هویت و چهره بسیاری از نیروهای انتحاری طالبان نیز پنهان است. اغلب آنان هنگام نمایش‌های تبلیغاتی با نقاب ظاهر می‌شوند و تنها چشمانشان دیده می‌شود. شماری دیگر نیز از عینک دودی استفاده می‌کنند تا مانع شناسایی و افشای هویتشان شوند. 

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

گروه طالبان تاکنون تنها یک عکس منتسب به رهبر خود را منتشر کرده است. با این حال، در طول چهار سال حاکمیت این گروه، هیچ تصویر یا ویدیوی تازه‌‌ای از ملا هبت‌الله آخندزاده در رسانه‌ها منتشر نشده است. طالبان در این مدت صرفا چند نوار صوتی منتسب به او را منتشر کرده‌اند. پیش‌تر ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، گفته بود که ملا هبت‌الله آخندزاده به دلیل ملاحظاتی تاکنون در مقابل دوربین رسانه‌ها حاضر نشده است. 

به‌تازگی، رسانه‌های وابسته به طالبان بخشی از سخنرانی منتسب به ملا تاجمیر جواد، معاون استخبارات این گروه، را منتشر کردند. او روز ۲۸ مرداد، همزمان با روز استرداد استقلال افغانستان، در میان جمعی از نیروهای طالبان سخنرانی کرد. تاجمیر جواد در این سخنرانی از نیروهای طالبان خواست که به «نظام اسلامی» وفادار بمانند. او تاکید کرد: «پیروزی بزرگ کنونی افغانستان (اشاره به روی کار آمدن دوباره رژیم طالبان)، که در آن دشمنان حتی یک وجب از خاک کشور را در اختیار ندارند، نعمت الهی است که باید شکر آن به جا آورده شود.»  

طالبان تاجمیر جواد را فردی نزدیک به ملا هبت‌الله آخندزاده و همچنین «مغز متفکر» عملیات‌های انتحاری می‌شناسند. او سال‌ها در بخش آموزش و تجهیز نیروهای انتحاری فعالیت کرده و همین جایگاه باعث شده است تا به حلقه نزدیک رهبر طالبان راه یابد. تاجمیر جواد پیش‌تر در مقام استاندار خودخوانده طالبان در استان پکتیا فعالیت می‌کرد و از اعضای شبکه حقانی بود، شبکه‌ای که تحت رهبری سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله (کشور) طالبان، اداره می‌شود؛ اما او توانست به‌تدریج جایگاهی برجسته‌تر در ساختار مرکزی طالبان به دست آورد و به اطرافیان رهبر گروه راه یابد.  

در چهار سال گذشته، او بارها میزبان نیروهای انتحاری، خانواده‌های مهاجمان کشته‌‌شده و فرزندان افراد انتحاری بوده است. همین نقش و جایگاه سبب شده تا اینک او یکی از مرموزترین و پرنفوذترین چهره‌های استخباراتی (اطلاعاتی) طالبان شناخته شود.  

در کنار او، ملا عبدالقیوم ذاکر نیز یکی دیگر از چهره‌های کلیدی نظامی طالبان است که در چهار سال گذشته هیچ‌‌گاه در قاب رسانه‌ها ظاهر نشده است. گزارش‌هایی درباره کشته شدن او در جنگ‌های پنجشیر در سال ۲۰۲۲ منتشر شد، اما وزارت دفاع طالبان این ادعا را رد کرد. پس از آن، این وزارتخانه و دفتر استانداری طالبان در قندهار، محل اقامت رهبر طالبان، بارها اطلاعیه‌هایی درباره فعالیت‌ها و سفرهای ذاکر منتشر کردند، اما این اقدامات بازتاب رسانه‌ای نداشت.  

عبدالقیوم ذاکر، که اهل شهرستان کجکی استان هلمند است، در دوره نخست حاکمیت طالبان با ملا عمر، بنیان‌گذار و نخستین رهبر این گروه، بیعت کرد و به یکی از فرماندهان برجسته جنگی بدل شد. او در آستانه سقوط رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱ به دست نیروهای تحت امر عبدالرشید دوستم دستگیر و به نیروهای آمریکایی تحویل داده شد. او در ابتدا به زندان گوانتانامو، و سپس در سال ۲۰۰۶ به زندان پل چرخی کابل انتقال یافت. پس از آزادی، بار دیگر به صفوف جنگ طالبان در جنوب افغانستان پیوست و به‌‌سرعت جایگاه مهمی در میان جنگجویان به دست آورد. با بازگشت طالبان به قدرت، عبدالقیوم ذاکر به‌ مقام معاونت وزارت دفاع منصوب شد و تاکنون در این مقام باقی است.  

اکنون که چهار سال از حاکمیت دوباره طالبان می‌گذرد، نه‌تنها عبدالقیوم ذاکر، که دیگر مقام‌های برجسته چون ملا هبت‌الله آخندزاده و تاجمیر جواد و همچنین شماری از نیروهای انتحاری این گروه از انتشار هرگونه تصویر یا ویدیو پرهیز کرده‌اند. چنین سیاستی ریشه در نگرانی طالبان از هدف قرار گرفتن در حملات پهپادی، هوایی یا موشکی دارد. رخدادهای گذشته، از کشته شدن ملا اختر محمد منصور در ماه مه ۲۰۱۶ در خاک پاکستان تا کشته شدن ایمن‌ الظواهری، رهبر القاعده، در حمله هوایی آمریکا در کابل در ژوئیه ۲۰۲۲، این نگرانی‌ها را همچنان پررنگ نگه داشته است.  

علاوه بر تهدید حملات خارجی، رهبر طالبان و مقام‌های یادشده از خطر هدف قرار گرفتن به دست جناح‌های رقیب داخلی و شاخه خراسان گروه داعش نیز بیمناک‌اند. با توجه به این ملاحظات، بعید به نظر می‌رسد که این افراد در آینده نزدیک در انظار عمومی ظاهر شوند.  

بیشتر از جهان