سامانه‌های هوش مصنوعی قادر به انجام دادن خودکار وظایف، موسوم به «عامل‌های هوش مصنوعی»، در عربستان سعودی از پاسخ دادن به پرسش‌ها و تولید محتوا فراتر می‌روند و وظایفی متنوع از تهیه نرخ حمل بار هوایی تا هماهنگی سفر میان مقاصد گردشگری را بر عهده می‌گیرند. این کاربردهای نوظهور نشان می‌دهند که هوش مصنوعی عامل‌محور چگونه می‌تواند دو بخش مهم در برنامه‌های تنوع‌بخشی به اقتصاد عربستان سعودی، یعنی لجستیک و گردشگری، را دگرگون کند.
در شرکت «سعودی کارگو» (Saudia Cargo)، عامل‌های هوش مصنوعی در عملیات تجاری به کار گرفته می‌شوند تا درخواست‌های مشتریان را پردازش و نرخ حمل بار را اعلام کنند. همزمان، در طرحی با مشارکت شرکت توسعهٔ گردشگری رد سی گلوبال (Red Sea Global) و العُلا، نحوه هماهنگی سفر گردشگران میان عامل‌های هوش مصنوعی نماینده مقاصدمختلف آزمایش می‌شود.
هر دو طرح نشان‌دهنده گذار از ابزارهای هوش مصنوعیِ کمک‌کننده به کارکنان به عامل‌هایی است که می‌توانند وظایف چندمرحله‌ای را در سامانه‌های دیجیتال موجود اجرا کنند.
هشام ملاکه، معاون خدمات مشترک سعودی کارگو، می‌گوید این شیوهٔ به‌کارگیری با خودکارسازی متعارف تفاوت دارد، زیرا هوش مصنوعی می‌تواند درخواست‌های بدون ساختار مشخص مشتریان را تفسیر کند و صرفاً به ورودی‌های ازپیش‌تعیین‌شده وابسته نیست.
ملاکه به عرب‌نیوز گفت: «آنچه این طرح را از سامانه‌های خودکار قدیمی یا چت‌بات‌های ساده متمایز می‌کند، این است که ما صرفاً یک ابزار مستقل معرفی نمی‌کنیم، بلکه زیرساختی دیجیتال و بنیادی ایجاد می‌کنیم که برای تقویت مجموعهٔ گسترده‌تر لجستیک هوایی طراحی شده است.»
این سامانه می‌تواند درخواست‌های دریافت قیمت را که به زبان‌های مختلف از طریق ایمیل ارسال می‌شوند، دسته‌بندی کند و در طول فرایند قیمت‌گذاری، اطلاعات و زمینهٔ مربوط به هر درخواست را در نظر داشته باشد. عامل‌های هوش مصنوعی با اتصال به سامانه‌های تجاری شرکت، به اطلاعات ظرفیت، برنامه پروازها، نرخ‌های مختص هر مشتری و مشخصات خدمات هم دسترسی دارند.
ملاکه گفت: «این عامل‌ها تمام مراحل رسیدگی به درخواست‌های معمول دریافت نرخ از طریق ایمیل را خودکار انجام می‌دهند؛ از دسته‌بندی فرصت‌های فروش و اولویت‌بندی درخواست‌های دریافتی گرفته تا محاسبهٔ گزینه‌های پیچیده حمل در مسیرهای چندمرحله‌ای، انتخاب خدمات مناسب، مانند حمل تخصصی محصولات دارویی یا کالاهای تازه و تهیهٔ پیشنهادهای کامل و متناسب با نیاز هر مشتری، ظرف چند ثانیه.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
او اضافه کرد که میزان استقلال سامانه بسته به پیچیدگی درخواست متفاوت است و موارد غیرمعمول یا با ارزش بالا به تیم‌های فروش انسانی ارجاع داده می‌شوند. تمام اقدام‌هایی که عامل‌های هوش مصنوعی انجام می‌دهند، به‌طور کامل ثبت و قابل حسابرسی‌اند و دقیقاً در چارچوب محدودیت‌های تجاری، قواعد قیمت‌گذاری و الزامات انطباقی که سعودی کارگو تعیین و کنترل می‌کند، انجام می‌شوند.
ارتباط عامل‌های هوش مصنوعی با یکدیگر
گام بعدی در گردشگری، فراهم کردن امکان ارتباط مستقیم میان عامل‌های هوش مصنوعیِ نماینده مقاصد مختلف است. شرکت فناوری گلوبنت (Globant) و مجمع و سامانه گردشگری توریس (TOURISE) برای ایجاد چارچوبی مشترک به‌منظور هماهنگی در صنعت سفر، قواعد ارتباطی مشترکی موسوم به «پروتکل عامل‌محور گردشگری» (Agentic Protocol for Tourism) تدوین کرده‌اند. «کریدور گردشگری عامل‌محور» (Agentic Tourism Corridor) آنها نیز برای اجرای عملی این رویکرد طراحی شده است و کارش را با مشارکت شرکت رد سی گلوبال و العُلا آغاز می‌کند.
فدریکو پینووی، مدیرعامل گلوبنت در منطقه آسیا و اقیانوسیه و خاورمیانه و شمال آفریقا، می‌گوید اجرای عملی این طرح مستلزم آن است که عامل‌های مقاصد مستقل با وجود تفاوت سامانه‌ها و سیاست‌هایشان، با یکدیگر هماهنگ شوند. پینووی به عرب‌نیوز گفت: «اجرای عملی نیازمند طراحی مهندسی چنین هماهنگی روانی است: عامل‌هایی مستقل برای هر مقصد که بتوانند خودکار مذاکره کنند، خواسته‌ها را به یکدیگر منتقل کنند و در لحظه، به نتایج تجاری برسند.»
برای مثال، عامل نماینده شرکت رد سی گلوبال ممکن است فرصتی را برای تمدید اقامت یک گردشگر تشخیص دهد و با عامل العُلا تماس بگیرد تا ظرفیت موجود را بررسی و برنامه سفر را تنظیم کند. سپس دو عامل جزئیات سفر را میان خود هماهنگ می‌کنند. مثلاً حمل‌ونقل اختصاصی، تجربه تماشای ستارگان یا بازدید از یک مکان تاریخی در ساعت طلایی نزدیک غروب. همه اینها در قالب پیشنهادی یکپارچه به گردشگر پیشنهاد می‌شود تا آن را تأیید کند.»
در این الگو، به جای انتقال پرونده کامل گردشگر میان مقاصد، عامل‌ها فقط اطلاعات مربوط به یک تعامل مشخص را مبادله می‌کنند و هر مقصد کنترل سامانه‌ها و روابطش با مشتریان را حفظ می‌کند. پینووی گفت: «بهتر است آن را کمتر شبیه یک دستیار واحد هوش مصنوعی و بیشتر شبیه تیمی با هماهنگی مناسب تصور کنید. وقتی مهمان درخواستی مطرح می‌کند، یک عامل اصلی مسئولیت را بر عهده می‌گیرد، نیاز او را تشخیص می‌دهد، مشخص می‌کند باید با کدام عامل‌های متخصص مشورت کند و پاسخ را آماده می‌کند.»
عامل‌های متخصص وظایفی مانند بررسی اقامت، حمل‌ونقل، غذا و فعالیت‌های گردشگری را انجام می‌دهند. آنها اطلاعات را از سامانه‌های مقصد مربوط به خود دریافت می‌کنند و سپس به عامل اصلی گزارش می‌دهند.
تعیین حدود اختیار عامل‌ها
با افزایش وظایف عامل‌های هوش مصنوعی، یک پرسش اساسی این است که چه میزان اختیار تصمیم‌گیری باید به آنها داده شود. در بخش گردشگری، هوش مصنوعی گفت‌وگو، برنامه‌ریزی و ارائهٔ پیشنهاد را انجام می‌دهد، در حالی که سامانه‌هایی کاملاً جدا مسئول تراکنش‌ها هستند. پینووی گفت: «نکتهٔ اساسی این است که هوش مصنوعی گفت‌وگو و تصمیم‌گیری را انجام می‌دهد، اما سامانه‌هایی جداگانه مبتنی بر قواعدند که رزروها، پرداخت‌ها و رعایت الزامات را اداره می‌کنند، زیرا اینها حوزه‌هایی‌اند که در آنها نباید خطایی رخ دهد.»
نظارت انسانی نیز همچنان بخشی از چارچوب راهبری این سامانه است و مشارکت‌کنندگان جدید پیش از دسترسی به داده‌های واقعی مهمانان، باید مراحل آزمایش و تأیید را طی کنند. تعاملات عامل‌ها نیز برای حسابرسی ثبت می‌شود. پینووی گفت: «این سامانه عمداً به‌گونه‌ای طراحی شده است که میان کارهایی که هوش مصنوعی انجام می‌دهد و کارهایی که انجام نمی‌دهد، مرز روشنی وجود داشته باشد.»
در سعودی کارگو، نیز درخواست‌های غیرمعمول به کارکنان ارجاع می‌شود. ملاکه خاطرنشان می‌کند خودکارسازی کارهای اداری تکراری به کارکنان اجازه می‌دهد بر مسئولیت‌هایی با ارزش‌افزوده بیشتر تمرکز کنند. او افزود: «هوش مصنوعی جای نیروی کار ما را نمی‌گیرد، بلکه توان کارکنان ما را افزایش می‌دهد و دشواری‌های کارهای اداری دستی و تکراری را از میان برمی‌دارد تا سازمانی چابک‌تر بسازیم.»
از طرح‌های آزمایشی تا زیرساخت
این پروژه‌ها در حالی اجرا می‌شوند که عربستان سعودی در چارچوب «چشم‌انداز ۲۰۳۰» ظرفیت بخش گردشگری و لجستیک خود را گسترش می‌دهد؛ روندی که فرصت ادغام سامانه‌های دیجیتال را در کنار توسعه زیرساخت‌های فیزیکی فراهم می‌کند.
سعودی کارگو انتظار دارد کاربردهای هوش مصنوعی در آینده به پیش‌بینی تقاضا، برنامه‌ریزی ظرفیت، قیمت‌گذاری پویا، بهینه‌سازی درآمد، رصد محموله‌ها و تحلیل شبکه نیز گسترش یابد. ملاکه گفت زیرساخت دیجیتال برای تحقق هدف عربستان سعودی در تبدیل شدن به قطب لجستیکی ضروری است: «تبدیل عربستان سعودی به یک قطب لجستیک برجسته در جهان که آسیا، اروپا و آفریقا را به هم متصل می‌کند، به چیزی بیش از توسعهٔ زیرساخت‌های فیزیکی و خرید هواپیماهای باری پیشرفته نیاز دارد. این هدف مستلزم زیرساخت دیجیتال قدرتمند و در سطح جهانی در مجموعهٔ لجستیک هوایی است.»
در بخش گردشگری، نیز کریدور یادشده در نهایت می‌تواند به مقصدها و ارائه‌دهندگان خدمات سفر بیشتری گسترش یابد، بی‌آنکه لازم باشد سامانه برای هر مشارکت‌کننده از نو ساخته شود. پینووی گفت: «از ابتدا قرار بود این کریدور نقطه شروع باشد، نه نقطه پایان. گام‌های بعدی گسترش دامنهٔ تجربه‌هایی است که سامانه می‌تواند در سراسر سفر یک مهمان هماهنگ کند و همچنین جذب شرکای جدید، با شروع از خطوط هوایی بین‌المللی.»
گسترش این کاربردها در سراسر عربستان سعودی نه‌تنها به توانایی‌های فناورانه، بلکه به این نیز بستگی دارد که آیا سازمان‌ها می‌توانند ضمن حفظ کنترل داده‌ها، تراکنش‌ها و مسئولیت‌پذیری، امکان ارتباط میان سامانه‌هایشان را فراهم کنند یا نه.
در حال حاضر، این پروژه‌ها گام‌هایی اولیه به سوی استفاده از هوش مصنوعی برای هماهنگی نحوهٔ سازماندهی و ارائه خدمات به شمار می‌روند؛ فراتر از نقشی که این فناوری در پاسخ دادن به پرسش‌ها دارد.
