طالبان لباس فرم معرفی کردند؛ نظامیان همچنان تنبان و پیراهن می‌پوشند

فرماندهان، مقام‌ها و نیروهای طالبان در ماموریت‌هایشان لباس محلی می‌پوشند

محمد خان دعوت، فرمانده سپاه ۲۰۳ منصوری طالبان، هنگام بازدید از نقطه صفری مرز افغانستان با پاکستان در استان پکتیکا‌ــ  @203mansoricorps/X

طالبان برای نیروهای ارتش و پلیس خود لباس فرم تعیین کرده‌اند، اما شماری از فرماندهان و افراد مسلح این گروه همچنان با پیراهن و تنبان، دستار و کلاه در ماموریت‌ها حضور می‌یابند. بازدید اخیر فرمانده سپاه ۲۰۳ منصوری از مناطق مرزی پکتیکا با همین پوشش، که شناسایی نیروهای انتظامی و تشخیص وابستگی نظامی آنان را برای مردم عادی دشوار می‌کند، فاصله میان دستورهای رسمی و رفتار نیروهای طالبان را بار دیگر برجسته کرده است. 

محمد خان دعوت، فرمانده قول اردو/سپاه ۲۰۳ منصوری طالبان، همراه با شماری از مقام‌های ارتش و نیروهای این گروه از نقاط صفری مرز افغانستان با پاکستان در استان پکتیکا بازدید کرد. در عکس‌هایی که طالبان از این بازدید منتشر کردند، او و همراهانش یونیفرم نظامی ندارند و همگی با لباس محلی، شامل پیراهن و تنبان و با کلاه یا دستار دیده می‌شوند. 

این پوشش به فرمانده سپاه ۲۰۳ منصوری محدود نمی‌شود. شماری دیگر از فرماندهان، مقام‌ها و نیروهای طالبان نیز هنگام اجرای وظیفه لباس محلی می‌پوشند. حضور افراد مسلح بدون یونیفرم و نشان مشخص، این پرسش را برای مردم ایجاد می‌کند که آیا آن‌ها واقعا ماموران رسمی طالبان‌اند یا افرادی‌اند که بدون وابستگی به نهادهای حکومتی، سلاح حمل می‌کنند. 

این ابهام به‌‌ویژه هنگام بازرسی خودروها، ورود افراد مسلح به خانه‌ها و مغازه‌ها یا متوقف کردن افراد در ایست‌بازرسی‌ها اهمیت پیدا می‌کند، زیرا مردم باید بتوانند هویت مامور و نهادی را که با آنان برخورد می‌کنند، تشخیص دهند. 

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

وزارت دفاع طالبان حدود هشت ماه پیش از لباس فرم جدید نیروهای ارتش، کماندو و مرزبانی رونمایی کرد. مقام‌های این وزارتخانه در مراسم معرفی این لباس‌ها، بر نظم، انضباط و ایجاد هویت واحد در صفوف نیروهای مسلح تاکید کردند. با وجود این، تصاویر بازدید فرمانده سپاه ۲۰۳ منصوری و همراهانش نشان می‌دهد که تعیین یونیفرم به رعایت آن در تمام ماموریت‌های نظامی نینجامیده است.

حضور فرماندهان و نیروها با لباس محلی در پاسگاه‌های مرزی هم نمونه‌ای از ادامه این ناهماهنگی است. 

وزارت داخله طالبان هم پیش‌تر اعلام کرده بود که بر اساس تصمیم این وزارتخانه و تایید سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله طالبان، تمامی مسئولان و کارکنان  پلیس موظف‌اند در ساعت رسمی کار یونیفرم تاییدشده را بپوشند. این وزارتخانه آسان‌تر شدن شناسایی نیروهای پلیس و تفکیک آنان از دیگر افراد را از دلایل اجرای این دستور عنوان کرد. 

با این حال، ادامه حضور نیروهای مسلح طالبان با لباس شخصی نگرانی درباره شناسایی ماموران و نظارت بر اجرای مقررات پوشش را برطرف نکرده است. 

سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله و رهبر شبکه حقانی، ملا یعقوب مجاهد، وزیر دفاع و عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات طالبان، که سه نهاد اصلی امنیتی، نظامی و اطلاعاتی این گروه را اداره می‌کنند هم معمولا در حضورهای عمومی با پیراهن و تنبان همراه با دستار یا کلاه دیده می‌شوند. 

در مارس ۲۰۲۴، وزارت دفاع طالبان تصویری از ملا یعقوب مجاهد با یونیفرم نظامی منتشر کرد. این تصویر نخستین حضور علنی او با لباس نظامی پس از بازگشت طالبان به قدرت بود و با توجه به حضور معمول او با لباس محلی، بسیار موردتوجه قرار گرفت. 

داشتن یونیفرم و نشان مشخص، به‌ ویژه برای نیروهایی مهم است که در پاسگاه‌ها، بازرسی‌ها و ماموریت‌های عمومی با مردم سروکار دارند و وابستگی سازمانی آنان باید مشخص باشد. با این حال، حضور فرماندهان نظامی با لباس محلی در ماموریت‌های میدانی از منظر انضباط سازمانی، می‌تواند رعایت مقررات یونیفرم را در میان زیردستان نیز تضعیف کند. هنگامی که فرمانده یک سپاه در بازدید از پاسگاه‌های مرزی پوشش نظامی مشخصی ندارد، تاکید بر اجرای این مقررات برای نیروهای همراه او نیز اعتبار کمتری پیدا می‌کند. 

استفاده از لباس محلی در صفوف طالبان پیشینه‌ای طولانی دارد. در دوره نخست حاکمیت این گروه از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱، بسیاری از نیروها و فرماندهان طالبان با پیراهن و تنبان، کلاه و دستار فعالیت می‌کردند و پوشش نظامی یکسانی نداشتند. 

پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، مداخله نظامی ائتلاف به رهبری ایالات متحده آمریکا به فروپاشی سریع رژیم نخست طالبان انجامید. این گروه در سال‌های بعد نیروهایش را دوباره سازماندهی کرد و با حملات مسلحانه، بمب‌ گذاری، انفجار و حملات انتحاری به جنگ با حکومت پیشین افغانستان و نیروهای خارجی ادامه داد، اما در طول آن جنگ نیز لباس محلی پوشش رایج جنگجویان طالبان بود. حتی در برخی حملات نفوذی، افراد وابسته به طالبان از یونیفرم نیروهای حکومت پیشین برای پنهان کردن هویت و نزدیک شدن به اهداف استفاده می‌کردند. 

بازگشت طالبان به قدرت در اوت ۲۰۲۱ و تصرف نهادهای نظامی و امنیتی، ضرورت تعیین ساختار، مقررات و پوشش مشخص برای نیروهای این گروه را افزایش داد. با این حال، ادامه حضور نیروها با لباس دوران جنگ نشان می‌دهد که تغییر عنوان‌ها و معرفی یونیفرم به‌ ‌نهایی برای ایجاد نظم یکسان در صفوف آنان کافی نبوده است. 

نبود پوشش و نشان مشخص برای افراد مسلح، می‌تواند زمینه سوءاستفاده سارقان و مجرمان دیگر را نیز فراهم کند. هنگامی که ظاهر ماموران رسمی با دیگر افراد مسلح تفاوت روشنی ندارد، کسانی که خود را عضو طالبان معرفی می‌کنند، آسان‌تر می‌توانند از نام این گروه برای تهدید مردم یا اقدام‌های مجرمانه استفاده کنند. 

این مشکل واکنش مردم عادی به سوءاستفاده را نیز دشوار می‌کند. فردی که با تهدید یا رفتار غیرقانونی یک شخص مسلح روبرو می‌شود، ممکن است نتواند وابستگی او را تشخیص دهد و از ترس اینکه عضو طالبان باشد و اعتراض پیامدهایی برایش داشته باشد، از مقاومت یا پیگیری شکایت خودداری کند. نامشخص بودن هویت و محل خدمت این افراد هم شناسایی و پیگیری رفتار آنان را پیچیده‌تر می‌کند. 

در دوران حکومت پیشین افغانستان، نیروهای ارتش و پلیس و بخش‌هایی از نیروهای امنیت ملی یونیفرم‌های مشخص داشتند و استفاده رسمی از این لباس‌ها به کارکنان نهادهای مربوط اختصاص داشت. هرچند برخی ماموران اطلاعاتی با لباس شخصی فعالیت می‌کردند، یونیفرم برای بخش‌های عمده ارتش و پلیس یکی از نشانه‌های شناسایی سازمانی بود. 

بیشتر از جهان