فرانسیس هالزن روز سه‌شنبه به‌ دلیل تلاش‌هایش برای رمزگشایی از گروهی نادر از نوترینوها، برنده جایزه نوبل فیزیک شد. نوترینوها ذرات کیهانی بسیار ریزی‌اند که دانشمندان معتقدند درباره چگونگی تکامل جهان سرنخ‌هایی در اختیار ما می‌گذارند.

به گزارش آسوشتیدپرس، هالزن در تماسی تلفنی از ایتالیا با کمیته نوبل گفت: «این اتفاق واقعا شگفت‌انگیز بود و اصلا انتظارش را نداشتم.»

هالزن افزود که اگرچه قبلا پیش‌بینی شده بود که او جایزه نوبل را ببرد، باز هم اعلام رسمی این خبر باعث شد احساس «عجیبی» داشته باشد. او با خنده حاضران گفت: «من روی یک پیشنهاد پژوهشی کار می‌کنم و امیدوارم این جایزه به تصویب آن کمک کند.»

کمیته نوبل فیزیک همچنین اعلام کرد که فعالیت‌های هالزن در ساخت رصدخانه نوترینویی «آیس‌کیوب» (IceCube) در قطب جنوب نقش مهمی داشت.

اوا اولسون، عضو کمیته نوبل، در جریان نشست خبری گفت: «فرانسیس هالزن متوجه شد که یخ‌های قطب جنوب می‌توانند این پیام‌رسان‌های نوترینویی را از کیهان آشکار کنند.»

 او افزود: «افرادی به او پیوستند تا در جست‌وجوی این پیام‌رسان‌های نوترینویی باشند. این پیام‌رسان اطلاعاتی از کیهان به همراه می‌آورد. آن‌ها دریچه‌ای به سوی کهکشان‌های دوردست گشودند و درباره فرایندهای مربوط به انفجار ستارگان به ما اطلاعات می‌دهند.»

این دانشمند ۸۲ ساله که در بلژیک متولد شده است، با دانشگاه ویسکانسین‌ــ‌مدیسن در ایالات متحده که رصدخانه نوترینویی آیس‌کیوب را اداره می‌کند، همکاری دارد.

نوترینوها ذرات کیهانی بسیار ریزی‌اند که جرمشان به‌طرز باورنکردنی ناچیز است. با این حال، همه‌جا حضور دارند، از ستارگانی مانند خورشید به بیرون فوران می‌کنند و هر ثانیه تریلیون‌ها نوترینو از بدن ما عبور می‌کنند. دانشمندان نمی‌توانند این ذرات شبح‌مانند اسرارآمیز را که با سرعت در فضا حرکت می‌کنند، مستقیم مشاهده کنند و تنها باید پیامدهای برخورد این ذرات ریز با دیگر ذرات ماده را اندازه‌گیری کنند؛ برخوردهایی که جرقه‌های نور یا ذرات باردار ایجاد می‌کنند.

هالزن به دانشمندان کمک کرد پرده از راز گروهی نادر از نوترینوها کنار برود؛ نوترینوهایی که دانشمندان آن‌ها را پیام‌رسان‌هایی از کیهان می‌دانند و معتقدند درباره چگونگی تکامل جهان سرنخ‌هایی ارائه می‌کنند.

مایکل مولونی، مدیرعامل موسسه فیزیک آمریکا، گفت: «این آزمایش در قطب جنوب روشی انقلابی برای درک جهان است که پیش از این در اختیار ما نبود.»

بارت دی وور، نخست‌وزیر بلژیک، در پیامی در شبکه‌های اجتماعی، «صمیمانه‌ترین تبریک‌ها» خود را به هالزن ارسال کرد و گفت او یازدهمین بلژیکی است که برنده جایزه نوبل می‌شود.

دی وور این جایزه را «به‌رسمیت‌شناختن چشمگیر یک عمر فعالیت در جهت روشن کردن رازهای بزرگ کیهان از طریق کوچک‌ترین اجزای آن» توصیف کرد.

الن مونز، دبیرکل آکادمی سلطنتی علوم سوئد، روز سه‌شنبه در استکهلم این جایزه را اعلام کرد. او نخستین زنی است که ریاست این آکادمی معتبر را بر عهده گرفته و این جایزه را اعلام کرده است. مبلغ جایزه امسال ۱۲ میلیون کرون سوئد، معادل حدود ۱.۲ میلیون دلار، است؛ صرف‌نظر از اینکه جایزه به یک فرد، گروه کوچکی از برندگان یا یک سازمان تعلق بگیرد.

سال ۲۰۲۵ سه دانشمند بابت پژوهش درباره رفتار عجیب ذرات زیراتمی، موسوم به تونل‌زنی کوآنتومی، برنده جایزه نوبل فیزیک شدند؛ پژوهشی که امکان اندازه‌گیری‌های فوق‌حساس با دستگاه‌های ام‌آر‌آی و نیز زمینه ساخت تلفن‌‌همراه‌های بهتر و رایانه‌های سریع‌تر را فراهم کرد.

اعلام جوایز امسال روز دوشنبه با جایزه نوبل پزشکی آغاز شد. این جایزه به سه دانشمند تعلق گرفت که پژوهش‌هایشان به توسعه ابزاری منجر شد که از نور برای کمک به رمزگشایی نحوه عملکرد مغز استفاده می‌کند.

اعلام جوایز این هفته روز چهارشنبه با جایزه شیمی و روز پنجشنبه با جایزه ادبیات ادامه خواهد یافت. پس از اعلام جایزه صلح نوبل در روز جمعه، جایزه یادبود نوبل در علوم اقتصادی روز دوشنبه اعلام خواهد شد.