انبیسی در گزارشی با اشاره به نقش مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در مساله ایران مینویسد: مذاکرات برای پایان دادن به جنگ ایران به بنبست خورده بود. جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، برای مذاکره با مقامات تهران به پاکستان رفته بود؛ اقدامی که نشان میداد دو طرف اختلافات خود را تا حدی کاهش دادهاند و کاخ سفید ممکن است در آستانه اعلام یک پیشرفت در مذاکرات باشد.
یک مقام دولت آمریکا که مستقیما در جریان این موضوع قرار داشت، به انبیسی گفت: اما با ادامه دیدار طولانی در ماه آوریل، مذاکرهکنندگان آمریکایی نگران شدند. به نظر میرسید ایرانیها در حال تغییر شرایط یک توافق احتمالی هستند. بنابراین، در جریان یک وقفه، با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، تماس گرفتند تا درباره اینکه در ادامه چه کاری باید انجام دهند، از او راهنمایی بگیرند.
به گفته این مقام، روبیو موافق بود که آمریکا نمیتواند پیشنهاد ایران را بپذیرد. بنابراین توافقی در کار نبود.
انبیسی مینویسد، روبیو چهره اصلی مذاکرات ایران نیست. او در حالی که جنگ ادامه دارد، فاصله عمومی محتاطانهای از آن گرفته است. جرد کوشنر، داماد ترامپ، و استیو ویتکاف، دوست قدیمی رییسجمهوری و فرستاده ویژه او، بازیگران اصلی تلاشها برای پایان دادن به جنگهای ایران و روسیه و اوکراین هستند.
به نوشته این خبرگزاری آمریکایی این یک هماهنگی غیرمعمول است. در گذشته، وزیران خارجه آمریکا هنگام پرداختن به جنگ و صلح در مرکز توجه قرار داشتند. هنری کیسینجر در سال ۱۹۷۳ بهدلیل مذاکره برای برقراری آتشبس در جنگ ویتنام در دولت ریچارد نیکسون جایزه صلح نوبل را دریافت کرد. جان کری نیز در دولت باراک اوباما بارها میان واشنگتن و خاورمیانه رفتوآمد کرد و تلاش کرد میان اسرائیلیها و فلسطینیها توافق صلحی برقرار کند که در نهایت موفق نشد.
با این حال، روبیو در تمام این مدت نقشی پشتپرده داشته و ضمن کمک به تدوین راهبرد دولت ترامپ، به مقامهایی که نقش علنیتری در مذاکرات صلح دارند، بهصورت خصوصی مشاوره داده است.
روبیو در کابینه جایگاهی منحصربهفرد دارد که یکی از گستردهترین جایگاهها در ریاستجمهوری مدرن آمریکا است. او همزمان مشاور امنیت ملی نیز هست؛ ابتدا بهصورت موقت و اکنون بهصورت دایم. به همین دلیل دفتر بزرگی در بال غربی کاخ سفید دارد و بیش از بسیاری از اعضای کابینه با ترامپ دیدار میکند.
سوزی وایلز، رییس دفتر کاخ سفید، به انبیسی نیوز گفت: «دلیل اینکه شاید مردم آمریکا وزیر خارجه روبیو را در خط مقدم موضوع ایران نمیبینند این است که او واقعا باید نگران بقیه جهان هم باشد و توجه بسیار زیادی به نیمکره غربی و متحدان اروپایی ما دارد.»
او افزود: «رییسجمهور ترامپ در سراسر جهان بسیار مشغول و فعال است و انجام این کار به بیش از یک نفر نیاز دارد. بنابراین، وزیر روبیو دیگر تلاشهای مهم در سراسر جهان را که برای ثبات و آینده آمریکا اهمیت زیادی دارند، هدایت میکند.»
ترامپ اختیار عمل گستردهای به روبیو داده و به وزیر خارجه آمریکا اجازه داده است در بخشهای علنی این شغل، انتخابگر باشد. روبیو در مراحل اولیه جنگ ایران حضور پررنگتری داشت و در مراحل بعدی کمتر در معرض دید بود. این وضعیت ممکن است در ادامه به سود او تمام شود.
انبیسی مینویسد، این گزارش بر اساس گفتوگو با ۱۲ مقام فعلی و سابق دولت آمریکا و افراد دیگری نزدیک به روبیو و کاخ سفید تهیه شده است. بسیاری از آنها به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند تا بتوانند آزادانه درباره سیاستگذاری داخلی و مناسبات سیاسی سخن بگویند.
نظرسنجیها از نارضایتی آمریکاییها از این درگیری حکایت دارد. با افزایش مخالفت افکار عمومی، روبیو ممکن است در موقعیت بهتری برای دور ماندن از تبعات سیاسی جنگ قرار داشته باشد؛ در حالی که ونس در دورهای بینتیجه مذاکرات صلح در نقاط مختلف جهان شرکت کرده است.
رابطه با ترامپ
روبیو و ترامپ که زمانی رقبای یکدیگر بودند، اکنون رابطه خوبی پیدا کردهاند. یک مقام کاخ سفید به انبیسی نیوز گفت روبیو ممکن است روزی پنج یا شش بار وارد دفتر بیضیشکل شود.
هر دو به ورزش علاقه دارند و به گفته این مقام، صحبتهای آنها درباره میانگین ضربات بازیکنان بیسبال یا ضربه «ناکاوت» در جدیدترین مسابقه هنرهای رزمی ترکیبی شنیده شده است.
اولیویا ولز، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای گفت: «همانطور که رییسجمهوری ترامپ میگوید، مارکو روبیو بهعنوان یکی از بزرگترین وزیران خارجه تاریخ شناخته خواهد شد. رییسجمهوری و وزیر خارجه روبیو با موفقیت برتری آمریکا را در صحنه جهانی احیا کردهاند و بیوقفه برای پیشبرد منافع سیاست خارجی ما تلاش میکنند.»
به گفته یک مقام کاخ سفید، روبیو پس از ۱۴ سال حضور در سنا، سیاست و تاکتیکهای قانونگذاری لازم برای تصویب لوایح را بهخوبی میشناسد و درباره راههای پیشبرد دستورکار ترامپ در کنگره به او مشاوره خواهد داد.
یک فرد نزدیک به کاخ سفید گفت: «بارها پیش آمده که درباره هر موضوعی که آن روز ذهن او [ترامپ] را مشغول کرده صحبت میکنیم و او میگوید: "مارکو، تو چه فکر میکنی؟" این را بیش از آنچه بتوانم بشمارم شنیدهام. آنها بهخوبی با هم کنار میآیند. افرادی را دیدهام که رابطه خوبی با رییسجمهوری ندارند و مارکو یکی از آنها نیست.»
نفوذ روبیو در مذاکرات صلح عمدتا پشتپرده است. به گفته مقام دولت آمریکا، ویتکاف پیش از موافقت با حضور در جلسات مذاکره با روبیو مشورت میکند، پیش از دیدارها از او راهنمایی میگیرد و پس از آنها نیز او را در جریان قرار میدهد.
آخر هفته گذشته، این دو چندین بار تلفنی درباره تشدید درگیری میان ایران و یمن گفتوگو کردند. به گفته این مقام، ویتکاف روز شنبه زمانی با روبیو تماس گرفت که وزیر خارجه آمریکا در ورزشگاه فوتبال دانشگاه فلوریدا در گینزویل، مشغول تماشای بازی پسرش برای تیم گیتورز بود.
ترک سنا در سال گذشته برای کار کردن با ترامپ برای روبیو یک قمار سیاسی بود. این دو در انتخابات مقدماتی ریاستجمهوری حزب جمهوریخواه در سال ۲۰۱۶ با یکدیگر رقابت کرده بودند و در آن زمان یکدیگر را با طعنههای تند مورد حمله قرار میدادند.
گذر زمان و سیاست عملگرایانه، این رقابت را به شراکت تبدیل کرده است. سنا روبیو را با ۹۹ رای موافق در برابر صفر رای مخالف تایید کرد؛ اتفاقی که حتی ترامپ را تحت تاثیر قرار داده است.
وایلز گفت: «وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی بودن کار آسانی نیست، اما وزیر روبیو آن را به زیبایی مدیریت کرده است. او مشاوری باتجربه، باهوش و شهودی برای رییسجمهوری و سایر اعضای تیم، چه در حوزه امنیت ملی و چه در امور خارجی، است.»
ونزوئلا و میراث سیاسی
از زمان آغاز دومین دوره ریاستجمهوری ترامپ، چند وزیر کابینه دیگر از دولت کنار رفتهاند؛ از جمله پام باندی، دادستان کل، کریستی نوم، وزیر امنیت داخلی، لوری چاوز-دریمر، وزیر کار، و تولسی گبرد، مدیر اطلاعات ملی.
روبیو، در مقابل، در شغلی که با علایق سیاسی و سیاستگذاری او همخوانی دارد، عملکرد موفقی داشته است. یکی از اولویتهای اصلی او افزایش نفوذ آمریکا در نیمکره غربی است؛ حوزهای که در آن اثر خود را بر جای گذاشته است.
او تابستان امسال به شکلگیری یک توافق نفتی با ونزوئلا کمک کرد؛ توافقی که دولت ترامپ معتقد است به تقویت اقتصاد آمریکا و ونزوئلا کمک خواهد کرد.
روبیو اوایل ماه جاری با رهبران کشورهای آمریکای لاتین دیدار کرد و در تلاش بود با مهاجرت غیرقانونی و قاچاق مواد مخدر مقابله کند.
او که فرزند مهاجران کوبایی است، همچنین هدایت تلاش دولت ترامپ برای تغییر کوبا و پایان دادن به رژیم حاکم در هاوانا را برعهده دارد.
اگر او بتواند ونزوئلا و کوبا را به سمت حکمرانی دموکراتیک سوق دهد، این امر میتواند میراث سیاسی قابل توجهی برای وزیر خارجهای باشد که اهداف ریاستجمهوری را در سر دارد.
اظهارنظر روبیو در اوایل ماه جاری در یک ایستگاه رادیویی کلمبیا که «در حال حاضر هیچ برنامهای» برای ورود دوباره به رقابتهای انتخاباتی ندارد، یک تکذیب قطعی نبود. حتی اگر چنین بود، ممکن بود اهمیت چندانی نداشته باشد.
وقتی روبیو نخستین بار برای ریاستجمهوری نامزد شد، صراحتا گفته بود که دیگر به سنا بازنخواهد گشت و در این موضع بسیار قاطع به نظر میرسید.
او در ماه مه ۲۰۱۶، دو ماه پس از کنارهگیری از رقابتهای ریاستجمهوری، در شبکههای اجتماعی نوشته بود: «من فقط حدود ۱۰ هزار بار گفتهام که در ژانویه یک شهروند عادی خواهم بود.»
اما ماه بعد نظر خود را تغییر داد، برای انتخاب مجدد به سنا نامزد شد و پیروز شد.
فرد دیگری نزدیک به روبیو گفت اگر ونس وارد رقابتهای انتخاباتی شود و در انتخابات مقدماتی جمهوریخواهان عملکرد خوبی نداشته باشد، ممکن است روبیو وارد رقابت شود.
احتمال دیگر این است که روبیو بهعنوان معاون ونس انتخاب شود؛ به گفته این فرد، اگر از او خواسته شود، احتمالا تمایل خواهد داشت این نقش را بپذیرد. ترامپ نیز خود پیشنهاد کرده است که این دو در انتخابات ۲۰۲۸ با یکدیگر وارد رقابت شوند و نظر او با توجه به نفوذش بر بدنه جمهوریخواه اهمیت دارد.
ترامپ بهصورت خصوصی از افراد میپرسد که به نظر آنها چه کسی باید نامزد جمهوریخواهان باشد.
یک مقام کاخ سفید گفت: «هر کسی که نامزد جمهوریخواهان در سال ۲۰۲۸ باشد، دونالد ترامپ تصمیم خواهد گرفت. البته روند انتخابات مقدماتی برگزار خواهد شد، اما رییسجمهوری نفوذ بسیار زیادی بر آن خواهد داشت و فکر میکنم او دوست دارد این دو با هم وارد رقابت شوند.»
پس از انتخابات میاندورهای در ماه نوامبر، توجهها به سال ۲۰۲۸ و دوران پس از ترامپ معطوف خواهد شد. روبیو زمان زیادی برای تصمیمگیری درباره آینده خود نخواهد داشت.
یک مقام کاخ سفید گفت: «اگر او واقعا قصد نامزدی داشته باشد، باید نسبتا زود این موضوع را اعلام کند. وقتی وارد این مسیر میشوید، هیچوقت واقعا از شر این میل خلاص نمیشوید. در نهایت، اگر فرصتی وجود داشته باشد، تقریبا باید برخلاف غریزه خود عمل کنید تا از آن استفاده نکنید.»
