بیستوپنج سال از حملات شبکه القاعده در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به ایالات متحده آمریکا میگذرد؛ حملاتی که در آن دو هواپیمای ربودهشده به برجهای دوقلوی مرکز تجارت جهانی در نیویورک و هواپیمای سوم به ساختمان پنتاگون اصابت کرد. هواپیمای چهارم نیز پس از تلاش مسافران و خدمه برای بازپسگیری کنترل آن، در ایالت پنسیلوانیا سقوط کرد. در این حملات نزدیک به سه هزار نفر جان باختند.
بهرغم پیامدهای سنگین این حملات برای طالبان، هیچ یک از مقامهای ارشد این گروه به طور علنی از تصمیم ملا عمر، بنیانگذار و نخستین رهبر طالبان، برای تحویل ندادن اسامه بنلادن به آمریکا ابراز پشیمانی نکردهاند. بنلادن، رهبر القاعده، در طرحریزی حملات ۱۱ سپتامبر نقش داشت.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
خودداری ملا عمر از تحویل دادن بنلادن، راه را برای حمله ائتلاف جهانی به رهبری آمریکا به افغانستان هموار کرد. عملیات نظامی آمریکا در هفتم اکتبر ۲۰۰۱ آغاز و نخستین رژیم طالبان در کمتر از دو ماه سرنگون شد.
در مواضع رسمی و علنی طالبان طی ۲۵ سال گذشته، نشانی از محکومیت صریح حملات ۱۱ سپتامبر به چشم نمیخورد. در مقابل، برخی از مقامهای طالبان از تصمیم ملا عمر دفاع کردهاند و شماری از اعضا و هواداران این گروه نیز در مواردی با رهبران القاعده همدردی و همسویی نشان دادهاند.
طالبان در توافق ۲۹ فوریه ۲۰۲۰ در دوحه، متعهد شد اجازه ندهد القاعده یا دیگر گروهها از خاک افغانستان علیه امنیت آمریکا و متحدانش استفاده کنند. این گروه همچنین پذیرفت که از هر گونه همکاری با این شبکهها خودداری کند و مانع سربازگیری، آموزش و تأمین مالی آنان شوند.
این توافقنامه زمینه خروج کامل نیروهای خارجی از افغانستان را فراهم کرد و به کاهش حمایت سیاسی، نظامی و مشورتی از حکومت جمهوری انجامید. این روند، در کنار ضعفهای داخلی حکومت و نیروهای امنیتی، به فروپاشی جمهوری و بازگشت طالبان به قدرت کمک کرد.
به نظر میرسد تعهدات مندرج در توافقنامه دوحه یکی از دلایل احتیاط طالبان در بیان موضع رسمی خود درباره القاعده باشد؛ احتیاطی که تاکنون با محکومیت حملات ۱۱ سپتامبر یا اعلام گسست ایدئولوژیک از القاعده همراه نشده است.
مولوی عبدالکبیر، وزیر کنونی مهاجرین و عودت کنندگان طالبان که آن زمان معاون سیاسی نخستوزیر این گروه بود، در ۲۸ تیر ۱۴۰۲ (۱۹ ژوئیه ۲۰۲۳) از تصمیم ملا عمر برای تحویل ندادن اسامه بنلادن دفاع کرد.
او گفت: «ملا عمر این ننگ را به جان نخرید که یک مسلمان را به کافران تحویل دهد.»
این سخنان، دفاعی آشکار از تصمیمی بود که به حمله آمریکا به افغانستان و سقوط نخستین رژیم طالبان منجر شد.
با این حال، طالبان در بیستوپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر نیز سکوت کردهاند. تا زمان انتشار این گزارش، حکومت طالبان نه این حملات را محکوم کرده و نه با قربانیان آن ابراز همدردی کرده است. در مقابل، شماری از اعضا و هواداران طالبان در شبکههای اجتماعی عکسها و ویدیوهای اسامه بنلادن را بازنشر کرده و از او حمایت کردهاند.
تعهد طالبان برای جلوگیری از فعالیت القاعده در افغانستان پس از کشته شدن ایمن الظواهری، رهبر این شبکه، در کابل با تردیدهای جدیتری روبهرو شد.
الظواهری در ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۲، نزدیک به یک سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، در منطقه شیرپور کابل هدف حمله پهپادی آمریکا قرار گرفت و کشته شد. گزارشها حاکی از آن بود که او در خانهای امن و مرتبط با اعضای ارشد شبکه حقانی زندگی میکرد.
طالبان حمله آمریکا را محکوم کرد. این گروه با گذشت بیش از چهار سال هنوز حضور و کشته شدن رهبر القاعده در کابل را رسما تأیید نکرده است. آمریکا پناه دادن به الظواهری را «نقض آشکار» توافقنامه دوحه دانست.
همزمان با بیستوپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر، «السحاب» ویدیویی ۵۲ دقیقهای با عنوان «ربع قرن پس از حملات ۱۱ سپتامبر» منتشر کرد. این ویدیو حملات سال ۲۰۰۱ را ستایش میکند. در یکی از بخشهای ویدیو، حمزه بنلادن میگوید: «جهاد در حال گسترش است و قدرت آن دشمنان خدا را در واشنگتن، تلآویو و لندن به هراس میاندازد.»
با این حال، انتشار این تصاویر به معنای زنده بودن حمزه بنلادن نیست. بررسیهای اولیه نشان میدهد که تصاویر او احتمالا آرشیوی و مربوط به سالهای گذشته است و زمان ضبط و اصالت آنها بهطور مستقل تأیید نشده است.
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، در ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۹ رسما اعلام کرد که حمزه بنلادن در جریان یک عملیات ضدتروریستی آمریکا در منطقه مرزی میان افغانستان پاکستان کشته شده است.
سکوت طالبان درباره قربانیان ۱۱ سپتامبر، دفاع از تصمیم ملا عمر و حضور ایمن الظواهری در قلب کابل همچنان درباره میزان پایبندی طالبان به تعهداتشان در توافقنامه دوحه تردیدهای جدی ایجاد کرده است.
