بر اساس نتایج پژوهشی جدید، در صورت وقوع فاجعهای جهانی مانند جنگ هستهای، فوران آتشفشانی عظیم یا برخورد سیارکی بزرگ، استرالیا بهترین مکان دنیا خواهد بود که میتوانید آنجا حضور داشته باشید.
در این مطالعه جدید که ۲۳ اوت در نشریه «چالشهای جهانی» (Global Challenges) منتشر شد، پژوهشهای حوزههای گوناگون، از امنیت غذایی و سلاحهای بیولوژیک گرفته تا آتشفشانشناسی بررسی شدند تا خطرات بالقوه فاجعهبار جهانی و عواملی را که در گذشته یا در زمان فجایعی با مقیاسی کوچکتر به جوامع برای تابآوری در برابر این خطرات کمک کردهاند، شناسایی کنند. آنها همچنین از متخصصان هر حوزه خواستند مقالات تخصصی مرتبط را به مجموعه منابع پژوهش اضافه کنند.
فلوریان اولریش ین، نویسنده نخست مطالعه و پژوهشگر دانشگاه آموزش از راه دور هاگن در آلمان، به لایو ساینس گفت: «درباره این نوع فجایع بهاندازه کافی پژوهش نشده است، زیرا احتمال وقوع آنها چندان زیاد نیست. به همین دلیل، بهراحتی نادیده گرفته میشوند.» او یادآور شد که وقوع چنین فجایعی همچنان ممکن است و در صورت وقوع، هیچ کشوری از پیامدهای آن مصون نخواهد ماند، با این حال، برخی مناطق آسیبپذیرتر از دیگر مناطقاند.
پژوهشگران مناطقی را بررسی کردند که در برابر «خطرات فاجعهبار جهانی» یعنی رویدادهایی که میتوانند طی چند ماه یا چند سال، جان بیش از ۱۰ درصد جمعیت جهان را بگیرند، بیشترین تابآوری را دارند.
این گروه سه نوع کلی از خطرات را شناسایی کرد: رویدادهایی که مانع رسیدن نور خورشید میشوند، مانند جنگ هستهای یا فوران آتشفشانی بسیار عظیم، رویدادهایی که زیرساختهای جهانی را نابود میکنند، مانند طوفانهای ژئومغناطیسی یا حمله سایبری گسترده و نیز خطرات زیستی مانند بیماریهای عفونی طبیعی یا ساخته دست انسان که بخش بزرگی از جمعیت را از بین میبرند. چنین رویدادهایی پیامدهایی گسترده و طولانیمدت در سراسر جهان خواهند داشت. بسیاری از آنها به دلیل دلیل نابودی محصولات کشاورزی و فروپاشی شبکههای تجاری، به قحطی منجر خواهند شد.
ین تاکید کرد: «در نهایت اغلب این مسئله تامین غذا است که شما را از پا درمیآورد.»
گروه پژوهشی ویژگیهایی را که کشورها را در برابر فجایع مقاومتر میکند و توانایی آنها را برای تامین غذای ساکنانشان افزایش میدهد، شناسایی کرد و دریافت اگرچه هیچ نقطهای روی زمین در برابر تمام خطرات فاجعهبار مقاوم نیست، برخی مناطق از مناطق دیگر وضعیت بهتری خواهند داشت. در نهایت بهترین مکان برای پشت سر گذاشتن فاجعهای که بخش بزرگی از جمعیت جهان را نابود میکند، استرالیا شناخته شد.
این کشور در نیمکره جنوبی قرار دارد و بنابراین از محتملترین محل وقوع جنگ هستهای فاصله زیادی دارد. هرچند نویسندگان هشدار دادند اتحاد استرالیا با آمریکا ممکن است احتمال قرار گرفتن آن در معرض خطر را افزایش دهد. از طرفی استرالیا یکی از تولیدکنندگان بزرگ مواد غذایی است، اقلیمهای گوناگون و زیرساختهای انرژی قابلتوجهی هم دارد.
در رتبههای بعدی، آرژانتین، برزیل و نیوزیلند قرار گرفتند. جایگاه نیوزیلند پایینتر از استرالیا است، زیرا آتشفشانهای فعال و پایه صنعتی محدودی دارد و از آنجا که با آب احاطه شده، در برابر سونامی آسیبپذیر است. برزیل و آرژانتین نیز با نابرابری شدید و سابقه بیثباتی سیاسی روبهرو بودهاند.
ایسلند هم یکی از گزینههای احتمالی برای پناهگاهی امن بود، اما قرار گرفتن آن در عرضهای جغرافیایی بسیار شمالی، این کشور را در برابر شوکهای دمایی ناشی از رویدادی بزرگ که مانع تابش نور خورشید شود، آسیبپذیر میکند.
بر اساس یافتههای مطالعه، آمریکا نیز برای مقابله با یک فاجعه جهانی موقعیت چندان مناسبی ندارد. این کشور به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در معرض خطر طوفانهای ژئومغناطیسی و همچنین جنگ هستهای قرار دارد. نویسندگان همچنین به عملکرد ضعیف آمریکا در مقابله با همهگیری کوویدــ۱۹ اشاره کردند که احتمالا ناشی از «نبود اراده سیاسی و ضعف انسجام اجتماعی» بود.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
پژوهش نشان داد کشورهای ثروتمندتر و مناطقی که از پایه صنعتی نیرومندی برخوردارند و به تجارت جهانی وابستگی زیادی ندارند، بهتر میتوانند فجایع جهانی را پشت سر بگذارند. برخورداری از پایه صنعتی قدرتمند به کشورها امکان میدهد کالاهایی را که دیگر قادر به وارد کردنشان نیستند، خودشان تولید کنند و در نتیجه، تابآوری بیشتری داشته باشند.
موقعیت جغرافیایی نیز نقش مهمی دارد. جزایر بزرگ در مقایسه با مناطق واقع در قارهها، از این مزیت برخوردارند که میتوانند بهآسانی خود را از دیگر نقاط جدا کنند، اما به گفته پژوهشگران، چنین جزایری باید اقتصادی داشته باشند که بتواند دستکم تا حدودی، نیازهای داخلی آنها را تامین کند. برای مثال جزیرهای مانند ژاپن که بهشدت به تجارت بینالمللی وابسته است، در صورت اختلال در شبکههای تجاری، با مشکلات جدی روبهرو خواهد شد.
از طرفی برخی کشورها و مناطق، حتی اگر ثروتمند باشند، در برابر بعضی انواع فجایع تابآوری کمتری دارند. برای مثال، کشورهای برخوردار از توانایی هستهای مانند آمریکا، بریتانیا، فرانسه، اسرائیل، روسیه، پاکستان و هند بیشتر در معرض خطر درگیر شدن در جنگ هستهای قرار دارند. به همین دلیل، نیمکره شمالی که کشورهای عضو ناتو در آن واقع شدهاند، در مقایسه با مناطق نیمکره جنوبی، در برابر حملات هستهای آسیبپذیرتر است.
تعداد آتشفشانها هم در نیمه جنوبی کره زمین کمتر است. افزون بر این، وسعت بیشتر اقیانوسها در نیمکره جنوبی به تعدیل شرایط اقلیمی کمک میکند و در نتیجه، کشورهای این منطقه در برابر فورانهای آتشفشانی عظیم، تابآوری بیشتری دارند.
در نهایت یافتهها نشان داد در صورت وقوع رویدادی آخرالزمانی، استرالیا بهترین مکان جهان برای زنده ماندن است.
تابآوری جهانی
به گفته ین، عواملی مانند فرایندهای دموکراتیک و برابری میتوانند توانایی همه کشورها را برای مقابله با انواع فجایع افزایش دهند. «وقتی چنین فجایعی رخ میدهند، باید تصمیمهای درستی گرفته شود و این مسئله به برخورداری کشور از حکمرانی کارآمد بستگی دارد. نابرابری کیفیت حکمرانی را کاهش میدهد، زیرا به مسائلی مانند رقابت میان نخبگان یا تضعیف توان اجرایی حکومت منجر میشود.»
دیوید دنکنبرگر، مدیر «ائتلاف تامین غذای زمین در فجایع» و پژوهشگر دانشگاه کانتربری نیوزیلند، به لایو ساینس گفت مطالعه جدید با بررسی طیف گستردهتری از فجایع، به افزایش شناخت ما از خطرات آینده کمک میکند، اما هیچ کشوری در برابر تمام فجایع تابآور نیست و این یکی از یافتههای اصلی و مهم مطالعه است.
دنکنبرگر که پیشتر با ین همکاری کرده است، اما از نویسندگان این مقاله نیست، افزود: «گام مفید بعدی این است که احتمال نسبی وقوع و شدت فجایع مختلف و همچنین اهمیت عوامل گوناگون موثر بر تابآوری بهصورت کمی ارزیابی شود، زیرا میان این عوامل ممکن است موازنهها و تعارضهای مهمی وجود داشته باشد.»
چگونه میتوان تابآوری را افزایش داد؟
با وجود احتمال اندک وقوع این فجایع جهانی، لازم است آنها در فهرست رسمی خطرات ملی گنجانده شوند و توافقنامههای تجاری بینالمللی لازم برای مقابله با پیامدهای احتمالیشان از پیش تنظیم شود.
این مطالعه بهروشنی نشان میدهد تابآوری منطقهای در برابر خطرات فاجعهبار جهانی مستلزم سرمایهگذاری برای آمادگی عملی است؛ از جمله افزایش تابآوری نظام تامین غذا و زیرساختهای حیاتی و همچنین هماهنگی در زمینه تجارت و حکمرانی.
