درحالی که سرانجام متن یادداشت تفاهم تهران و واشینگتن منتشر شده است، مقامهای دولت آمریکا همزمان تاکید دارند که نباید به واژگان و جزئیات سند اهمیت زیادی داد.
به گزارش سیانان، یادداشت تفاهمی که میان دو طرف امضا شده، متنی کوتاه و کلی است که بیش از آنکه شامل تعهدات دقیق باشد، برای فراهمسازی زمینه مذاکرات فنی و حضوری آینده طراحی شده است. مقامهای آمریکایی میگویند این متن به گونهای تنظیم شده است که جمهوری اسلامی بتواند آن را برای افکار عمومی و فضای سیاسی داخلی ایران قابل پذیرش جلوه دهد.
مقامهای دولت آمریکا میگویند بسیاری از تفاهمهای مهم میان دو طرف در متن یادداشت تفاهم منعکس نشده و از طریق کانالهای غیرعلنی منتقل شده است. به گفته آنان، همین تعهدات غیررسمی موجب شده است واشنگتن با اطمینان بیشتری وارد این توافق شود.
یکی از مقامها این سند را «سیاسی» توصیف کرد و گفت اهمیت اصلی در تفاهمهای شکلگرفته میان دو طرف است، نه در متن منتشرشده. او توضیح داد توافق بهصورت کلی از رفع تحریمها، توافق هستهای و آزادسازی منابع مالی سخن میگوید، اما زمان و نحوه اجرای این اقدامها به پیشرفت مذاکرات و توافق بر سر سازوکارهای اجرایی بستگی دارد.
این رویکرد در داخل آمریکا با انتقادهایی مواجه شده است. دولت ترامپ ماهها برای دستیابی به توافق با ایران تلاش کرده است و هدف آن پایان دادن به جنگی بوده که از حمایت گسترده افکار عمومی برخوردار نبوده و افزایش قیمت سوخت را در پی داشته است. در همین حال، محافظهکاران تندرو خواستار انتشار متن توافق شدهاند و نگراناند که دولت برای دستیابی به آتشبس و پایان جنگ امتیازهای زیادی به ایران داده باشد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
این سند درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران جزئیات مشخصی ارائه نمیدهد. در حالی که ترامپ و مقامهای دولت آمریکا پیشتر بر نابودی این ذخایر تحت نظارت آمریکا تاکید کرده بودند، متن توافق فقط به این نکته اشاره میکند که ایران بار دیگر تعهد میدهد هرگز به دنبال تولید سلاح هستهای نرود، موضوعی که پیشتر نیز در برجام ذکر شده بود.
در مقابل، مقامهای آمریکایی میگویند جمهوری اسلامی در مذاکرات غیرعلنی برای ارائه امتیازهای مورد نظر واشنگتن اعلام آمادگی کرده است. از جمله این موارد، مشارکت آمریکا در فرایند نابودی مواد غنیشده در داخل ایران با همکاری آژانس بینالمللی انرژی اتمی عنوان شده است. به گفته آنان، این تعهد در متن توافق بهصورت صریح ذکر نشده است.
بخش اقتصادی توافق جزئیات بیشتری دارد. مقامهای آمریکایی میگویند در صورت پایبندی ایران به تعهدات، این کشور در آینده میتواند به یک صندوق توسعه به ارزش ۳۰۰ میلیارد دلار دسترسی پیدا کند. ترامپ و جیدی ونس تاکید کردهاند که مبلغ این صندوق از بودجه آمریکا تامین نخواهد شد. همچنین در متن توافق آمده است که داراییهای مسدودشده ایران با پیشرفت مذاکرات آزاد و بهطور کامل در اختیار تهران قرار خواهد گرفت، هرچند جدول زمانی مشخصی برای این روند ارائه نشده است.
این توافق همچنین اجازه میدهد ایران بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم، صادرات نفت و محصولات پتروشیمی را از سر بگیرد. آمریکا نیز متعهد خواهد شد معافیتهای تحریمی لازم را صادر کند تا ایران بتواند از درآمد حاصل از فروش نفت و محصولات پتروشیمی بهرهمند شود. مقامهای آمریکایی تاکید کردهاند این مزایا مشروط به پایبندی کامل ایران به تعهدات، از جمله خودداری از تولید سلاح هستهای، خنثیسازی مواد غنیشده، و عدم ایجاد اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز خواهد بود.
