طالبان و بازگشت شلاق به خیابان؛ زنان افغانستان زیر سایه محتسبان زن

پلیس‌های زن طالبان اغلب زنان مسنی‌اند که مسلح نیستند و تنها چوب‌دستی دارند

ماموران امر به معروف و نهی از منکر طالبان در ایست‌بازرسی سیار برای کنترل مردم‌ــ AFP

یکی از زنان وابسته به رژیم طالبان در شهر کابل که گروهی از محتسبان امر به معروف این گروه، او را همراهی می‌کنند، زنی را در خیابان کتک می‌زند. زن ماسک نزده و رنگ لباسش هم سیاه نیست، با این حال، لباس او گشاد و تا اندازه‌ای بلند است، اما این میزان پوشش مانع از آن نشده است که محتسبان امر به معروف طالبان او را بازخواست نکنند و در نهایت به برخورد فیزیکی متوسل نشوند. محتسبان طالبان سپس مرد همراه این زن را که به احتمال زیاد یکی از اعضای خانواده او است، با خود می‌برند، اما به زن اجازه می‌دهند به خانه بازگردد.

نشر این ویدیو در شبکه‌های اجتماعی با واکنش گسترده کاربران مواجه شد. بسیاری از کاربران این اقدام طالبان را محکوم کردند و آن را نمونه‌ای از برخوردهای «خشن و تحقیرآمیز» با زنان دانستند. 

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

این رویداد اولین بار نیست که رخ می‌دهد و بارها گزارش شده است که نیروهای زن طالبان در کابل زنان را ضرب‌وشتم می‌کنند. حدود دو ماه قبل نیز یکی از نیروهای پلیس زن طالبان زنی را در منطقه خیرخانه در ناحیه یازدهم شهر کابل شلاق زد. تکرار چنین مواردی نشان می‌دهد که این نوع برخوردها به رویه‌ای متداول در برخورد نیروهای امر به معروف طالبان تبدیل شده است. 

این گونه رویدادها در افغانستان یادآور دوره نخست حاکمیت رژیم طالبان بین سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ است؛ دوره‌ای که در آن، نیروهای طالبان زنان بدون همراه را در شهرها شلاق می‌زدند. البته طالبان در این دوره، با استخدام نیروهای زن در ساختار پلیس، مسئولیت شلاق زدن و ضرب‌وشتم زنان و دختران را به این نیروها سپرده‌اند، اما این تغییر ظاهری نه‌‌تنها از شدت برخوردها نکاسته، بلکه آن را به شکلی سازمان‌یافته وارد شرح وظایف این نیروها کرده است. 

پلیس‌های زن طالبان اغلب زنان مسنی‌اند که مسلح نیستند و تنها چوب‌دستی دارند. طالبان از این نیروها برای بازداشت و بازخواست زنان و دختران بهره می‌برند.

دو هفته قبل در شهرک جبرئیل واقع در ناحیه ۱۳ شهر هرات در غرب افغانستان هم محتسبان امر به معروف طالبان یک زن را به دلیل آنچه «پوشش نامناسب» عنوان شد، کتک زدند. این زن به دلیل نپوشیدن حجاب موردنظر طالبان، یعنی چادر عربی همراه با ماسک یا برقع، هدف قرار گرفت.

در این رویداد مرد همراه او که یکی از اعضای خانواده‌اش بود، نیز در ملاعام کتک خورد. محتسبان و نیروهای پلیس طالبان صحنه ضرب‌وشتم این جوان را که ارشاد نام دارد، در شبکه‌های اجتماعی منتشر کردند، اما با واکنش‌های منفی گسترده‌ای مواجه شدند و موجی از انتقادها متوجه طالبان شد.

پس از آن، طالبان ارشاد را وادار به اعتراف اجباری کردند و او اعلام کرد که مقصر اصلی خودش بود و اول او به محتسبان امر به معروف طالبان حمله کرد. ارشاد در این ویدیو گفت: «دیروز محتسبان آمدند تا مرا نصیحت کنند. من یک‌ دفعه‌ عصبانی شدم و کنترلم را از دست دادم و به آن‌ها حمله‌ور شدم. مجاهدان (طالبان) آمدند و مردم هم جمع شدند و من به آن‌ها هم حمله کردم. حالا من از کارم پشیمانم.» 

در سوی دیگر، حفیظ‌الله، یکی از محتسبان امر به معروف طالبان در هرات، نیز مدعی شد زنی که همراه ارشاد بود، «بی‌حجاب» بود و او به این زن توصیه کرد حجاب داشته باشد اما با واکنش ارشاد مواجه شد. او گفت: «من به همشیره [اصطلاح رایج برای زنان یعنی خواهر] که خیلی بی‌حجاب بود، توصیه حجاب کردم که این برادر مرا دشنام داد و به من گفت که شما به ناموس ما چه کار دارید، به شما چه ربطی دارد؟» 

البته هنوز هم از سرنوشت ارشاد اطلاعی در دست نیست و مشخص نشده که آیا آزاد شده است یا همچنان در بازداشت به سر می‌برد.

این ابهام در مورد وضعیت بازداشت‌‌شدگان، یکی از نگرانی‌های جدی در مورد عملکرد نیروهای طالبان به شمار می‌رود. با گذشت بیش از چهار سال و نیم از حاکمیت مجدد طالبان در افغانستان، اختیارات وزارت امر به معروف و نهی از منکر این گروه به‌ میزان چشمگیری افزایش یافته است. در حال حاضر، محتسبان این نهاد زنان و دختران را در شهرها بازخواست می‌کنند و در مواردی، زنان عضو طالبان نیز در این روند آن‌ها را کتک می‌زنند.

 سکوت مقام‌ها و نیروهای طالبان در قبال این وضعیت به معنی تایید ضمنی این سیاست‌ها تلقی می‌شود و با تداوم حاکمیت طالبان در افغانستان، به نظر هم نمی‌رسد که محدودیت‌ها و فشارها بر زنان و دختران کاهش یابد. حتی شواهد موجود نشان می‌دهد که این فشارها و سختگیری‌ها هر روز تشدید و دامنه آن گسترده‌تر می‌شود. 

بررسی اقدام‌های طالبان نشان می‌دهد که این گروه در تلاش است زنان و دختران را، همانند دوران نخست حاکمیت خود، به فضای بسته خانه‌ها محدود کند و نقش آنان را به فرزندپروری و کار منزل تقلیل دهد. این رویکرد زنان را عملا از حضور در عرصه‌های اجتماعی، آموزشی و اقتصادی حذف می‌کند و آنان را به حاشیه می‌راند. 

در حالی که در جریان گفتگوهای ایالات متحده آمریکا و گروه طالبان در دوحه و همچنین در مذاکرات طالبان با مقام‌های کشورهای مختلف، این گروه بارها مدعی شد که به رعایت حقوق و آزادی‌های زنان متعهد است و آنان را از حقوقشان محروم نخواهد کرد، وضعیت کنونی افغانستان تصویر متفاوتی را نشان می‌دهد و وضعیت فعلی زنان و دختران در افغانستان بیانگر آن است که این وعده‌ها تحقق نیافته‌اند و به باور بسیاری، سرابی بیش نبودند. 

بیشتر از جهان