روز جمعه ۱۷ مهر/ میزان، آزمون دریافت پروانه پزشکی در دانشگاه دولتی کابل بدون حضور زنان و با شرکت انحصاری داوطلبان مرد برگزار شد. محرومیت زنان از شرکت در این آزمون در حالی ادامه دارد که افغانستان با کمبود شدید پزشکان زن مواجه است و محدودیت‌های طالبان بر آموزش دختران راه آموزش نیروهای تازه برای نظام درمانی این کشور را بسته است. 

وزارت صحت عامه (بهداشت) طالبان در اطلاعیه‌‌ای اعلام کرد که عبدالباقی حقانی، رئیس عمومی اداره امتحانات، فقیر محمد زیار، رئیس عمومی شورای پزشکی و شماری دیگر از مسئولان طالبان از محل برگزاری آزمون بازدید و بر روند آن نظارت کردند. این وزارتخانه مدعی شد که آزمون در کمال شفافیت برگزار شده است. 

بر اساس همین اطلاعیه، ثبت اطلاعات بیومتریک (زیست‌سنجی) داوطلبان آزمون دریافت پروانه دندان‌پزشکی، چهارشنبه ۲۲ مهر، در دانشگاه کابل انجام خواهد شد. 

قبولی در آزمون دریافت پروانه پزشکی، یکی از شرایط دریافت مجوز کار برای فارغ‌التحصیلان رشته‌های پزشکی و دندان‌پزشکی در افغانستان است. آنان برای فعالیت باید این مرحله را با موفقیت پشت سر بگذارند. محرومیت زنان از شرکت در آزمون، حتی برای کسانی که تحصیلاتشان را به پایان رسانده‌اند، مانعی برای ورود به حرفه پزشکی ایجاد کرده است. 

محدودیت‌های آموزشی طالبان، هم دانشجویان پزشکی را از پایان تحصیل بازداشته و هم دخترانی را که می‌خواستند در آینده پزشک شوند از رسیدن به دانشگاه محروم کرده است. طالبان آموزش دختران بالاتر از کلاس ششم را ممنوع کرده‌اند و از دسامبر ۲۰۲۲ نیز درهای دانشگاه‌ها را به روی زنان بسته‌اند. ممنوعیت تحصیل زنان در مؤسسات آموزش پزشکی، از جمله در رشته‌های پرستاری و مامایی، در دسامبر ۲۰۲۴ به این محدودیت‌ها افزوده شده است. 

این تصمیم‌ها سبب شد تحصیلات شماری از دانشجویان پزشکی ناتمام بماند. فهیمه، دانشجوی سال پنجم دانشکده پزشکی، یکی از زنانی است که در دوران حاکمیت مجدد طالبان از ادامه تحصیل محروم شد و نتوانست دوره آموزش پزشکی‌اش را به پایان برساند. 

او به ایندیپندنت فارسی گفت که هرگز تصور نمی‌کرد روزی از پایان تحصیل در دانشکده پزشکی بازبماند. فهیمه اکنون آموزگار زبان انگلیسی است و به دختران آموزش می‌دهد.

فهیمه گفت: «طالبان ما را از رفتن به دانشگاه محروم کردند و به خاطر طالبان زن‌ستیز نتوانستم دوره تحصیلی‌ام را به پایان برسانم. اگر طالبان نبودند، حالا من دکتر بودم و به مردم خود خدمت می‌کردم، اما این اتفاق نیفتاده است.» 

او امیدی ندارد که طالبان اجازه دهند زنان دوباره به دانشگاه بازگردند. به باور او، رفتار این رژیم ادامه همان رفتاری است که در دوره نخست حاکمیتشان در پیش گرفته بودند و بر آموزش دختران محدودیت اعمال می‌کردند. 

فهیمه گفت: «طالبان هیچ‌گاه به ما اجازه نمی‌دهند که به دانشگاه برویم. طالبان در دوره اولشان هم دختران را از رفتن به مدرسه و دانشگاه منع می‌کردند و حالا هم همین کار را می‌کنند.» 

او امیدوار است رژیم طالبان سقوط کند تا خودش و میلیون‌ها دختر دیگر بتوانند به آموزش بازگردند و تحصیلاتشان را به پایان برسانند. 

افغانستان پیش از بازگشت طالبان به قدرت نیز با کمبود پزشکان زن، پرستاران و ماما مواجه بود. ممنوعیت آموزش زنان، مسیر آموزش نیروهای تازه در این رشته‌ها را مختل کرده و چشم‌انداز جبران این کمبود را دشوارتر ساخته است. پیامد این محدودیت‌ها به دانشجویان محروم از تحصیل محدود نمی‌شود؛ زنانی که به خدمات پزشکی نیاز دارند نیز با کمبود نیروی متخصص زن روبه‌رو هستند. 

در همین حال، خروج شمار زیادی از پزشکان زن پس از سقوط حکومت پیشین افغانستان، فشار مضاعفی بر بیمارستان‌ها و مراکز درمانی وارد کرده است. در بسیاری از این مراکز نیروی زن کافی برای درمان و مراقبت از بیماران وجود ندارد. 

محرومیت دختران از آموزش پزشکی، پرستاری و مامایی، در شرایطی ادامه دارد که حضور نیروهای متخصص زن برای مراقبت از مادران و نوزادان ضروری است. این نوع کمبود، همراه با کمبود امکانات درمانی، دسترسی زنان به مراقبت‌های دوران بارداری و زایمان را دشوارتر کرده است.