ایالات متحده پس از آنکه جمهوری اسلامی ایران در روز چهارشنبه پیشنهاد مذاکره را رد کرد، در حال استقرار نیروهای دارای قابلیت اجرای عملیات زمینی در خاورمیانه است. در این شرایط گمانهزنیها مبنی بر اینکه واشنگتن ممکن است در حال آمادهسازی برای مرحله سرنوشتساز بعدی باشد یا اینکه یک عملیات زمینی در داخل ایران در عمل چه شکلی میتواند داشته باشد، افزایش یافته است.
فاکسنیوز در گزارشی به نقل از کارشناسان نظامی مینویسد که این استقرار نیرو پیشدرآمد یک تهاجم گسترده نیست، بلکه آمریکا را برای ماموریتهای هدفمند و کوتاهمدت آماده میکند که میتواند با هدف وارد کردن «ضربه نهایی» طراحی شده باشد. با این حال، به گفته آنان، تمام گزینههای یک کارزار زمینی با ریسک بالا همراه است.
مقامهای آمریکایی هیچ تصمیمی را تایید نکردهاند، اما گزارشها نشان میدهد پنتاگون در حال بررسی طیفی از گزینههای تهاجمی، از جمله گسترش حملات و احتمال عملیات زمینی است.
وضعیت سلاحهای باقیمانده ایران؛ تهران چگونه هنوز میتواند تنگه هرمز را مختل کند؟
پنتاگون در روزهای اخیر، نیروهای دارای توان عملیات زمینی را به منطقه منتقل کرده است، از جمله حدود هزار چترباز از لشکر ۸۲ هوابرد ارتش. در میان آنها، تیپ رزمی یکم هم قرار دارد که بخش اصلی «نیروی واکنش فوری» ارتش است؛ یگانی که برای اعزام سریع به بحرانها در هر نقطه از جهان طراحی شده است.
چند هزار تفنگدار دریایی و ملوان وابسته به «یگان اعزامی ۳۱ تفنگداران دریایی» و گروه آماده آبیــخاکی آن هم تحت هدایت ناو تهاجمی آبیــخاکی تریپولی، مستقر شدهاند.
یگانهای اعزامی تفنگداران دریایی و نیروهای هوابرد معمولا از نخستین واحدهاییاند که به یک درگیری اعزام میشوند تا در کوتاهترین زمان، حضور اولیه خود را در صحنه تثبیت کنند و به بحرانهای در حال شکلگیری پاسخ دهند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، بامداد پنجشنبه در تروث سوشال هشدار داد که ایران «بهتر است هرچه سریعتر رویکردی جدی اتخاذ کند، پیش از آنکه خیلی دیر شود، زیرا وقتی آن اتفاق بیفتد، دیگر راه بازگشتی وجود نخواهد داشت و وضعیت اصلا خوشایند نخواهد بود!»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز چهارشنبه گفت تهران در حال بررسی پیشنهاد ۱۵بندی آتشبس آمریکا است، اما در حال مذاکره با آمریکا نیست. با این حال ترامپ در جلسه کابینه روز پنجشنبه گفت ایران «برای توافق التماس میکند». او گفت: «آنها جنگجویانی ضعیف اما مذاکرهکنندگانی بسیار خوباند. آنها برای رسیدن به توافق التماس میکنند، نمیدانم آیا بتوانیم این کار را انجام دهم یا نه.»
مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، روز چهارشنبه به خبرنگاران گفت این جنگ «تقریبا به پایان رسیده است». او افزود: «ما شاهد مراحل پایانی تضعیف توان تهاجمی رژیم هستیم. انتظار داریم این حملات مشخص بهزودی بهطور رسمی پایان یابد.»
کاخ سفید تاکید کرده که این استقرار نیرو با هدف حفظ انعطافپذیری در روند تحول درگیری انجام شده است. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «رئیسجمهوری دوست دارد گزینههای مختلفی در اختیار داشته باشد و وظیفه پنتاگون این است که این گزینهها را در اختیار فرمانده کل قوا قرار دهد.»
قانونگذاران عضو کمیته نیروهای مسلح پس از جلسهای محرمانه درباره ایران، از نبود شفافیت درباره اقدامهای دولت ابراز نارضایتی کردند. مایک راجرز، رئیس کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا، گفت: «ما میخواهیم بدانیم چه اتفاقی در حال وقوع است، گزینهها چیست و چرا در حال بررسیاند. ما پاسخهای کافی دریافت نمیکنیم.»
کارشناسان نظامی معتقدند نوع نیروهای اعزامشده نشاندهنده مجموعهای محدودتر از گزینههای زمینی است و آنچه مشاهده میشود برای آن نوع تهاجم زمینی که در عراق اجرا شد، نیست. در واقع، تعداد این نیروها کافی نیست.
ایالات متحده هماکنون حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار نیرو در سراسر خاورمیانه دارد و استقرارهای اخیر چند هزار نیروی دیگر، از جمله تفنگداران دریایی و نیروهای هوابرد، به این تعداد افزوده است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
گزینههای عملیات زمینی محدود چه شکلی میتواند داشته باشد؟
کارشناسان میگویند اگر نیروهای آمریکایی در داخل ایران به کار گرفته شوند، عملیات آنها احتمالا بر تحقق اهدافی خاص و باارزش متمرکز خواهد بود، نه تصرف خاک. یکی از محورهای محتمل سواحل جنوبی ایران در نزدیکی تنگه هرمز است که جمهوری اسلامی در این منطقه موشکها، پهپادها و تجهیزات دریایی مستقر کرده است.
برخی کارشناسان معتقدند منطقیترین گام این است که با تصرف برخی مواضع کلیدی در داخل ایران، تلاش شود تنگه هرمز باز و امن شود.
ترامپ گفته است که نیروی دریایی آمریکا در صورت لزوم میتواند نفتکشهای تجاری را در این آبراهه اسکورت کند، اما طبق گفته مقامها، هنوز برنامهای برای اجرای آن اتخاذ نشده است.
با این حال، حتی دستیابی و حفظ اهداف محدود نیز در شرایط تهدید دائمی، دشوار خواهد بود. خلیج فارس منطقهای پهناور است و نقاط زیادی وجود دارد که میتوان آنجا مین کار گذاشت یا موشک کروز و پهپاد شلیک کرد.
نیروهای آمریکایی فراتر از مناطق ساحلی، میتوانند برای ماموریتهای کوتاهمدت علیه اهداف مشخص مانند سکوهای پرتاب موشک، سامانههای راداری یا زیرساختهایی که از طریق حملات هوایی بهطور کامل نابود نمیشوند، به کار گرفته شوند و نیروهای عملیات ویژه برای ماموریتهای هدفمند، از جمله حمله به زیرساختهای نظامی یا دستگیری افراد کلیدی، استفاده شوند.
تامین امنیت زیرساختهای هستهای
یکی از اهداف احتمالی نیروهای زمینی، نابودی امن زیرساختهای هستهای ایران است. کارشناسان هستهای تاکید کردهاند که این تاسیسات و مواد موجود در آنها صرفا با حمله هوایی قابلنابودی نیستند و حضور زمینی ضروری خواهد بود. بنابراین نیروهای آمریکایی میتوانند برای خارج کردن امن مواد یا از کار انداختن تاسیسات هستهای به کار گرفته شوند، اما نه در شرایط درگیری فعال. این کار باید در محیطی نسبتا امن انجام شود
گمان میرود ایران حدود ۴۵۰ کلیوگرم اورانیوم با غنای نزدیک به سطح تسلیحاتی داشته باشد، هرچند بازرسان بینالمللی نمیتوانند اندازه یا محل دقیق این ذخیره را تایید کنند.
در درگیریهای گذشته ایالات متحده، نیروهای آمریکایی مامور تامین امنیت سایتهای تسلیحاتی یا مواد حساس بودند، بهویژه در جریان و پس از حمله ۲۰۰۳ به عراق. با این حال، چنین عملیاتی در ایران بسیار پیچیده خواهد بود، زیرا تاسیسات هستهای پراکنده، مستحکم و در برخی موارد در عمق زمین قرار دارند.
چه اقدامهایی بعید است و چرا؟
کارشناسان هشدار میدهند برخی سناریوهای تهاجمی مانند تصرف جزیره خارگ احتمالا دنبال نخواهد شد، زیرا اگرچه چنین اقدامی میتواند منبع اصلی درآمد ایران را هدف قرار دهد، همان اثر را میتوان با روشهای کمخطرتر نیز به دست آورد.
به گفته کارشناسان این هدف را میتوان صرفا با محدود کردن جریان نفت نفت پس از خروج از خلیج فارس محقق کرد. برخی نیز ارزش راهبردی تصرف این جزیره را زیر سوال میبرند و پایانبندی روشنی برای آن نمیبینند و هشدار میدهند که اشغال مناطقی مانند خارگ نیروهای آمریکا را به اهداف ثابت تبدیل و چالشهای لجستیکی بزرگی ایجاد میکند.
آمادگی ایران
جمهوری اسلامی ایران در پشت صحنه، احتمالا برای همه سناریوهای ممکن در یک جنگ زمینی آماده میشود. مقامهای ایرانی اظهارات ترامپ را درباره «مذاکرات سازنده» جنگ روانی خوانده و گفتهاند مذاکرهای در جریان نیست. حتی یک مقام نظامی جمهوری اسلامی تلاشهای آمریکا برای آتشبس را به تمسخر گرفت و گفت: «آیا اختلافات داخلی شما به جایی رسیده که با خودتان مذاکره میکنید؟»
هرگونه عملیات زمینی آمریکا علیه جزیره خارگ با محیطی مواجه خواهد شد که ایران از پیش آن را نظامیسازی کرده است. این جزیره نهتنها یک مرکز نفتی بلکه یک پایگاه نظامی ساحلی است. حملات اخیر آمریکا بیش از ۹۰ هدف نظامی در این جزیره را هدف قرار داده است.
ایران در هفتههای اخیر نیروها و سامانههای پدافندی بیشتری را به منطقه منتقل و برای مقابله با سناریوهای احتمالی، تدابیر دفاعی مختلفی اتخاذ کرده است. گزارشها حاکی از جابهجایی سامانههای موشکی، افزایش فعالیت پدافند هوایی و تقویت گشتهای دریایی در تنگه هرمز است که بخشی از تلاشهای گستردهتر برای پراکندهسازی داراییها و کاهش آسیبپذیری در برابر حملات محسوب میشود.
