گزارشهای رسیده به ایندیپندنت فارسی نشان میدهد همزمان با انتشار خبر آغاز گفتگوهای تازه میان دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، و یکی از چهرههای ارشد جمهوری اسلامی، موجی از واکنشهای منفی در میان بخشی از مردم داخل ایران شکل گرفته است که عمدتا بر این محور مشترک تاکید دارند که «پایان جنگ، بدون فروپاشی جمهوری اسلامی، بهمراتب خطرناکتر از ادامه آن خواهد بود».
این واکنشها پس از آن شدت گرفت که دونالد ترامپ از «گفتگوهای سازنده» با تهران خبر داد و اعلام کرد که حمله به زیرساختهای انرژی ایران را به همین دلیل، به مدت پنج روز به تعویق انداخته است. او همچنین از احتمال دستیابی سریع به توافق سخن گفت و تاکید کرد که این مذاکرات با یک «فرد بسیار محترم و قدرتمند» در ساختار جمهوری اسلامی در جریان است.
در ادامه، برخی رسانههای اسرائیلی این فرد را محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، معرفی کردند. اگرچه قالیباف ساعاتی بعد آن را رد کرد، گزارشها درباره تماسها و میانجیگریهای منطقهای همچنان ادامه دارد.
در همین حال، روایتهای رسیده از شهرهای مختلف ایران نشان میدهد بسیاری از مردم نهتنها از این خبر استقبال نکردهاند، بلکه آن را تهدیدی جدی برای آینده خود میدانند.
م. الف، ساکن تهران، به ایندیپندنت فارسی میگوید: «اگر این جنگ با یک توافق تمام شود و جمهوری اسلامی بماند، فاجعه واقعی تازه شروع میشود. اینها بعدش با قدرت بیشتری برمیگردند و هرکسی را که کوچکترین حمایتی از این وضعیت کرده بود، شناسایی و سرکوب میکنند.»
او اضافه میکند: «الان خیلیها با وجود ترس از بمباران، این شرایط را تحمل میکنند، چون فکر میکنند این بار ممکن است کار نظام تمام شود. اگر قرار باشد دوباره برگردد، این یعنی همه این هزینهها بیفایده بودند!»
ح. ر. از مشهد، با اشاره به سرکوبهای ماههای اخیر میگوید: «ما این همه هزینه دادیم. از آبان ۱۳۹۸ تا پاییز ۱۴۰۱ و از ۱۸ دیماه تا الان، فقط برای اینکه این حکومت برود. اگر قرار بود فقط خامنهای و یکسری مقام و فرمانده کشته شوند و دوباره همان سیستم بماند، اصلا چرا جنگ شد؟ این یعنی دوباره همان چرخه سرکوب ادامه پیدا میکند، حتی بدتر.»
یک فرد ساکن رامسر در استان مازندران نیز میگوید: «الان خیلیها دارند جنگ را با همه خطراتش تحمل میکنند، چون امید دارند در آخر جمهوری اسلامی سقوط کند. اگر این اتفاق نیفتد، ایران به یه کشور کاملا بسته مثل کره شمالی تبدیل میشود. بعد از این، دیگر هیچ روزنهای باقی نمیماند.»
در اصفهان، س. ن. به ایندیپندنت فارسی میگوید: «اینها از شادی مردم برای مرگ خامنهای هنوز عصبانیاند. اگر بمانند، انتقامش را از مردم میگیرند. الان شاید نتوانند، ولی بعد از پایان جنگ، کشتارها و اعدامها و سرکوب چند برابر میشود. در همین چند روز اخیر چند بیگناه را اعدام کردند؟»
مخاطبی در رشت هم تاکید میکند: «مذاکره یعنی نفس دادن به حکومتی که باید تمام میشد. ما سالها است زیر فشاریم، حالا که این شرایط پیش آمده، اگر باز هم اینها بمانند، دیگر امیدی به تغییر باقی نمیماند. ترامپ چرا بهجای این کارها اینترنت ما را وصل نمیکند تا مردم خودشان خواسته اصلیشان را فریاد بزنند؟ برای هر گیگابایت فیلترشکن یک میلیون تومن پول میدهیم تا لحظهای وصل شویم. بهجای مذاکره با امثال قالیباف باید با شاهزاده رضا پهلوی که در ایران دهها میلیون هوادار دارد، برای تشکیل دولت جدید مذاکره کنند.»
در کرمانشاه، ک. د. میگوید: «همه میدانند اگر اینها از این مرحله عبور کنند، دیگر هیچ اعتراضی در آینده شکل نمیگیرد. چون حکومت از همین حالا فهمیده مردم چطور فکر میکنند و بعد با شدت بیشتری برخورد میکند.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
یکی از ساکنان سنندج نیز به ایندیپندنت فارسی میگوید: «اگر جنگ با توافق تمام شود، این یعنی یک معامله بر سر مردم. هزینهاش را ما میدهیم، ولی نتیجهاش برای حکومت حفظ قدرت میشود.»
در اهواز، ی. م. با لحنی صریحتر میگوید: «الان مردم دارند با ترس زندگی میکنند، ولی این ترس را به امید تغییر تحمل میکنند. اگر قرار باشد این امید از بین برود، آن وقت وضعیت خیلی خطرناکتر میشود، چون ناامیدی کامل میآید.»
بسیاری از این روایتها مستقیم به وقایع دیماه و کشتار هزاران نفر از معترضان و هواداران شاهزاده رضا پهلوی اشاره دارد. به گفته منابع محلی، همان تجربه باعث شد تا بخش بزرگی از جامعه ایران، برخلاف سالهای گذشته، از حملات خارجی علیه جمهوری اسلامی استقبال کنند یا دستکم آن را فرصتی برای پایان دادن به وضعیت موجود بداند.
در این میان، اظهارات شاهزاده رضا پهلوی نیز بازتاب گستردهای در میان کاربران شبکههای اجتماعی داشت. او با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی «فقط زبان زور را میفهمد»، خواستار از بین رفتن کامل ساختارهای سرکوب این حکومت شد؛ موضعی که به نظر میرسد با افکار عمومی معترض در ایران همسو است.
با این حال در سطح بینالمللی، روندی متفاوت در جریان است. مقامهای اروپایی از جمله کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، و فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، از تلاشها برای کاهش تنش و آغاز مذاکرات استقبال کردهاند؛ رویکردی که بیش از هر چیز بر کنترل بحران و جلوگیری از افزایش تنشهای منطقهای تمرکز دارد.
این تفاوت نگاه میان مردم داخل ایران و بازیگران بینالمللی به یکی از مهمترین شکافهای کنونی تبدیل شده است. در حالی که بخش قابلتوجهی از جامعه ایران این جنگ را فرصتی برای پایان دادن به جمهوری اسلامی میداند، قدرتهای جهانی بیشتر به دنبال اداره بحران و رسیدن به یک توافق سیاسیاند.
در همین حال، گزارشها حاکی از آن است که روز سهشنبه چهارم فروردین در بیستوپنجمین روز عملیات نظامی، حملات همچنان ادامه دارد و مواضع جمهوری اسلامی در نقاط مختلف ایران هدف قرار میگیرد. به گفته ناظران، همزمانی ادامه حملات با پیشبرد مذاکرات، نشاندهنده یک راهبرد دوگانه، شامل افزایش فشار نظامی در میدان و باز نگه داشتن مسیر توافق در سطح دیپلماتیک خواهد بود.
با این حال، آنچه از داخل ایران شنیده میشود، بیش از هر چیز، بازتاب یک نگرانی عمیق است؛ نگرانی از اینکه این جنگ، برخلاف انتظار بسیاری، نه به فروپاشی جمهوری اسلامی، بلکه به تثبیت آن در شکلی سختتر و بستهتر منجر شود. برای بسیاری از مردم، چنین سناریویی نه پایان بحران، بلکه آغاز دورهای تازه از سرکوب، کشتار، فقر، انزوا و محدودیتهای گستردهتر خواهد بود؛ وضعیتی که برخی آن را با مدلهایی مانند کره شمالی و کوبا مقایسه میکنند.
