میانجی‌ها در خاورمیانه نگران از شعله‌ور شدن دوباره آتش جنگ، برای احیای مذاکرات با جمهوری اسلامی ایران به تکاپو افتاده‌اند. آن هم در شرایطی که آمریکا یک ناو هواپیمابر دیگر به منطقه اعزام کرده و اسرائیل هم هشدار داده که برای حملات احتمالی تازه، طرح‌هایی آماده کرده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، نیز اگرچه گفته بود ایالات متحده تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای در سوم نوامبر به ایران حمله نخواهد کرد، اخیراً دوباره مواضعی تند و تهدیدآمیز اتخاذ کرده است. او روز یکشنبه در شبکه‌های اجتماعی هشدار داد که اگر ایران به‌سرعت رفتارش را تغییر ندهد، آمریکا و اسرائیل «به‌زودی کار را تمام خواهند کرد».

وال‌استریت ژورنال به نقل از مقام‌های آگاه از برنامه‌ریزی‌ها می‌نویسد که ارتش آمریکا در حال آماده‌سازی طیفی از گزینه‌ها برای حمله به ایران است. هم‌اکنون دو گروه رزمی ناو هواپیمابر در خاورمیانه حضور دارند و گروه سوم از اقیانوس آرام عازم منطقه است، در حالی که مشخص نیست آیا هر سه گروه در خاورمیانه باقی خواهند ماند یا نه.

به گفتهٔ این مقام‌ها، آمریکا یک ناو تهاجمی آبی‌خاکی دیگر حامل تفنگداران دریایی هم به منطقه می‌برد و در پی تهدید متحدانش در خلیج فارس از سوی ایران و شبه‌نظامیان حوثی، شماری از نیروهایش را از پایگاه‌های منطقه خارج و به نقاطی دور از خطر منتقل کرده است. حوثی‌ها به عربستان سعودی حمله کرده‌اند و وزارت خارجه آمریکا نیز اخیراً به کارکنان غیرضروری دولت این کشور و اعضای خانواده‌هایشان در عربستان سعودی دستور خروج داده است.

تیم هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا که مسئولیت عملیات این کشور در خاورمیانه را بر عهده دارد، دراین‌باره‌ گفت که ارتش به‌طور معمول تجهیزات و نیروهایش را جابه‌جا می‌کند،‌ اما به دلایل امنیت عملیاتی، دربارهٔ این جابه‌جایی‌ها توضیح نمی‌دهد.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، آشکارا برای ازسرگیری حملات به ایران فشار می‌آورد. به گفته فردی که در جریان برنامه‌ریزی‌ها قرار داشت، ارتش اسرائیل اوایل ماه جاری برای یک کارزار بمباران چندروزه که قرار بود اهداف غیرنظامی، هسته‌ای و مرتبط با حکومت را هدف قرار دهد،‌ آماده شده بود. این فرد افزود پس از آنکه ترامپ علناً با ازسرگیری جنگ پیش از انتخابات پیش‌ روی کنگره مخالفت کرد، این حمله انجام نشد.

فایننشال تایمز پیش‌تر از طرح حملات اسرائیل خبر داده بود. دفتر نخست‌وزیر اسرائیل به درخواست اظهارنظر در این خصوص پاسخ نداد.

مقام‌های منطقه می‌گویند با توجه به تهدیدهای ترامپ و خودداری ایران از تن‌ دادن به خواسته‌های آمریکا، خطر تشدید تنش را جدی می‌گیرند. آمریکا ایران را تحت فشار گذاشته است تا درباره برنامه هسته‌ای خود وارد مذاکره شود، در حالی‌ که تهران می‌خواهد گفت‌وگوها به بازگشایی تنگه هرمز محدود بماند. به این ترتیب مسیر دیپلماسی ماه‌ها است که به بن‌بست رسیده است.

ایران حملات به کشتی‌ها در تنگه را به‌شدت افزایش داده، با این‌ حال، جریان نفت از این آبراه باریک افزایش چشمگیری داشته، زیرا شرکت‌های کشتی‌رانی با راهنمایی و حفاظت نیروهای آمریکایی، توانسته‌اند کشتی‌هایشان را از آنجا عبور دهند.

عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، روز سه‌شنبه در تلاش برای شکستن بن‌بست، به تهران رفت. پس از او نیز هیأتی از دیپلمات‌های قطری راهی تهران شدند. به گفته برخی میانجی‌ها، پیشنهادهایی مطرح شد که از جمله آن‌ها آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران در خارج از کشور همراه با سود آن، در ازای امتیازهای هسته‌ای مانند اجازه ورود بازرسان بین‌المللی بود. آن‌ها گفتند انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران به روسیه نیز از دیگر ایده‌های مطرح‌شده بود.

برخی میانجی‌ها گفتند دیپلمات‌های ایرانی در ابتدا تا حدی از ایده اجازه بازگشت بازرسان بین‌المللی استقبال کردند، اما تندروها مانع پیشبرد آن شدند. به گفته این میانجی‌ها، مقام‌های ایرانی از این پیام که برای جلوگیری از شروع دوباره حملات آمریکا به ایران، باید وارد دوری جدی از مذاکرات شوند، خشمگین شدند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در یادداشتی در فایننشال تایمز اعلام کرد ایران تنها در صورتی حاضر به مذاکره است که آمریکا گزینه‌های نظامی را کنار بگذارد. او تهدید کرد که در صورت حمله، در سراسر منطقه پاسخی تهاجمی خواهد داد.

عراقچی نوشت: «وظیفه خود می‌دانم هشدار دهم که هرگونه تشدید بیشتر تنش در اطراف تنگه هرمز یا دیگر نقاط منطقه، جان غیرنظامیان، رفاه همهٔ کشورهای منطقه و اقتصاد جهانی را در معرض خطری بزرگ قرار خواهد داد.»

به گفتهٔ برخی میانجی‌ها، این هشدار بازتاب تهدیدهایی بود که مقام‌های ایرانی در گفت‌وگوهای غیرعلنی مطرح کرده بودند: اینکه هر دور تازه تشدید درگیری پرهزینه خواهد بود و علاوه بر پایگاه‌های آمریکا، زیرساخت‌های انرژی و دیگر دارایی‌های اقتصادی کشورهای خلیج فارس را نیز هدف قرار خواهد داد.

آمریکا در حال حاضر حدود ۲۰ ناو جنگی در منطقه دارد. انتظار می‌رود با ورود گروه رزمی ناو هواپیمابر و یگان تفنگداران دریایی، در صورتی‌ که ناوهای دیگر منطقه را ترک نکنند، شمار آن‌ها به بیش از ۲۴ فروند برسد. این افزایش، توان نیروی دریایی آمریکا را برای اجرای عملیات شبانه‌روزی، به‌طور چشمگیری گسترش می‌دهد و برای پیاده‌ کردن نیرو از دریا یا اجرای مأموریت‌های دیگر، گزینه‌های بیشتری در اختیار ترامپ می‌گذارد.

ترامپ علناً احتمال حمله به تأسیسات هسته‌ای کوه کلنگ ایران را مطرح کرده و پیش‌تر نیز برای تضعیف توان ایران در حمله به کشتی‌های تجاری، دستور حمله به اهداف ایرانی در نزدیکی تنگه را داده است.

فردی که در جریان دیدگاه‌های نتانیاهو قرار دارد، می‌گوید او برای ازسرگیری حملات در ایران فشار می‌آورد. ارتش اسرائیل در حال به‌روزرسانی فهرست اهدافش بود و اعلام کرده که از پیشرفت سریع ایران در بازسازی زیرساخت‌ها و توانمندی‌های موشکی و پهپادی‌اش نگران است. به گفته این فرد، اسرائیل در دیدار روز دوشنبه با پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در یک پایگاه هوایی در اسرائیل، اهدافی را برای حمله ارائه کرد که بر اساس اطلاعات تازه، تعیین شده بودند.

ارتش اسرائیل چند هفته است در آماده‌باش کامل قرار دارد. شمار زیادی از نیروهای نظامی آمریکا نیز همچنان در اسرائیل حضور دارند و هواپیماهای سوخت‌رسان در فرودگاه اصلی اسرائیل و همچنین پایگاه‌های نیروی هوایی در جنوب این کشور مستقرند.

آمریکا و اسرائیل در شدیدترین مرحله جنگ، بیش از ۲۰ هزار حمله به ایران انجام دادند. ایران در پاسخ، کشورهای حاشیه خلیج فارس را زیر باران موشک و پهپاد گرفت و زیرساخت‌های حیاتی انرژی، فرودگاه‌ها، پایگاه‌های آمریکا و سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های این کشور را هدف قرار داد. مقابله با این موج حملات بخشی از ذخایر موشک‌های رهگیر موردنیاز برای دفع حملات آینده را مصرف کرد.

ترامپ پیش‌تر نیز تهدیدهایش را دربارهٔ حمله به ایران تشدید کرده و سپس عقب نشسته و برای دستیابی به توافق، تلاش کرده بود که آخرین بار آن در اواخر ژوئیه بود.

هگست روز سه‌شنبه، پس از سفرش به خاورمیانه، گفت: «می‌خواهیم مطمئن شویم که ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نمی‌کند. اگر حاضر نباشند از آن دست بکشند و رئیس‌جمهوری از ما بخواهد فراتر برویم، آماده‌ایم.»