جنگ جاری در یمن ممکن است به تحولی تاریخی بینجامد؛ چنانکه در سوریه نیز با سقوط رژیم همسو با ایران رخ داد. اکنون دولت قانونی یمن بر بیش از دوسوم خاک کشور تسلط دارد و برای بازپس‌گیری مناطق باقی‌مانده می‌جنگد. با این‌ حال پیشروی در یک‌سوم دیگر کشور، به‌ دلیل دشواری‌های جغرافیایی و پیچیدگی‌های نظامی، کار آسانی نیست، چرا که سپاه پاسداران و حزب‌الله لبنان نیز در ساختار فرماندهی و صفوف حوثی‌ها نقش ایفا می‌کنند. از این‌ رو، با وجود دستاوردهای حاصل‌شده در شمال و جنوب غربی یمن، ممکن است جنگ به این زودی‌ها پایان نیابد.

این جنگ از چند جهت با جنگ یمن در سال ۲۰۱۵ تفاوت دارد. شبه‌نظامیان حوثی برخلاف تصویری که برخی از آنان به‌عنوان گروهی پابرهنه و غارنشین ارائه می‌دهند، سال‌ها است زیر نظر سپاه پاسداران ایران فعالیت می‌کنند و طی سال‌های گذشته در لبنان و عراق آموزش دیده‌اند و برای این رویارویی آماده شده‌اند. از این‌ رو این جنگ را می‌توان رویارویی منطقه‌ای دیگری با تهران دانست.

گزارش‌های معتبر حاکی از آن است که هدایت حمله اخیر حوثی‌ها به منطقه تهامه را عبدالرضا شهلایی، از فرماندهان نیروی قدس سپاه بر عهده داشت.

تحولات سال‌های اخیر ماهیت جنگ امروز یمن را تغییر داده و آن را از نبرد سال ۲۰۱۵ متمایز کرده است. جامعه جهانی که پیش‌تر بر سر نحوه مقابله با این بحران اختلاف‌نظر داشت، اکنون تا حد زیادی در برابر حوثی‌ها همصدا شده و این جنگ را تلاشی مشروع برای دفاع از مردم یمن می‌داند. افزون بر این، پیامدهای جنگ دیگر به مرزهای یمن محدود نمی‌شود، بلکه امنیت منطقه و تجارت جهانی را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد.

هدف دیگر این جنگ پایان دادن به سلطه حوثی‌ها و مهار نفوذ تهران در منطقه است؛ نفوذی که حدود دو سال پیش، با سقوط رژیم اسد در سوریه، ضربه‌ای سنگین به آن وارد شد.

در جنگ پیشین یمن، تلاش‌های بریتانیا و ایالات متحده بر جلوگیری از پیشروی حوثی‌ها به‌سمت حدیده و صنعا متمرکز بود، زیرا بر این باور بودند که دستیابی به توافقی سیاسی در مذاکرات استکهلم، می‌تواند هدف موردنظر را محقق کند، اما پس از نزدیک به یک دهه حاکمیت حوثی‌ها، اکنون روشن شده که این گروه با سازمان‌های تروریستی مانند داعش و حزب‌الله تفاوت چندانی ندارد و شاخه‌ای از شبکه وابسته به رژیم ایران است، هرچند در برخی زمینه‌ها با آن تفاوت‌هایی دارد.

با بسته‌ شدن تقریبی تنگه هرمز در پی جنگ با ایران، اهمیت باب‌المندب افزایش یافت و تهدید حوثی‌ها ابعاد بین‌المللی جدی‌تری پیدا کرد، چرا که دریای سرخ به مسیری جایگزین برای صادرات انرژی تبدیل شد. حوثی‌ها نیز در هماهنگی با تهران، از قصد خود برای بستن این گذرگاه خبر دادند و در همسویی با حملات ایران، محاصره دریایی عربستان سعودی را اعلام و هدف قرار دادن نفتکش‌های این کشور را آغاز کردند. تصرف جزیره میون و منطقه مخا در ماه گذشته‌ــ که به‌تازگی آزاد شده‌اند‌ــ هم در همین راستا صورت گرفت.

جامعه جهانی تا همین اواخر به سامان دادن به اوضاع آشفته یمن توجه چندانی نداشت، اما زمانی که بحران این کشور از رنج مردم آن و مشکلات کشورهای همسایه فراتر رفت و امنیت کشتی‌رانی بین‌المللی را به خطر انداخت، واکنش‌ها شتاب گرفت. اتحادیه اروپا، بریتانیا و دولت آمریکا نیز به‌سرعت موضع گرفتند و ضمن محکوم کردن اقدام‌های حوثی‌ها، آمادگی خود را برای پشتیبانی لجستیکی از هرگونه عملیات علیه این گروه اعلام کردند.

جنگ کنونی در صورت تحقق اهدافش، می‌تواند با پایان دادن به سلطه حوثی‌ها، سرنوشت میلیون‌ها یمنی را تغییر دهد و حدود ۲۲ میلیون نفر را از خطر قحطی و بیماری‌های همه‌گیر برهاند. این در حالی است که بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی، موارد ابتلا به وبا تنها در سه هفته سه برابر شده است. در کنار این بحران انسانی، میلیون‌ها کودک نیز پس از سال‌ها محرومیت از تحصیل، فرصت بازگشت به مدرسه را خواهند یافت.

حوثی‌ها یمن را به گذرگاهی برای قاچاق مواد مخدر و جولان گروه‌های افراطی از جمله القاعده و داعش، تبدیل کرده‌اند. ارتباط این گروه با جنبش تروریستی الشباب در سومالی از طریق قاچاق سلاح نیز بر پیچیدگی اوضاع امنیتی منطقه افزوده است. افزون بر این، یمن به گذرگاهی برای عبور کسانی تبدیل شده است که از جنگ و قحطی در شرق آفریقا می‌گریزند.

از زمان تسلط حوثی‌ها بر صنعا ۱۲ سال می‌گذرد. این گروه با توسل به زور قدرت را در پایتخت یمن به دست گرفت و با الگوبرداری از حزب‌الله لبنان، نام «انصارالله» را برای خود برگزید و تصاویر رهبرانش را به نمایش گذاشت.

جنگ کنونی با درگیری‌های پیشین تفاوتی اساسی دارد. برای نخستین بار، نیروهای مختلف یمنی کنار یکدیگر و زیر پرچم دولت قانونی کشور وارد میدان شده‌اند. در جنگ‌های گذشته، ائتلاف عربی بار اصلی نبرد را بر دوش می‌کشید و نیروهای دولتی در داخل یمن هم از توان و نفوذ محدودی داشتند.

هفته‌ها و ماه‌های آینده می‌تواند سرنوشت جنگ را رقم بزند. به‌ویژه آنکه رئیس شورای رهبری یمن آزادسازی صنعا را هدف اصلی اعلام کرده است. شکست حوثی‌ها به‌عنوان نیروی تحت حمایت ایران، می‌تواند پیروزی مهمی در معادلات منطقه‌ای باشد؛ مشابه آنچه نیروهای احمد الشرع با پیشروی از استان ادلب و آزادسازی دمشق از سلطه رژیم اسد رقم زدند.

برگرفته از الشرق‌الاوسط