تحقیق رویترز نشان می‌دهد جمهوری اسلامی، همزمان با جنگ و حملات آمریکا و اسرائیل، کارزار گسترده‌ای را برای سرکوب معترضان در داخل و خاموش کردن مخالفان در خارج از ایران پیش برده است. این خبرگزاری بر اساس گفت‌وگو با بیش از ۷۵ کارشناس حقوق بشر، وکیل و شهروند ایرانی، وضعیت کنونی را شدیدترین سرکوب در چند دهه اخیر توصیف می‌کند. کارزاری که در آن دستگاه امنیتی، قوه قضاییه و صداوسیما برای ایجاد فضای ترس، به‌ویژه میان خانواده‌های متهمان، هماهنگ عمل می‌کنند.

تاکنون دست‌کم ۳۵ نفر به دلیل مشارکت در اعتراضات دی‌ماه اعدام شده‌اند و هزاران نفر در زندان به سر می‌برند. شماری از کسانی که به خیابان رفتند، اکنون به اتهام همکاری با دشمنان جمهوری اسلامی، با پرونده‌های «خیانت و جاسوسی» روبه‌رو هستند. این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، ۱۳ ژانویه از ایرانیان خواسته بود به اعتراض ادامه دهند و وعده داده بود کمک در راه است.

آمریکا و اسرائیل اعلام کرده‌اند دست‌کم ۱۷ پاسگاه، پایگاه نظامی و مرکز اطلاعاتی دخیل در سرکوب اعتراضات مردمی را هدف قرار داده‌اند. با این حال، ارزیابی رویترز نشان می‌دهد دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی همچنان پابرجا است و حتی قدرتمندتر از گذشته به نظر می‌رسد. اعدام‌های شتاب‌زده، انتشار خبر اجرای احکام در اینترنت و تلویزیون، محاکمه‌های پشت درهای بسته و پیگردهای گسترده، از ابزارهای این سرکوب محسوب می‌شوند.

یک وکیل حقوق بشری اهل ایران و ساکن آلمان، این وضعیت را یکی از تاریک‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر ایران خوانده است. او که در جریان جنبش زن، زندگی، آزادی به دلیل تشکیل شورای دفاع از معترضان بازداشت شده بود، می‌گوید دادگاه‌هایی که باید عدالت را برقرار کنند، اکنون به ابزار سرکوب تبدیل شده‌اند و نهادهای قدرت برای پیشبرد این روند به یکدیگر پیوسته‌اند.

از فیلم‌برداری اعتراضات تا اتهام قتل

رویترز برای نشان دادن شیوه برخورد با معترضان، روایت پوریا، دانشجوی ۲۱ ساله مهندسی را بررسی کرده است. او نخستین بار ۳۱ دسامبر هنگام فیلم‌برداری از اعتراضات شهرش، به دست ماموری با لباس شخصی بازداشت شد. پس از آزادی با تعهد به توقف فیلم‌برداری، دو روز بعد دوباره به همین دلیل بازداشت شد و شش شب را در زندان گذراند.

پوریا می‌گوید هنگام بازجویی کتک خورد و به جاسوسی متهم شد. به گفته او، برخی هم‌بندی‌هایش دنده‌های شکسته داشتند و پای یکی دیگر بر اثر اصابت گلوله گاز اشک‌آور به‌شدت سوخته بود، اما هیچ‌کدام به بیمارستان منتقل نشدند. رویترز این جزئیات را با روایت‌های دیگر زندانیان سابق سازگار می‌داند.

این دانشجو در ماه مارس، هنگامی که حملات آمریکا و اسرائیل ادامه داشت، بار دیگر برای بازجویی احضار شد. این بار بازجویان او را به مشارکت در قتل یک مقام محلی متهم کردند. در نمونه‌ای دیگر، نیروهای امنیتی عباس نیو (باجی‌زهی)، نوجوان ۱۵ ساله را به دلیل حضور در اعتراضات از رختخواب بیرون کشیدند و بازداشت کردند. تصویر بعدی او، با چشم‌بند و چهره محوشده در ویدیوی اعتراف اجباری منتشر شد.

اعتراضات از ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵ با اعتصاب کسبه بازار بزرگ تهران آغاز شد و به شهرهای دیگر گسترش یافت. شهروندانی که از تحریم‌ها و سوءمدیریت اقتصادی آسیب دیده بودند، پس از فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، خواستار تغییر حکومت شدند. سپاه پاسداران، پلیس و بسیج با شلیک به جمعیت به اعتراضات پاسخ دادند.

حکومت شامگاه هشتم ژانویه برابر ۱۸ دی‌ماه، اینترنت و شبکه تلفن همراه را قطع کرد. به گزارش رویترز، آن شب و شب بعد هزاران نفر کشته شدند. خبرگزاری هرانا کشته شدن شش هزار و ۴۸۸ معترض و مجروح شدن ۲۵ هزار و ۸۴۶ نفر را در بیش از ۲۰۰ شهر ثبت کرده است. رویترز تاکید می‌کند این آمار را مستقلا تایید نکرده است، هرچند گزارش‌های دیگر سازمان‌های حقوق بشری نیز به ابعاد گسترده کشتار اشاره دارند.

تهدید خانواده‌ها برای خاموش کردن مخالفان خارج از کشور

دامنه سرکوب به مرزهای ایران محدود نمانده است. مصاحبه‌های رویترز با ده‌ها ایرانی در ترکیه، ارمنستان و گرجستان نشان می‌دهد حکومت با تهدید بستگان در ایران، لغو گذرنامه و محروم کردن شهروندان از خدمات کنسولی، فعالیت مخالفان در خارج را محدود می‌کند.

زهرا، دانشجوی ۲۳ ساله ایرانی در استانبول هم یکی از این افراد است. او پیش‌تر تنها ویدیوهای موسیقی و رقص منتشر می‌کرد، اما پس از دریافت پیام‌هایی درباره مشکلات معیشتی، روایت شهروندان و حمایت خود از شاهزاده رضا پهلوی را در اینستاگرام بازتاب داد. هنگام اعتراضات نیز به جوانان شهرش درباره محل تجمع و پوشاندن چهره توصیه‌هایی کرد.

پس از سرکوب اعتراضات، ماموران اطلاعاتی بارها به خانه خانواده زهرا رفتند و با تهدید به بازداشت مادرش، خواستار توقف انتشار مطالب او شدند. آن‌ها مدعی بودند نوشته‌هایش عامل شکل‌گیری اعتراضات محلی بوده است. زهرا می‌گوید چهره سیاسی شناخته‌شده‌ای نیست، اما زیر فشار تهدیدها انتشار مطالب سیاسی را متوقف کرده است.

نمایندگی جمهوری اسلامی در ژنو به پرسش‌های رویترز پاسخ نداد و این خبرگزاری برای حفاظت از مصاحبه‌شوندگان نیز نام کامل بیشتر آنان را منتشر نکرده است.

این گزارش در حالی منتشر شده است که ایندیپندنت فارسی نیز در گزارش‌های متعدد و مصاحبه با خانواده‌های کشته‌شدگان، ابعاد کشتار معترضان و شکنجه بازداشت‌شدگان اعتراضات ملی ایرانیان را روایت کرده است. دونالد ترامپ نیز در سخنرانی اخیر خود در سازمان ملل، شمار معترضان کشته‌شده در خیزش ملی دی‌ماه ۱۴۰۴ را ۷۲ هزار نفر اعلام کرد. مجموعه این روایت‌ها نشان می‌دهد جمهوری اسلامی، همزمان با جنگ و تشدید بحران اقتصادی، سرکوب خونین و فشار بر خانواده‌ها را برای جلوگیری از شکل‌گیری دوباره اعتراضات ادامه می‌دهد.