بعدازظهر ۱۳ آوریل (۲۴ فروردین)، دریانوردان در خلیج فارس و دریای عمان از طریق رادیوی دریایی هشدار صریحی از نیروی دریایی آمریکا شنیدند مبنی بر اینکه آمریکا به‌طور رسمی بنادر و مناطق ساحلی ایران را محاصره کرده است. وال‌استریت ژورنال می‌نویسد این پیام اعلام آغاز محاصره‌ای دریایی بود که ماه‌ها ادامه یافت و اکنون وارد دومین مرحله شده است. بر اساس فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، تا ۵ اکتبر بیش از ۲۷۰ کشتی در نتیجه این عملیات تغییر مسیر داده‌اند و بیش از ۲۰ کشتی دیگر نیز از کار افتاده یا منهدم شده‌اند.

آمریکا میلیاردها دلار برای عملیات دریایی مرتبط با جنگ ایران هزینه کرده و حدود ۲۰ ناو نیروی دریایی را برای اجرای محاصره کشتی‌هایی که گمان می‌رود در بنادر ایران توقف کرده‌اند، در منطقه مستقر کرده است. به گفته شرکت‌های ردیابی کشتی، از ماه ژوییه تاکنون هیچ نفتکش شناخته‌شده حامل نفت خام ایران نتوانسته است از خط محاصره آمریکا عبور کند. این اقدام عملا صادرات نفت ایران را هدف گرفته و در توقف فروش نفت ایران موثرتر از تحریم‌های بین‌المللی سال‌های گذشته بوده است.

وال‌استریت ژورنال در ادامه می‌افزاید اجرای محاصره با ارتباطات گاه آشفته میان خدمه کشتی‌های تجاری و نیروی دریایی آمریکا همراه بوده است، به‌ویژه اینکه برخی دریانوردان زبان انگلیسی را به‌خوبی نمی‌فهمند. ده‌ها فایل صوتی از مکالمات رادیویی دریایی نشان می‌دهد کشتی‌های غیرنظامی چگونه در بحبوحه تنش‌های نظامی منطقه مسیر خود را پیدا می‌کنند.

محاصره اولیه آمریکا با واکنش تهران همراه شد و نیروی دریایی سپاه پاسداران نیز از طریق رادیو به کشتی‌های حاضر در خلیج فارس و دریای عمان هشدار داد. در ۱۸ آوریل (۲۹ فروردین)، ابرنفتکش «سنمار هرالد» که با پرچم هند تردد می‌کرد و حامل دو میلیون بشکه نفت خام عراق بود، هنگام خروج از تنگه هرمز به مقصد هند، هدف قرار گرفت. ناخدای کشتی با صدایی مضطرب تلاش کرد از طریق رادیو با نیروی دریایی جمهوری اسلامی تماس بگیرد. به گزارش سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا، دو قایق مسلح ایرانی به نفتکش نزدیک شدند. کسی در این حمله آسیب ندید. کشتی ابتدا بازگشت، اما در ماه ژوئن از تنگه خارج شد و هنگام خروج، موقعیتش را به‌طور عمومی مخابره نکرد.

به گزارش وال‌استریت ژورنال، در ۶ مه (۱۶ اردیبهشت)، ناو هواپیمابر «یواس‌اس آبراهام لینکلن» با شلیک چند گلوله از توپ ۲۰ میلی‌متری، نفتکش ایرانی «حسنا» را از کار انداخت. این کشتی در آن زمان نفت حمل نمی‌کرد و بیش از یک سال بود که بدون مخابره عمومی موقعیتش حرکت می‌کرد. نیروی دریایی آمریکا می‌تواند چنین کشتی‌هایی را با هواپیما، سامانه‌های بدون سرنشین، رادار و تجهیزات اطلاعاتی شناسایی کند. این حمله حسنا را وادار کرد پیام اضطراری بفرستد و موقعیتش را در نزدیکی ساحل صحار عمان فاش کند. سنتکام اعلام کرد سکان نفتکش از کار افتاده است.

در ۲۴ ژوییه (۳ تیر)، نیروی دریایی آمریکا به نفتکش «لاوین» با پرچم موزامبیک ۱۵ دقیقه فرصت داد تا خدمه‌اش را از موتورخانه خارج کند. دریانوردان کشتی‌های اطراف هشدار را شنیدند، اما ابتدا مشخص نبود آمریکا کدام کشتی را خطاب قرار داده است. لاوین ۲۸ خدمه هندی داشت و پیش‌تر به‌دلیل کمک به حوثی‌ها تحریم شده بود. این کشتی مانند بسیاری از شناورهای موسوم به «ناوگان سایه» چند بار نامش را تغییر داده و سیگنال‌های سامانه شناسایی خودکار را جعل کرده بود. درست ۱۵ دقیقه پس از هشدار آمریکا، این کشتی که خود را با نام سابقش «دیشا» معرفی می‌کرد، پیام اضطراری فرستاد. هیچ کشتی نزدیکی برای کمک اعلام آمادگی نکرد. سنتکام روز بعد اعلام کرد کشتی پس از چند تلاش برای نقض محاصره و بی‌اعتنایی به هشدارهای مکرر، از کار انداخته شد و دیگر به سمت ایران در حرکت نیست.

در موارد دیگر، کشتی‌ها برای کمک به یکدیگر اقدام کردند. در ۱۱ اوت (۲۰ مرداد)، ۱۷ خدمه کشتی کانتینری «ولا نوا» پس از آنکه هدف نیروی دریایی آمریکا قرار گرفتند، در آستانه ترک کشتی بودند. ناخدای کشتی «کورتسی کی» اعلام کرد به ولا نوا نزدیک می‌شود و برای نجات خدمه، اطراف کشتی حرکت خواهد کرد. با این حال، مقام‌های آمریکایی بعدا اعلام کردند عملیات نجات و بازیابی کشتی را سنتکام انجام می‌دهد و نیازی به کمک کورتسی کی نیست.

در ادامه گزارش وال‌استریت ژورنال آمده است مانع زبانی نیز اجرای محاصره را پیچیده کرده است. دریانوردان هند، فیلیپین، چین و کشورهای دیگر گاهی شدت هشدارهای انگلیسی آمریکا را کامل درک نمی‌کردند. در ۲۵ ژوییه (۳ مرداد)، یک هواپیمای نیروی دریایی آمریکا به کشتی فله‌بر «لیائو فان» با پرچم پاناما هشدار داد؛ گفته می‌شد این کشتی در بندرعباس توقف کرده بود. ناخدای چینی کشتی با انگلیسی دست‌و‌پا شکسته توضیح داد که پس از ترک ایران، در خورفکان امارات متحده عربی لنگر انداخته است. او گفت شرکت مالک با نیروی دریایی ایران تماس گرفته، اما هنوز اجازه بازگشت دریافت نکرده است.

لیائو فان ظاهرا در موقعیتی گرفتار شده بود که هر راهی را انتخاب می‌کرد، با خطر همراه بود. از یک سو، احتمال حمله آمریکا وجود داشت و از سوی دیگر، چون تهران اجازه بازگشت به یکی از بنادر ایران را نداده بود، این خطر وجود داشت که هدف نیروهای ایرانی قرار بگیرد.

دریانوردان چینی کشتی‌های اطراف از طریق رادیو به ناخدا هشدار دادند که منتظر تماس مالک نماند و دستور آمریکا را اجرا کند: «همین حالا برگرد، برادر. الان وقت تماس با مالک کشتی نیست. آمریکا واقعا به تو شلیک خواهد کرد.» آمریکا در نهایت به لیائو فان حمله نکرد و کشتی توانست از خط محاصره عبور کند و به آب‌های نزدیک مالزی برسد.

گاهی نیز خدمه مستقیما از نیروی دریایی آمریکا می‌خواستند شلیک نکند. اوایل سپتامبر، دو نفتکش وابسته به شرکت ملی نفتکش ایران، «هاوک» و «سینوپا»، از نیروهای آمریکایی خواستند به آنها شلیک نکنند. به گفته شرکت امنیت دریایی ونگارد، هر دو کشتی در آن زمان در نزدیکی سواحل ایران لنگر انداخته بودند و حرکت نمی‌کردند.