امیر قلعه‌نویی، سرمربی تیم ملی فوتبال ایران، روز پنجشنبه ۲۶ شهریور فهرست ۱۸ بازیکن شاغل در لیگ برتر را برای دو مسابقه دوستانه مقابل ازبکستان و روسیه اعلام کرد. فهرستی که قرار بود نخستین نشانه‌های تغییر نسل پس از ناکامی در جام جهانی ۲۰۲۶ را نمایان کند، اما حضور دوباره چندین بازیکن پا‌به‌سن‌گذاشته، از تداوم همان سیاست قبلی حکایت دارد.

تیم ملی ایران قرار است روزهای دوم و هفتم مهر، بار دیگر به مصاف ازبکستان و روسیه برود. این دو تیم طی سال‌های اخیر به حریفان ثابت تدارکاتی ایران تبدیل شده‌اند، زیرا دیگر تیم‌های قدرتمند آسیا به‌دلیل تنش‌های سیاسی و نظامی، همچنان تمایلی به رویارویی با ایران ندارند. اگرچه این دو مسابقه از معدود فرصت‌های باقی‌مانده برای آماده‌سازی تیم پیش از آغاز جام ملت‌های آسیا محسوب می‌شوند و انتظار می‌رفت قلعه‌نویی از آن‌ها برای آزمایش گسترده بازیکنان جوان استفاده کند.

با این حال، عجیب‌ترین نام‌های فهرست تازه، شجاع خلیل‌زاده و احسان حاج‌صفی ۳۸ ساله‌اند که در جام جهانی ۲۰۲۶ نیز بخشی از مسن‌ترین ترکیب حاضر در مسابقات بودند و عملکردشان، به‌ویژه از نظر سرعت، پوشش فضا و توان بدنی، با انتقادهای گسترده روبه‌رو شد.

خلیل‌زاده و حاج‌صفی در فصل جاری لیگ برتر نیز نمایش‌هایی پراشتباه و ضعیف ارائه کرده‌اند و از همین رو، بازگرداندن دو بازیکن ۳۸ ساله در نخستین اردوی پس از جام جهانی، بیش از آنکه اقدامی برای ساختن تیم آینده باشد، نشانه وفاداری قلعه‌نویی به همان حلقه قدیمی بازیکنان به نظر می‌رسد.

در کنار این دو بازیکن، رامین رضاییان ۳۷ ساله، یا امید نورافکن همچنان در فهرست تیم ملی حضور دارند. این در حالی است که شماری از بازیکنان جوان و آماده لیگ برتر کنار گذاشته شده‌اند. محمد خدابنده‌لو، با وجود عملکرد مطلوب در خط میانی پرسپولیس، جایی در فهرست ندارد و علی علیپور نیز در شرایطی دعوت نشده است که با ثبت سه گل و سه پاس گل در شش مسابقه، موثرترین بازیکن فصل جاری لیگ برتر محسوب می‌شود.

همچنین دعوت نشدن دو ستاره تراکتور، امیرحسین حسین‌زاده، آقای گل فصل جاری لیگ برتر، و دانیال اسماعیلی‌فر، برترین مدافع راست فوتبال ایران در سال‌های اخیر، از دیگر نکات تعجب‌برانگیز فهرست قلعه‌نویی است.

دعوت از آریا یوسفی، امیرحسین محمودی، مهدی محبی، محمدمهدی زارع و میلاد سورگی را می‌توان از معدود نشانه‌های توجه به نسل جوان دانست، اما تعداد محدود آنان و حضور پرشمار بازیکنان مسن، نشان می‌دهد که هنوز تغییر اساسی در نگاه کادر فنی ایجاد نشده و انتظار می‌رود مانند جام جهانی، معدود بازیکنان جوان حاضر در اردو در آخرین مرحله خط بخورند یا فرصت چندانی برای بازی پیدا نکنند. به‌ویژه اینکه فهرست اعلام‌شده تنها بازیکنان شاغل در لیگ ایران را دربرمی‌گیرد و قرار است بازیکنان لژیونر نیز به آن اضافه شوند.

با توجه به انتخاب‌های ثابت قلعه‌نویی در سال‌های گذشته، احتمال دعوت دوباره بازیکنانی مانند علی نعمتی، علیرضا جهانبخش، سعید عزت‌اللهی، سامان قدوس و میلاد محمدی بسیار زیاد است. بازیکنانی که همگی آنان اکنون در لیگ‌های کم‌اعتبار یا تیم‌هایی بازی می‌کنند که سطح رقابتی بالایی ندارند. در چنین شرایطی، اسکلت تیم ایران در جام ملت‌های آینده نیز همان ترکیب با میانگین سنی بالایی خواهد بود که در دو تورنمنت قبلی ناکام ماند.

ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ با سه تساوی مقابل بلژیک، نیوزیلند و مصر و کسب تنها سه امتیاز، از دور مقدماتی جام ۴۸ تیمه حذف شد. میانگین سنی بالای تیم و افت دوندگی، سرعت انتقال توپ و فشار بر حریف در نیمه دوم مسابقات از مهم‌ترین ضعف‌های تیم قلعه‌نویی بود. پیش از آن نیز ایران با وجود برخورداری از بازیکنان باتجربه، در جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۳ از رسیدن به فینال بازمانده بود.

قلعه‌نویی بیش از سه سال برای تغییر نسل در اختیار داشت، اما نه‌تنها تیم جوان‌تری نساخت، بلکه ایران را با پیرترین فهرست تاریخش به جام جهانی برد. دعوت دوباره خلیل‌زاده و حاج‌صفی این نگرانی را تقویت می‌کند که سرمربی تیم ایران قصد دارد در جام ملت‌های پیش‌رو نیز همان فرمولی را تکرار کند که پیش‌تر نتیجه نداده است.

این اصرار در حالی ادامه دارد که وضعیت مالی قرارداد قلعه‌نویی نیز شفاف نیست. قرارداد قبلی او سالانه حدود ۳۵ میلیارد تومان اعلام شده بود و گزارش‌ها نشان می‌دادند که برای صعود و حضور در جام جهانی ۴۸ تیمی، پاداشی حدود ۱۴۰ میلیارد تومان دریافت کرده است. قلعه‌نویی در واکنش به انتقادها گفته بود با پذیرفتن معادل ریالی این پاداش به‌جای دریافت ارز، «ایثار» کرده است.

اکنون سخنگوی فدراسیون فوتبال مدعی است قلعه‌نویی تا پایان جام ملت‌ها قراردادی «سفید» امضا کرده، اما گزارش‌های دیگری از اختلاف طرفین بر سر مبلغ قرارداد و حتی حقوق ماهانه ۱۵ میلیارد تومانی حکایت دارند. فدراسیون فوتبال تاکنون رقم نهایی را منتشر نکرده و اظهارات متناقض مقام‌های آن، ابهام‌ها را افزایش داده است. همزمان، ارجاع موضوع به هیئت‌رئیسه فدراسیون نشان می‌دهد برخلاف ادعاهای اولیه، هنوز قرارداد نهایی و معتبری میان طرفین منعقد نشده است.

با تداوم این روند، احتمال اینکه تیم ملی ایران بتواند در جام ملت‌های آسیا به طلسم ۵۰ ساله ناکامی در کسب عنوان قهرمانی پایان دهد، بسیار اندک به نظر می‌رسد.