انصراف گروه پالت از برگزاری تور کنسرت‌هایش در ایران در اعتراض به ممنوعیت حضور نوازنده زن این گروه روی صحنه، بار دیگر محدودیت فعالیت زنان در موسیقی را به موضوعی خبرساز تبدیل کرد.
در شرایطی که ممنوعیت نوازندگی زنان در شهرهای مختلف ایران ادامه دارد، بنا بر اطلاعات رسیده به ایندیپندنت فارسی، پرونده پرستو احمدی و دیگر عوامل «کنسرت کاروانسرا» روز چهارشنبه ۲۲ مهرماه، پس از تایید حکم شلاق در دادگاه تجدیدنظر، به بخش اجرای احکام دادگاه قم ارجاع شد.
این تحولات در دوره ریاست‌جمهوری مسعود پزشکیان رخ می‌دهد که با وعدهٔ رفع تبعیض، کاهش برخوردهای امنیتی و برداشتن موانع فعالیت هنرمندان به قدرت رسید. اکنون زنان فعال در موسیقی علاوه بر ممنوعیت دیرینه تک‌خوانی برای مخاطبان مختلط، برای حضور به‌عنوان نوازنده نیز با موانعی مواجه‌اند و گروه‌های موسیقی ناچارند میان حذف همکاران زن و کنار گذاشتن اجرا یکی را برگزینند.
لغو کنسرت گروه‌های پالت و لیان
گروه پالت شامگاه سه‌شنبه ۲۱ مهرماه اعلام کرد پس از سال‌ها برای اجرای کنسرت در شهرهای مختلف ایران برنامه‌ریزی کرده بود، اما در برخی شهرها به اعضای گروه گفته شد نوازنده زن اجازهٔ حضور روی صحنه ندارد. اعضای این گروه هفت‌نفره تاکید کردند تنها زمانی اجرا خواهند کرد که تمامی اعضا امکان برابر حضور داشته باشند.
پالت وضعیت کنونی را بازگشت به مرحله‌ای توصیف کرد که حتی نوازندگی زنان نیز تحمل نمی‌شود، در حالی که هنرمندان سال‌ها برای به رسمیت شناخته شدن حق آوازخوانی زنان تلاش کرده‌اند. تصمیم این گروه اعتراض به شرطی است که ادامه فعالیت حرفه‌ای را به کنار گذاشتن یکی از اعضا به دلیل جنسیت وابسته می‌کند.
پیش از پالت، محسن شریفیان، سرپرست گروه لیان، هم از لغو کنسرت‌های این گروه در اهواز خبر داده بود. این اجراها قرار بود از ۱۱ تا ۱۴ مهرماه برگزار شوند، اما از تهیه‌کننده خواسته شد تعهد دهد نوازندگان زن روی صحنه حاضر نخواهند شد. شریفیان این شرط را نپذیرفت و پس از بی‌نتیجه ماندن رایزنی‌ها، برنامه‌ها لغو شدند.
این فشارها زنان را از فرصت اجرا، درآمد و دیده شدن محروم می‌کند و ترکیب هنری گروه‌ها را نیز تغییر می‌دهد. برگزارکننده‌ای که حذف نوازندگان زن را می‌پذیرد، عملا تبعیض را به شرط برگزاری کنسرت تبدیل می‌کند؛ شرطی که پالت و لیان حاضر به پذیرش آن نشدند.
اصفهان، اهواز، رشت، یزد، رفسنجان، بابل، کرمان و سمنان، ازجمله شهرهایی‌اند که به دلیل مخالفت ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامی، اطلاعات و همچنین امام جمعه‌ها، نوازندگان زن اجازه حضور روی صحنه را ندارند. در مشهد هم برگزاری هر نوع کنسرت موسیقی به‌طور کامل ممنوع است.
از اصفهان و اهواز تا شاندیز و مشهد
علیرضا قربانی نیز سابقهٔ مواجهه با ممنوعیت نوازندگان زن را دارد. اسفند ۱۴۰۲، در دولت ابراهیم رئیسی، کنسرت او در اصفهان با وجود دریافت مجوز وزارت ارشاد، ساعاتی پیش از اجرا لغو شد و ستاد امر به معروف استان خواستار برگزاری برنامه بدون نوازندگان زن شد. تکرار همین الگو در دولت پزشکیان نشان می‌دهد تغییر دولت به پایان این دخالت‌ها منجر نشده است.
در تازه‌ترین مورد، اجرای تور «ایرانم» قربانی در شاندیز به تعویق افتاد. اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی با وجود ادعای موافقت دستگاه‌های ذی‌ربط، علت تعویق را «برخی ملاحظات زمانی» عنوان کرد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
در مشهد، مخالفت احمد علم‌الهدی، امام جمعه و نمایندهٔ رهبر جمهوری اسلامی ایران، همچنان مانع برگزاری کنسرت‌های عمومی موسیقی است. این رویه سابقه‌ای طولانی دارد و علی جنتی، وزیر پیشین ارشاد نیز علم‌الهدی را عامل اصلی جلوگیری از کنسرت‌ها معرفی کرده بود. او گفته بود علم‌الهدی حتی اجرای موسیقی سنتی و محلی را نمی‌پذیرد.
آوازخوانی با مجازات شلاق و زندان
هم‌زمان، برخورد قضایی با پرستو احمدی و عوامل اجرای آنلاین «کنسرت کاروانسرا» وارد مرحله اجرای حکم شد. این زن هنرمند مازندرانی آذر ۱۴۰۳ بدون حجاب اجباری و همراه با نوازندگان مرد، در کاروانسرایی تاریخی در نزدیکی قم آواز خواند و ویدیو اجرایش را منتشر کرد.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایندیپندنت فارسی، شعبه ۱۶ دادگاه تجدیدنظر استان قم شهریور امسال رای بدوی را بدون تغییر تأیید کرد. مطابق این اطلاعات، احمدی، سه نوازنده و چهار متهم دیگر هرکدام به ۷۴ ضربه شلاق، دو سال ممنوعیت فعالیت در امور سمعی و بصری و دو سال ممنوعیت خروج از کشور محکوم شدند و پرونده اکنون به اجرای احکام دادگاه قم ارسال شده است.
دادگاه تجدیدنظر بدون برگزاری جلسه رسیدگی و با وجود ایرادهای مطرح‌شده درباره روند دادرسی، حکم را تأیید کرد. در اتهامات نیز عباراتی مانند «ترویج الگوهای غربی» و مشارکت در تولید و انتشار آثار از طریق سامانه‌های رایانه‌ای آمده است.
برخورد قضایی با آوازخوانی زنان به پرونده پرستو احمدی محدود نیست. هیوا سیفی‌زاده که شامگاه ۹ اسفند ۱۴۰۳ هنگام اجرای موسیقی در عمارت روبرو تهران با یورش ماموران امنیتی بازداشت شد، در دادگاه بدوی به چهار سال حبس تعزیری محکوم شد. هومن معمارپناهی، مدیر این مجموعه، و غزل نهانی، مدیر روابط‌عمومی آن نیز که بازداشت و زندانی شده بودند، به‌ترتیب به ۱۰ و هفت سال حبس محکوم شدند. مجازات‌هایی که نشان می‌دهد آوازخوانی یک زن و فراهم کردن امکان اجرای او همچنان با بازداشت و صدور احکام سنگین زندان مواجه می‌شود.
وعده‌هایی که روی صحنه جایی ندارند
مسعود پزشکیان و اعضای ستاد انتخاباتی او سال ۱۴۰۳ بارها وعده دادند نگاه درجه ۲ به زنان را اصلاح کنند و موانع فعالیت هنرمندان زن را بردارند. پزشکیان برخورد امنیتی با فرهنگ را نیز نقد کرد، اما در دورهٔ ریاست‌جمهوری‌اش، زنان همچنان از حضور روی صحنه محروم می‌شوند و آوازخوانی آنان با بازداشت، محاکمه، حکم شلاق و محرومیت از فعالیت هنری پاسخ می‌گیرد.
لغو تور پالت، ممانعت از اجرای نوازندگان زن لیان، حکم قطعی شلاق برای پرستو احمدی و دیگر عوامل کنسرت کاروانسرا یا احکام زندان هیوا سیفی‌زاده، هومن معمارپناهی و غزل نهانی، فاصله آشکار وعده‌های پزشکیان را با واقعیت نشان می‌دهد. وعده رفع تبعیض و حمایت از هنرمندان، در عمل جای خود را به تداوم حذف زنان از صحنه و مجازات خوانندگان و برگزارکنندگان اجراهای آنان داده است.
