هشت ماه پس از آنکه عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع پیشین جمهوری اسلامی ایران، در جریان حملات آمریکا و اسرائیل کشته شد و این وزارتخانه کلیدی با سرپرست و زیر نظر چندین فرمانده نظامی اداره می‌شد، حالا دولت پزشکیان چهره جدیدی را برای تصدی این سمت به مجلس شورای اسلامی پیشنهاد کرده است.

رسانه‌های ایران روز دوشنبه ۱۳ مهر گزارش دادند که مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، در نامه‌ای به مجلس شورای اسلامی، مهرداد اخلاقی کتابچی را به عنوان گزینه پیشنهادی برای تصدی وزارت دفاع معرفی کرده است.

یک روز پس از آن نیز، در جلسه علنی امروز سه‌شنبه مجلس شورای اسلامی، نامه معرفی اخلاقی به‌‌عنوان وزیر پیشنهادی دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح اعلام وصول شد. هم‌زمان، اخلاقی با حضور در ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران، با امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش، دیدار و گفت‌گو کرد، به این امید که به‌زودی عنوان وزیر را نیز به سوابق کاری‌اش اضافه کند و از چهره‌ای در سایه به وزیری شناخته‌شده تبدیل شود.

مشخصات فردی و تحصیلات وزیر پیشنهادی دفاع

مهرداد اخلاقی پیش‌تر به‌عنوان مدیر عملیات سازمان صنایع هوافضای ایران فعالیت کرده و آخرین سمتش نیز یکی از مدیران ارشد وزارت دفاع اعلام شده است. نام اخلاقی در فهرست تحریم‌های اتحادیه اروپا قرار دارد و از سال ۲۰۰۷ نیز از سوی ایالات متحده تحریم شده است. با این حال نام او چندان در رسانه‌ها مطرح نشده بود.

درباره مشخصات فردی مهرداد اخلاقی اطلاعات عمومی اندکی منتشر شده و. تاریخ تولد و برخی مشخصات شناسنامه‌ای‌ او هم تنها در برخی اسناد خارجی ذکر شده است. به‌عنوان نمونه، در فهرست تحریم‌های اتحادیه اروپا، تاریخ تولد او ۱۰ سپتامبر ۱۹۵۸، برابر با ۱۹ شهریور ۱۳۳۷، ثبت و از سمت‌های او در سازمان صنایع دفاع و سازمان صنایع هوافضا نام برده شده است.

یکی دیگر از بخش‌های کمتر معرفی‌شده، تحصیلات مهرداد اخلاقی است. در منابع داخلی و خارجی اعلام نشده که او در کدام دانشگاه، در چه رشته‌ای درس خوانده و با چه مدرکی فارغ‌التحصیل شده است. همه این‌ها او را به چهره‌ای ناشناس و درسایه تبدیل کرده که حتی تصاویر زیادی هم از او منتشر نشده و حالا بنا به تشخیص مقام‌های جمهوری اسلامی ایران، در شرایط بحرانی کنونی، قرار است روی صحنه بیاید و نقش‌آفرینی کند.

سوابق کاری مهرداد اخلاقی

یکی از بخش‌های عمومی‌شده در سوابق مهرداد اخلاقی، سوابق مدیریتی او در سازمان صنایع هوا و فضا و مجموعه‌های صنایع دفاعی است. در معرفی او به‌عنوان وزیر پیشنهادی دفاع از سوی پزشکیان هم به همین سوابق اشاره شده است.

اخلاقی در میانه دهه ۱۳۸۰، ریاست «گروه صنعتی شهید باقری»، از مجموعه‌های وابسته به سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع، را برعهده داشت. نام او در اسناد مربوط به تحریم‌های برنامه موشکی ایران نیز از همان دوره دیده می‌شود.

شورای امنیت سازمان ملل متحد در قطعنامه ۱۷۴۷ که چهارم فروردین ۱۳۸۶ تصویب شد، نام اخلاقی کتابچی را با عنوان رئیس گروه صنعتی شهید باقری در فهرست تحریم‌ها قرار داد. در این قطعنامه «گروه صنعتی شهید باقری» یکی از مجموعه‌های مرتبط با برنامه موشک‌های بالیستیک ایران معرفی شده بود.

بریتانیا هم به علت دخالت در ساخت سیستم‌های ارسال سلاح هسته‌ای یا برنامه موشکی بالیستیک، تحریم دارایی، ممنوعیت سفر و محدودیت مدیریتی (از جمله در سال ۲۰۲۳ و تمدید‌های بعدی) را در رابطه با او اعمال کرد.

حسین دهقان، وزیر دفاع وقت، ۲۱ آبان ۱۳۹۳ اخلاقی کتابچی را به‌عنوان مدیرعامل سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع منصوب کرد. با این انتصاب، او جانشین سیدمهدی فرحی شد.

بر اساس گزارش رسانه‌ها از مراسم تودیع و معارفه رئیس سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع، حسین دهقان، وزیر دفاع وقت، در آن مراسم اعلام کرد که مهرداد اخلاقی با توجه به تجربه‌ای که «از پایین‌ترین سطوح تا عالی‌ترین سطح مدیریتی» در سازمان هوافضا و صنایع تابعه کسب کرده، به‌عنوان مدیرعامل سازمان صنایع هوافضا منصوب شده است.

نام او تا دو سال بعد هم در گزارش‌های مربوط به ساختار وزارت دفاع همچنان به‌عنوان رئیس سازمان صنایع هوافضا ذکر شده است. این سازمان یکی از سازمان‌های صنعتی زیرمجموعه وزارت دفاع است و فعالیت آن با تولید و توسعه تجهیزات موشکی و هوافضایی ارتباط دارد.

انتخاب یک چهره فعال اما ناشناخته 

پس از کشته شدن عزیز نصیرزاده، وزارت دفاع جمهوری اسلامی ایران را مجید ابن‌الرضا به‌عنوان سرپرست اداره می کرد. اکنون به نظر می‌رسد که دولت پزشکیان تلاش می‌کند با انتخاب مهرداد اخلاقی به‌عنوان گزینه پیشنهادی وزارت دفاع، پیامی ارسال کند، مبنی بر اینکه برنامه موشکی جمهوری اسلامی ایران ادامه خواهد یافت.

اخلاقی در حالی ریاست «گروه صنعتی شهید باقری» را بر عهده داشت که در اسناد اتحادیه اروپا، این نهاد به‌عنوان زیرمجموعه سازمان صنایع هوافضا معرفی شده که در توسعه و تولید موشک‌های بالستیک با سوخت جامد فعالیت داشته است.

همین سابقه تفاوت اصلی کارنامه او را با برخی چهره‌های نظامی یا سیاسی نشان می‌دهد، زیرا این سازمان بخشی از مجموعه صنعتی وزارت دفاع است که فعالیت‌های آن با حوزه‌هایی مانند صنایع موشکی، هوافضا و برخی تجهیزات و سامانه‌های مرتبط با این حوزه‌ها ارتباط دارد و مدیرعاملی این سازمان صرفا یک عنوان اداری نیست، بلکه مدیر آن در رأس مجموعه‌ای قرار می‌گیرد که بخش قابل‌توجهی از توان صنعتی نظام در حوزه هوافضا و موشکی را در برمی‌گیرد.

این تفاوت آنجا بیشتر به چشم می‌آید که بدانیم مقام‌های سابق وزارتخانه‌های کلیدی از جمله وزارت دفاع، سال‌ها در مقام فرمانده نیروهای نظامی، رئیس ستاد یا مسئولیت‌های عالی امنیتی شناخته‌شده بودند و مانند اخلاقی در عرصه سیاست ناشناخته محسوب نمی‌شدند.

حالا باید دید آیا این چهره پیشنهادی دولت پزشکیان می‌تواند نظر مثبت نمایندگان مجلس را جلب کند و در صدر وزارت دفاع بنشیند یا نه و اینکه او برای اداره این وزارتخانه آن هم در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران تقریبا تمام کارت‌های بازی‌اش را از دست داده است، چه تصمیم‌هایی خواهد گرفت.