بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، روز یکشنبه پنجم مهر در سفری اعلام‌نشده به ابوظبی رفت و با محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی دیدار کرد. یک مقام ارشد اسرائیلی انجام این دیدار را در گفت‌وگو با رویترز تایید کرده است، اما دفتر نتانیاهو و دولت امارات گزارشی رسمی از دستور کار و نتیجه آن منتشر نکرده‌اند. به گفته منابع آگاه آسوشیتدپرس، یکی از موضوعات گفت‌وگو به اختلافی بازمی‌گشت که ریشه در روزهای پیش از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس دارد.

شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل نخستین بار خبر این دیدار را منتشر کرد. بنابر گزارش این شبکه، هواپیمای نتانیاهو اندکی پس از ظهر یکشنبه هفته جاری عازم ابوظبی شد و ساعت ۳:۱۰ بعدازظهر فرود آمد. او در مجموع حدود چهار ساعت در امارات بود. دو منبع مطلع هم به آسوشیتدپرس گفته‌اند دیدار نتانیاهو و بن زاید حدود یک ساعت طول کشید.

ماجرای هشدار پیش از هفتم اکتبر چیست؟

روزنامه هاآرتص اوایل سپتامبر در گزارشی جنجالی نوشت که محمد بن زاید حدود ۱۰ روز پیش از حمله هفتم اکتبر، در تماس تلفنی به نتانیاهو هشدار داده بود یحیی سنوار، رهبر وقت حماس در غزه، در تدارک اقدامی بزرگ علیه اسرائیل است. بنابر روایت هاآرتص، نتانیاهو این هشدار را به مسئولان امنیتی و نظامی اسرائیل منتقل نکرد. دفتر نخست‌وزیر اسرائیل از ابتدا گزارش را رد کرد و گفت در بازه زمانی مورد اشاره، تماسی میان دو رهبر انجام نشده و نتانیاهو نیز هشداری از امارات دریافت نکرده است. او سپس اعلام کرد از هاآرتص شکایت خواهد کرد.

آسوشیتدپرس به نقل از فردی که او را دارای اطلاع مستقیم از دیدار یکشنبه معرفی کرده است، گزارش داد که نتانیاهو از بن زاید خواست گزارش مربوط به هشدار پیش از هفتم اکتبر را تکذیب کند. مقام‌های امارات نگفته‌اند رئیس این کشور چه پاسخی داده است. وزارت خارجه امارات نیز از اظهارنظر درباره دیدار خودداری کرد و بار دیگر گفت دو کشور خطوط ارتباطی «باز و مستقیم» دارند و اطلاعات مرتبط را به اشتراک می‌گذارند.

چرا این گزارش برای نتانیاهو اهمیت دارد؟

اختلاف تنها بر سر انجام شدن یا نشدن یک تماس تلفنی نیست. اگر ثابت شود بن زاید شخصا به نتانیاهو هشدار داده و او این اطلاعات را به نهادهای امنیتی منتقل نکرده است، پرسش تازه‌ای درباره نقش نخست‌وزیر اسرائیل در ناکامی‌های پیش از حمله هفتم اکتبر مطرح خواهد شد. در آن حمله حدود هزار و ۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ نفر گروگان گرفته شدند. نتانیاهو که دریافت هشدار را رد می‌کند، هم‌اکنون نیز با انتقاد رقیبان سیاسی‌اش درباره مسئولیت خود در آن شکست امنیتی روبه‌رو است. این موضوع در آستانه انتخابات ماه آینده اسرائیل به یکی از محورهای رقابت سیاسی تبدیل شده است.

آیا نهادهای امنیتی اسرائیل هم هشدار دریافت کرده بودند؟

گزارش‌های منتشرشده درباره مسیر انتقال اطلاعات یکسان نیستند. شبکه ۱۲ اسرائیل هفته گذشته به نقل از سه منبع ارشد اماراتی گزارش داد که دستگاه اطلاعاتی امارات در سپتامبر ۲۰۲۳ به شین‌بت، سازمان امنیت داخلی اسرائیل، درباره احتمال اقدام خشونت‌آمیز حماس هشدار داده بود. به گزارش این شبکه، همان اطلاعات زمینه تماس بعدی بن زاید با نتانیاهو را فراهم کرد.

در مقابل، رویترز پیش‌تر به نقل از یک منبع اماراتی نوشته بود که گفت‌وگوهای امنیتی میان دو کشور از مسیر نهادهای مسئول، و نه در سطح رهبران انجام می‌شود. بنابراین گزارش مربوط به هشدار اطلاعاتی به شین‌بت، به‌تنهایی وقوع تماس شخصی بن زاید با نتانیاهو را ثابت نمی‌کند.

چرا دیدار در ابوظبی محرمانه ماند؟

مقام‌های دو کشور توضیحی درباره محرمانه ماندن دیدار نداده‌اند، اما ملاحظات امنیتی می‌تواند اصلی‌ترین دلیل آن باشد. جمهوری اسلامی ایران در جریان جنگ ۳۹ روزه و پس از آن بارها با موشک و پهپاد به امارات حمله کرده است. در چنین شرایطی، انتشار خبر سفر نتانیاهو پیش از پایان دیدار می‌توانست خطر حمله به محل حضور او در امارات را افزایش دهد. حمله‌ای که با توجه به وعده‌های پیشین شماری از چهره‌های ارشد جمهوری اسلامی، ممکن بود با هدف انتقام‌گیری بابت کشته شدن علی خامنه‌ای و ده‌ها فرمانده ارشد نظامی و مقام سیاسی جمهوری اسلامی انجام شود.

آیا ایران هم موضوع گفت‌وگوی دو رهبر بود؟

روابط نظامی اسرائیل و امارات به رویارویی با جمهوری اسلامی گره خورده است. مقام‌های آمریکایی تایید کرده‌اند که اسرائیل در جریان جنگ، سامانه پدافندی گنبد آهنین و نیروهای لازم برای به‌کارگیری آن را به امارات فرستاد. از سوی دیگر، وال‌استریت ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داده است که امارات با هماهنگی آمریکا و اسرائیل، ده‌ها حمله به اهدافی در ایران انجام داده است.

با این پیشینه، بعید به نظر می‌رسد گفت‌وگوی نتانیاهو و بن زاید تنها به درخواست تکذیب هشدار پیش از هفتم اکتبر محدود شده باشد. ترامپ روز شنبه پیشنهاد تهران برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به درگیری‌ها را رد کرد و فشار بر شبکه‌های مالی مرتبط با جمهوری اسلامی در امارات نیز افزایش یافته است. در نتیجه حملات پیشین جمهوری اسلامی به امارات و همکاری نظامی ابوظبی با اسرائیل، بحران ایران را به یکی از محتمل‌ترین موضوعات دیدار تازه دو رهبر تبدیل می‌کند.