رویترز در گزارشی با اشاره به وخامت اوضاع اقتصادی ایران مینویسد:متوسط دستمزد ماهانه کمتر از یکسوم هزینههای اولیه خانوار را پوشش میدهد. این درحالی است که تحریمهای ثانویه دسترسی ایران به دلار برای واردات و تامین مالی خارجی را محدود کردهاند. از سوی دیگر، امارات متحده عربی تجارت و مبادلات مالی با ایران را متوقف کرده و یکی از مراکز اصلی تجاری ایران را مختل کرده است. تهران میگوید همچنان دهها میلیون بشکه نفت در نفتکشهایی خارج از منطقه محاصره ذخیره دارد که میتواند آنها را بفروشد. اما به گفته یکی از مقامات که با رویترز گفتگو کردهاند، تحریمهای جدید باعث شده واسطهها عقبنشینی کنند یا در ازای انجام معاملات پول بیشتری مطالبه کنند.
سه مقام ارشد ایرانی به رویترز گفتند کارزار آمریکا برای تحت فشار قرار دادن اقتصاد ایران از طریق محاصره صادرات نفت و جلوگیری از دور زدن تحریمها، بهطور فزایندهای برای تهران دشوار شده است. یکی از مقامات ارشد گفت ایران تنها برای حدود دو ماه دیگر بنزین ذخیره دارد؛ بنزینی که با وجود تولید داخلی نفت، به دلیل ظرفیت محدود پالایشگاهی باید وارد شود.
واشنگتن طی هفتههای اخیر تلاش کرده فشار اقتصادی بر تهران را افزایش دهد تا در هرگونه مذاکره احتمالی در آینده، امتیازهایی از ایران بگیرد.
این منابع گفتند اگرچه حاکمان جمهوری اسلامی طی چند دهه توانستهاند تحریمها را دور بزنند، اقدامات اخیر آمریکا آنها را در موقعیت بسیار حساستری قرار داده است و کانالهای باقیمانده برای تامین ارز خارجی یا خرید کالا بهشدت محدود شدهاند.سه منبع ارشد ایرانی گفتند این تلاشها باعث شده استفاده از شبکههای موجود ایران برای دور زدن تحریمها، از جمله شرکتهای صوری، نفتکشهای ثبتنشده و قاچاق، بیش از پیش پرهزینه شود.
به گفته منابع، بهویژه تلاش آمریکا برای جلوگیری از دسترسی ایران به شبکههای تامین مالی بینالمللی در کشورهایی که تهران سالها از آنها برای حفظ فعالیت اقتصادی خود استفاده کرده، تهدیدی واقعی و فوری است.
کاهش ذخایر بنزین همزمان با سقوط ارزش پول
رویترز مینویسد، جنگ در این هفته بار دیگر به درگیری آشکار تبدیل شده است؛ حملات آمریکا در امتداد سواحل ایران در خلیج فارس، با حملات تلافیجویانه ایران به پایگاههای آمریکا در کشورهای عربی همراه شده است.
هیچیک از دو طرف تاکنون نشانهای از آمادگی برای پذیرش امتیازهای مورد مطالبه طرف مقابل نشان ندادهاند، هرچند ممکن است این وضعیت در حال تغییر باشد.
با وجود تلاشهای ایران برای ادامه ایجاد اختلال در مسیر کشتیرانی، انرژی بیشتری از طریق تنگه هرمز به بازارهای بینالمللی منتقل میشود. در همین حال، محاصره صادرات نفت ایران از سوی آمریکا، منبع اصلی درآمد تهران را بهطور کامل قطع کرده است.
مشکلات ایران با توجه به این واقعیت تشدید شدهاند که اقتصاد کشور پیش از آغاز درگیری نیز در بحران عمیقی قرار داشت؛ ارزش پول ملی سقوط کرده و تورم بهشدت افزایش یافته بود.
منابع رویترز گفتند فشار مالی بر ایران همچنین تلاشهای تهران برای دور زدن تحریمها را دشوارتر کرده و پول کمتری برای پرداخت هزینههای سنگین مورد نیاز برای فرار غیرقانونی از تحریمها باقی گذاشته است.
ارزش ریال طی روزهای اخیر به پایینترین سطح تاریخی خود سقوط کرده است.
حاکمان ایران بهخوبی از خطرات احتمالی فروپاشی اقتصادی و امکان شعلهور شدن دوباره اعتراضات سراسری آگاهاند؛ اعتراضاتی که حکومت در دیماه با کشتن هزاران معترض سرکوب کرد.
علی انصاری، استاد تاریخ معاصر در دانشگاه سنت اندروز اسکاتلند، گفت: «آنها تحت فشار اقتصادی بسیار، بسیار شدیدی قرار دارند. آنها در حال از دست دادن کنترل تنگهها هستند. مسئله واقعا این است که آیا تصمیم میگیرند مذاکره کنند یا نه؛ و فکر میکنم مجبور خواهند شد.»
جنگ همچنین وارد مرحله تازهای شده است و هر یک از دو طرف تلاش میکند بر سیاست داخلی طرف مقابل تاثیر بگذارد.
یک مقام ارشد ایرانی گفت تهران امیدوار است تهدید تورم، دولت آمریکا را پیش از انتخابات میاندورهای ماه نوامبر از ادامه فشار بازدارد؛ در حالی که واشنگتن تلاش میکند ایرانیها را به بهپاخاستن علیه حکومت ترغیب کند.
محاصره و تحریمهای ثانویه تهران را تحت فشار قرار دادهاند
اقدامات اخیر آمریکا دامنه تحریمهای ثانویه علیه کشورهایی را که با ایران تجارت میکنند، گسترش داده است؛ هدف این اقدامات جلوگیری از تسویه معاملات دلاری مورد نیاز ایران برای فروش نفت و تامین مالی واردات کالاها و مواد اولیه حیاتی است.
بر اساس دادههای شرکت تحلیل کالاهای اساسی «کپلر»، میزان بارگیری نفت خام ایران در این ماه به حدود ۲۶۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است؛ در حالی که این رقم یک سال پیش حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز بود. تنها مقدار اندکی از نفت همچنان از پایانهها خارج میشود تا از طریق کامیون، قطار یا شناورهای کوچکتر از مسیر دریای خزر توزیع شود.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری اسلامی ایران، گفته است حجم کل تجارت بین ۲۵ تا ۳۵ درصد کاهش یافته و واردات بیش از صادرات آسیب دیده است. او یکی از چند مقام ارشد ایرانی است که طی هفتههای اخیر درباره وخامت سریع وضعیت کشور هشدار دادهاند.
فشار آمریکا و حملات خود ایران نیز یکی از مسیرهای اصلی تجارت ایران، یعنی امارات متحده عربی، را مختل کرده است. امارات در ۱۹ اوت اعلام کرد تمام مبادلات تجاری و تعاملات مالی با تهران تا اطلاع ثانوی متوقف شده است.
یک تاجر ایرانی در تهران که در زمینه واردات کالا فعالیت میکند، گفت: «اگر این کانالها بسته بمانند، تامینکننده پول نقد میخواهد، معامله از طریق کشور دیگری انجام میشود و محموله دیرتر و گرانتر به دست میرسد.»
ارزش پول ایران از حدود یک میلیون ریال در برابر یک دلار در سال گذشته به بیش از ۲.۲ میلیون ریال در حال حاضر سقوط کرده است.
تاثیر داخلی این وضعیت بسیار دردناک است. آمار رسمی نشان میدهد متوسط تورم ۱۲ماهه به ۶۹.۹ درصد رسیده است و قیمت مواد غذایی، نوشیدنیها و دخانیات تقریبا با دو برابر این نرخ افزایش یافته است.
نرخ رسمی بیکاری در بهار به ۹.۱ درصد افزایش یافته و تعداد شاغلان نیز در مقایسه با سال گذشته حدود ۴۵۰ هزار نفر کاهش یافته است؛ این کاهش همزمان با افت گستردهتر نرخ مشارکت نیروی کار رخ داده است.
حتی برای کسانی که همچنان شاغل هستند، متوسط حقوق ماهانه حدود ۱۲۵ دلار، فاصله زیادی با هزینههای اولیه خانوار دارد که بر اساس آمار رسمی حدود ۴۵۰ دلار در ماه است.
مهناز، کارمند ۳۴ ساله بخش خصوصی در تهران که خواست نام خانوادگیاش منتشر نشود، به رویترز گفت: «هر روز فقیرتر میشویم.»
