شش ماه پس از آغاز جنگ ایران، بزرگترین شرکتهای نفتی آمریکا با فروش نفت کمتر اما به قیمتهای بسیار بالاتر، بیشترین میزان سود را از سال ۲۰۲۲ ثبت کردهاند. همزمان، جنگ سرمایهگذاریهای چندین ساله این شرکتها در کشورهای خلیج فارس را در معرض خطر قرار داده است.
به گزارش الجزیره، از آغاز جنگ، قیمت نفت برنت حدود ۲۲ درصد افزایش پیدا کرده و از ۷۲ دلار به ۸۸ دلار در هر بشکه رسیده است. تنگه هرمز همچنان تا حد زیادی به روی تردد تجاری بسته است، هرچند ایران و عمان هفته گذشته درباره ایجاد یک مسیر دریایی موقت توافق کردند.
راهول چودری، معاون پژوهشی شرکت ریستاد انرژی، میگوید جنگ میزان نفت و گازی را که شرکتهای آمریکایی از منطقه خلیج فارس دریافت میکنند کاهش داده است. این شرکت پیشبینی میکند سهم شرکتهای آمریکایی از گاز منطقه امسال حدود ۴۰ درصد و سهم آنها از نفت ۳۰ تا ۳۵ درصد نسبت به سال گذشته کاهش پیدا کند.
کدام شرکتها سود بردند؟
افزایش قیمت نفت تاکنون بخشی از آثار مالی کاهش تولید را جبران کرده است. شورون که فقط حدود ۵ درصد تولید جهانیاش به منطقه خلیج فارس مربوط میشود، در ۳۱ ژوییه (۹ مرداد) از سود تعدیلشده ۱۲ میلیارد دلاری خبر داد که بالاترین سود فصلی این شرکت در شش سال گذشته بود.
اکسونموبیل بیشتر در معرض اختلالهای منطقهای قرار گرفته است. قطر و امارات متحده عربی در مجموع حدود ۲۰ درصد از سهم اکسونموبیل از تولید جهانی نفت و گاز را تامین میکنند. در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، درآمد اکسونموبیل از استخراج و تولید نفت و گاز بهدلیل کاهش تولید در خاورمیانه حدود ۱.۳ میلیارد دلار نسبت به مدت مشابه در سال قبل کاهش یافت، اما افزایش قیمت انرژی این کسری را تا حد زیادی جبران کرد.
شرکتهای انرژی آمریکایی در کدام بخشهای خلیج فارس در معرض خطر قرار دارند؟
شرکتهای نفتی و گازی دولتی مانند آرامکوی عربستان سعودی، شرکت ملی نفت ابوظبی (ادنوک) و قطر انرژی بخش انرژی خلیج فارس را در اختیار دارند، اما شرکتهای آمریکایی نیز از طریق سهام پروژههای تولیدی، سرمایهگذاریهای مشترک، پالایشگاهها، صنایع پتروشیمی و قراردادهای ارائه تجهیزات و خدمات مهندسی، حضور گستردهای در منطقه دارند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
اکسونموبیل یکی از بزرگترین منافع تجاری آمریکا در منطقه را در اختیار دارد. این شرکت دههها شریک صنعت گاز طبیعی مایع قطر بوده است و در چند پروژه مشترک قطر انرژی مرتبط با توسعه میدان شمالی سهام دارد. این میدان بخش قطری میدان مشترک گازی با ایران است که در ایران پارس جنوبی نامیده میشود و بزرگترین میدان گازی جهان به شمار میرود. اکسونموبیل همچنین در میدان نفتی فراساحلی زاکوم در امارات متحده عربی سهام دارد.
کونوکو فیلیپس نیز در سال ۲۰۲۲ به پروژههای توسعه میدان شمالی شرقی و جنوبی قطر پیوست. اکسیدنتال پترولیوم یکی از بزرگترین تولیدکنندگان خارجی نفت در عمان است و میدان نفت سنگین مخیزنه، بزرگترین میدان تولیدی این کشور، را اداره میکند؛ این شرکت در پروژههای گازی و خطوط لوله امارات متحده عربی سهام دارد. شورون نیز از طریق شرکت «سعودی عربین شورون» در منطقه تقسیمشده سعودیـکویت، از جمله میدان وفره فعالیت میکند.
به کدام تاسیسات انرژی حمله شده است؟
طبق دادهها، جمهوری اسلامی ایران و گروههای نیابتیاش از آغاز جنگ تاکنون، دستکم ۱۷۲ حمله به زیرساختهای غیرنظامی در شش کشور شورای همکاری خلیج فارس انجام دادهاند. زیرساختهای انرژی بیشترین آسیب را دیدهاند و هدف ۴۸ درصد حملات تاسیسات نفت و گاز، نیروگاهها و آبشیرینکنها بوده است.
امارات متحده عربی، کویت و بحرین بیشترین حملات را متحمل شدهاند و بیشتر تاسیسات نفت و گاز هدف گرفته شدهاند. پالایشگاههای مینا عبدالله و مینا الاحمدی کویت، پالایشگاه شرکت نفت بحرین، شهر صنعتی الرویس ادنوک و مجتمع گازی حبشان در امارات متحده عربی از جمله اهداف بودهاند.
تاسیسات آرامکو نیز چند بار هدف قرار گرفتهاند. آخرین مورد، حمله پهپادی ۲۷ ژوییه (۵ مرداد) به مجتمع فرآوری بقیق بود که روزانه بیش از ۷ میلیون بشکه نفت را فرآوری میکند.
در ماه مارس، حمله پهپادی در نزدیکی پالایشگاه مشترک آرامکو و اکسونموبیل، سامرف، در ینبع، بارگیری نفت در بندر دریای سرخ را مختل کرد، هرچند تاثیر عملیاتی آن محدود بود.
شهر صنعتی راس لفان قطر، بزرگترین مرکز صادرات گاز طبیعی مایع جهان که میزبان پروژههای مشترک قطر انرژی، اکسونموبیل و کونوکو فیلیپس است، در ماه مارس چندین بار هدف حمله قرار گرفت و در مقطعی تولید آن کاملا متوقف شد. در ماه ژوئن نیز انفجاری در پروژه گازی برزان، که اکسونموبیل در آن سهام دارد، رخ داد که مقامهای قطری علت آن را «نقص فنی» اعلام کردند.
ریستاد انرژی پیشبینی میکند سهم اکسونموبیل از عرضه گاز طبیعی مایع قطر از ۱۳ میلیون تن در سال گذشته به حدود ۴ میلیون تن در سال جاری کاهش پیدا کند. حجم گاز کونوکو فیلیپس نیز از ۲.۵ میلیون تن به یک میلیون تن رسیده است.
آسیب به واحدهای تولید گاز طبیعی مایع راس لفان ممکن است پیامدهای چندساله داشته باشد. بر اساس اعلام قطر انرژی، تعمیر برخی واحدها سالها زمان خواهد برد. چودری میگوید حمله به واحدهای چهار و شش راسگاز حدود ۱۳ میلیون تن ظرفیت تولید را از مدار خارج کرده و بازسازی آنها نیازمند سه تا پنج سال زمان و حدود سه میلیارد دلار هزینه است.
یکی دیگر از پروژههای آسیبدیده، پروژه گازی شاه در امارات متحده عربی است که اکسیدنتال ۴۰ درصد سهام آن را در اختیار دارد. حملات پهپادی ماه مارس باعث آتشسوزی و توقف فعالیت این مجموعه شد. تولید میدان زاکوم نیز که اکسونموبیل ۲۸ درصد آن را در اختیار دارد، از مارس تا مه بهدلیل اختلال در مسیرهای صادراتی کاهش پیدا کرد.
در عراق نیز میدان نفتی سرسنگ در ماه مارس هدف حمله پهپادی قرار گرفت و ماه بعد، انفجاری در یکی از تاسیسات ذخیرهسازی آن رخ داد. اکسونموبیل همچنین با خطر تاخیر در پروژه ۱۰ میلیارد دلاری زاکوم و طرحهای توسعه گاز قطر مواجه است. کونوکو فیلیپس نیز قصد دارد ۴۲ درصد از سهم عملیات بیپی (بریتیش پترولیوم) در کرکوک عراق را در اختیار بگیرد.
شرکتهای خدمات نفتی آمریکا در خلیج فارس
شرکتهای خدمات نفتی آمریکایی اسالبی، هالیبرتون و بیکر هیوز نیز در سراسر خلیج فارس تجهیزات، فناوری حفاری و خدمات عملیاتی ارائه میکنند. درآمد این سه شرکت از خاورمیانه در سهماهه دوم سال جاری نسبت به سال قبل بین ۸ تا ۱۰ درصد کاهش یافته است. افزایش هزینههای لجستیکی، اختلال زنجیره تامین و تاخیر پروژهها حاشیه سود آنها را تحت فشار قرار داده است، هرچند ازسرگیری فعالیتهای متوقفشده میتواند از سال ۲۰۲۷ به افزایش درآمد منجر شود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، بارها به ایران درباره محدودسازی دسترسی به تنگه هرمز هشدار داده و تاکید کرده است این آبراه باید برای تجارت جهانی باز بماند. شرکتهای آمریکایی نیز میلیاردها دلار در پروژههای نفت و گاز کشورهای خلیج فارس سرمایهگذاری کردهاند و ادامه جنگ علاوه بر صادرات انرژی، فعالیت و توسعه زیرساختهای آنها در منطقه را تحت تاثیر قرار داده است.
