عربستان سعودی برای ادامه تامین نفت بازارهای جهانی در شرایطی که جنگ با جمهوری اسلامی موجب اختلال در حمل‌ونقل انرژی در خاورمیانه شده است، میلیون‌ها بشکه نفت را به بنادر دریای سرخ منتقل کرده است. 

به گزارش بلومبرگ، داده‌های ردیابی نفتکش‌ها نشان می‌دهد در ماه جاری پنج ابرنفتکش از بندر ینبع در ساحل غربی عربستان سعودی بارگیری کرده‌اند. میزان صادرات از این بندر در مقایسه با میانگین ماه فوریه حدود سه برابر افزایش پیدا کرده است.

عربستان سعودی معمولا بیشتر نفتش را از بندر راس تنوره در خلیج فارس صادر می‌کند. با وجود ادامه بارگیری در این بندر، جنگ در ایران موجب شده است محموله‌ها طبق روال از منطقه خارج نشوند. 

درگیری‌ها بخش قابل توجهی از عرضه نفت، سوخت و گاز در منطقه را مختل کرده است. در حالی که عربستان سعودی می‌تواند بخش بزرگی از نفتش را به مسیرهای جایگزین هدایت کند، سایر کشورهای تولیدکننده منطقه با محدودیت بیشتری برای از سرگیری صادرات از طریق تنگه هرمز مواجه‌اند. 

اگر این آبراه باز نشود و نفتکش‌های خالی نتوانند وارد خلیج فارس شوند، مخازن ذخیره نفت خام و فرآورده‌های نفتی پر خواهد شد و کشورها مجبور به کاهش تولید می‌شوند. عراق که دومین تولیدکننده بزرگ منطقه است، تولید نفت را کاهش داده است. همچنین گزارش شده است چند پالایشگاه در خاورمیانه برخی واحدها را متوقف کرده‌اند یا میزان فراوری را کاهش داده‌اند.

شرکت آرامکو اعلام کرده است که نفت تولیدی مناطق شرقی عربستان سعودی از طریق خط لوله به بنادر دریای سرخ منتقل می‌شود. ظرفیت این خط لوله می‌تواند بخش عمده‌ای از صادرات روزانه حدود ۷ میلیون بشکه نفت عربستان سعودی را منتقل کند. با این حال، مسیر دریای سرخ نیز بدون خطر نیست. نفتکش‌هایی که به بندر ینبع رفت‌وآمد می‌کنند باید از تنگه باب‌المندب عبور کنند، که در دو سال گذشته هدف حملات موشکی، پهپادی و دریایی حوثی‌های یمنی تحت حمایت جمهوری اسلامی بوده است.

در همین حال، تقاضا برای نفتکش‌هایی که نفت عربستان سعودی را از ینبع به پالایشگاه‌های هند منتقل می‌کنند افزایش پیدا کرده است. یکی از کشتی‌ها، کالاموس، به‌مبلغ روزانه حدود ۷۵۸ هزار دلار برای حمل نفت از این بندر اجاره شده است. 

داده‌ها نشان می‌دهد در چهار روز نخست ماه مارس پنج نفتکش بسیار بزرگ از ینبع حرکت کرده‌اند که در مجموع ظرفیت حمل حدود ۱۰ میلیون بشکه نفت را دارند.

بر اساس این داده‌ها، صادرات از این بندر در ماه جاری به‌طور میانگین به حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز رسیده است، در حالی که این رقم در ماه گذشته حدود ۷۸۶ هزار بشکه در روز بود. چند نفتکش دیگر نیز که پیش‌تر به مقصد خلیج فارس در حرکت بودند اکنون به سمت دریای سرخ تغییر مسیر داده‌اند.

در عین حال، میزان ادامه این جریان صادرات به تعداد کشتی‌هایی بستگی دارد که می‌توانند برای بارگیری به ینبع برسند. تحلیلگران می‌گویند در کوتاه‌مدت احتمال افزایش قابل توجه صادرات از این بندر محدود است.

امارات متحده عربی نیز مسیر جایگزینی برای عبور از تنگه هرمز دارد و روزانه بیش از یک میلیون بشکه نفت از بندر فجیره صادر می‌کند. ظرفیت خط لوله مربوطه حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز است، که همچنان کمتر از کل برنامه صادرات این کشور محسوب می‌شود.

در شرایطی که تنگه هرمز عملا مسدود شده، مخازن ذخیره در پالایشگاه‌ها و میدان‌های نفتی خلیج فارس به‌سرعت در حال پر شدن است و تعداد نفتکش‌های در دسترس برای بارگیری کاهش پیدا کرده است. این وضعیت فشار بیشتری بر بازار انرژی وارد کرده است. 

هم‌زمان، برخی پالایشگاه‌ها در کویت، بحرین و قطر میزان تولیدشان را کاهش داده‌اند یا واحدهایی را متوقف کرده‌اند. همچنین، گزارش شده است که پالایشگاه‌هایی در چین و هند نیز به‌دلیل مشکلات تامین نفت و اختلال‌های لجستیکی، با کاهش تولید مواجه شده‌اند.

در پی این تحولات، قیمت نفت برنت از پایان معاملات جمعه گذشته حدود ۱۶ درصد افزایش یافته و برای نخستین بار از ژوییه ۲۰۲۴ به بیش از ۸۵ دلار در هر بشکه رسیده است. قیمت گاز در اروپا نیز پس از کاهش تولید قطر افزایش قابل توجهی داشته است.