اول شهریور در تقویم ایران به نام روز ملی همدان و روز ملی یزد شناخته می‌شود، فرصتی برای یادآوری دو شهر که هر کدام بخشی مهم از تاریخ، معماری، فرهنگ و تمدن ایران را در خود جای داده‌اند. همدان در این روز یادآور ابوعلی سیناست، چرا که اول شهریور، زادروز ابن‌سینا، با «روز پزشک» و «روز همدان» پیوند خورده است. نام همدان اما بسیار فراتر از ابن‌سینا است، این شهر باستانی بر بقایای هگمتانه، یکی از مهم‌ترین مراکز تمدنی ایران باستان، شکل گرفته است. هگمتانه که در منابع یونانی با نام اکباتان نیز شناخته می‌شود، از مراکز مهم حکومت مادها بود و بعدها نیز در دوره‌های هخامنشی، اشکانی و ساسانی اهمیت خود را حفظ کرد. محوطه باستانی هگمتانه در سال ۲۰۲۴ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. در همدان، در کنار هگمتانه، می‌توان به آرامگاه ابوعلی سینا، آرامگاه باباطاهر، گنجنامه در دامنه الوند، شیرسنگی، موزه هگمتانه و بافت تاریخی شهر سر زد. همچنین غار علیصدر در استان همدان، یکی از شناخته‌شده‌ترین جاذبه‌های طبیعی منطقه، مقصدی مهم برای گردشگران است. اما یزد روایت دیگری از تاریخ ایران را در خود حفظ کرده است، شهری در قلب کویر که معماری آن برای سازگاری با گرما و کم‌آبی شکل گرفته و شهر تاریخی یزد از سال ۲۰۱۷ در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد. بافت خشتی، کوچه‌های باریک و ساباط‌ها، بادگیرها، قنات‌ها، آب‌انبارها و خانه‌های سنتی، از ویژگی‌های شاخص این شهر تاریخی‌اند. در یزد، مجموعه امیرچخماق یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای شهر است، مجموعه‌ای که مسجد، تکیه، بازار، آب‌انبار و دیگر بناهای تاریخی را در بر می‌گیرد و شکل امروزی آن ریشه در دوره تیموری دارد. مسجد جامع یزد با مناره‌های بلند و کاشی‌کاری‌های چشمگیر، باغ دولت‌آباد با بادگیر مشهورش، خانه لاری‌ها، زندان اسکندر، موزه آب یزد، بازار خان، آتشکده زرتشتیان و دخمه‌های زرتشتیان از دیگر دیدنی‌های مهم این شهر هستند. یزد همچنین یکی از مهم‌ترین نمونه‌های معماری سازگار با اقلیم خشک ایران است، سامانه‌های قنات، بادگیرها و آب‌انبارها نشان می‌دهند که زندگی شهری در یکی از خشک‌ترین مناطق کشور چگونه با فناوری‌های بومی و دانش نسل‌های گذشته امکان‌پذیر شده است. در یک سوی ایران، هگمتانه و الوند یادآور تاریخ چند هزار ساله همدان‌اند و در سوی دیگر، بادگیرها، قنات‌ها، خانه‌های خشتی و بافت تاریخی یزد بخشی از میراث معماری و زیست ایرانی در کویر را حفظ کرده‌اند. اول شهریور می‌تواند فراتر از یک مناسبت تقویمی، فرصتی برای دیدن دوباره این دو شهر و شناخت میراثی باشد که از دل هزاران سال تاریخ به امروز رسیده است. #یزد #همدان #ایران #سرزمین_کهن #هگمتانه #بوعلی_سینا #ایندیپندنت_فارسی