جایزه نوبل پزشکی سال ۲۰۲۶ روز دوشنبه به سه دانشمندی اعطا شد که ابزاری مبتنی بر نور برای کمک به شناخت نحوه عملکرد مغز ابداع کرده‌اند.

به گزارش آسوشیتدپرس، کارل دایسروت، ۵۴ ساله، پیتر هگمان، ۷۱ ساله، و گئورگ ناگل، ۷۳ ساله، در زمینه کانال‌های یونی کنترل‌شونده با نور و اپتوژنتیک پژوهش کرده‌اند.

مجمع نوبل از دستاوردهای آن‌ها تقدیر و اعلام کرد که این روش اکنون در آزمایشگاه‌های سراسر جهان برای کشف رازهای مغز استفاده می‌شود.

این مجمع اعلام کرد که دایسروت در دانشگاه استنفورد در کالیفرنیا فعالیت می‌کند، در حالی که هگمان در دانشگاه هومبولت برلین و ناگل در دانشگاه وورتسبورگ، هر دو در آلمان، مشغول به کارند.

اپتوژنتیک روشی است که به پژوهشگران امکان می‌دهد با استفاده از نور، سلول‌های عصبی و مدارهای مغز را فعال یا غیرفعال کنند. این روش که به گفته مجمع نوبل «عصری تازه در علوم اعصاب» آغاز کرده است، به شناخت بهتر عملکرد مغز و کشف مسیرهای عصبی دخیل در رفتار و بیماری کمک می‌کند.

آغاز این پژوهش‌ها به زمانی بازمی‌گردد که هگمان بررسی کرد چگونه نوعی جلبک سبز تک‌سلولی می‌تواند به سمت نور شنا کند. او و ناگل پروتئین خاصی را کشف کردند که با تابش نور آبی، کانالی را باز و یک پیام الکتریک ایجاد می‌کند. وارد کردن این پروتئین به سلول‌های دیگر آن‌ها را به نور حساس می‌کند.

دیسروت سپس با استفاده از ژن مسئول تولید این پروتئین، کلیدی تحت کنترل نور برای سلول‌های عصبی مغز موش‌های زنده ساخت.

جرمی برگ از دانشگاه پیتسبورگ گفت: «این مجموعه ابزاری بسیار دقیق برای آزمایش‌هایی درباره نحوه عملکرد مغز است که انجامشان به هر روش دیگری بسیار دشوار است.»

برگ اوایل دهه ۲۰۰۰ در موسسه‌ ملی سلامت آمریکا فعالیت می‌کرد. این نهاد در آن زمان، بودجه قابل‌توجهی به دیسروت اختصاص داد تا «این ایده درباره اپتوژنتیک» را دنبال کند؛ ایده‌ای که به گفته برگ، «تقریبا دقیقا همان‌طور که پیش‌بینی شده بود، تحقق یافت».

توماس پرلمن، دبیر کمیته نوبل پزشکی، گفت روز دوشنبه توانسته است با هر سه برنده تماس بگیرد.

جایزه نوبل پزشکی در موسسه کارولینسکا در استکهلم اعلام و به این ترتیب هفته نوبل آغاز شد. مبلغ جایزه امسال ۱۲ میلیون کرون سوئد معادل حدود ۱.۲ میلیون دلار است؛ چه این جایزه به یک فرد، گروه کوچکی از برندگان یا یک سازمان اعطا شود.

این جایزه سال گذشته به سه دانشمند که درباره دستگاه ایمنی بدن پژوهش می‌کردند، اعطا شد.

اعطای جوایز نوبل امسال روز سه‌شنبه با جایزه فیزیک، روز چهارشنبه با جایزه شیمی و روز پنجشنبه با جایزه ادبیات دنبال خواهد شد.

پس از اعطای جایزه صلح در روز جمعه، برنده جایزه یادبود نوبل در علوم اقتصادی هم روز ۱۲ اکتبر اعلام خواهد شد.