مقامهای ارشد اسرائیل میگویند کشور وارد مرحلهای شده که آن را «گرگومیش جنگ» مینامند، مقطعی که با آتشبس موقت و تلاشهای دیپلماتیک فزاینده برای ایجاد توافقهای بلندمدت پس از بیش از دو سال جنگ همراه است. هرچند فعالیت نظامی ممکن است ادامه داشته باشد، تمرکز بیشازپیش به سمت دیپلماسی حرکت کرده است.
فشار ترامپ به نتانیاهو برای تغییر مسیر
به گفته مقامهای ارشد، این گذار از زمانی آغاز شد که دونالد ترامپ در تماسی تلفنی از بنیامین نتانیاهو خواست بهتدریج از اقدامهای تهاجمی در غزه، لبنان و سوریه فاصله بگیرد و بهسمت دیپلماسی و اقدامهای اعتمادساز حرکت کند. ترامپ این تغییر را برای پیشبرد «طرح ۲۰ مادهای» و پایان بلندمدت خصومتها ضروری میداند. قرار است نتانیاهو در دیدار ماه دسامبر در واشنگتن در این مورد گفتوگو کند.
یک مقام امنیتی گفت فرماندهان نظامی نیز خواهان شروع بازسازی ارتش و حرکت بهسمت نیرویی مدرنترند. در ستاد کل ارتش، توصیههای واشنگتن برای غزه حامیان زیادی دارد و برخی معتقدند بخش بزرگی از اهداف جنگی اسرائیل در لبنان، سوریه و حتی ایران از طریق توافقهای دیپلماتیک قابل تثبیت است.
ضربالاجل لبنان نزدیک میشود
مهلت ۳۱ دسامبر که ترامپ برای خلع سلاح حزبالله تعیین کرده، نزدیک است. تلآویو به بیروت هشدار داده است در صورتی که این اتفاق نیفتد، اقدام نظامی را تشدید خواهد کرد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
پس از گفتگوی ترامپ با نتانیاهو، اسرائیل از احتمال باز کردن گذرگاه رفح برای مجروحان غزه خبر داد، اقدامی که با نظارت تشکیلات خودگردان و اروپا صورت میگیرد. مصر بلافاصله مخالفت کرد و آن را مقدمه مهاجرت از غزه دانست. هنوز مشخص نیست رفح باز خواهد شد یا خیر، اما مقامهای اسرائیل میگویند طرح موضوع از جانب اسرائیل یک امتیازدهی دیپلماتیک محسوب میشود.
نشانههای آرام در لبنان
اسرائیل دکتر اوری رسنیک را به ریاست هیئت اعزامی کمیته هماهنگی نظامی منصوب کرد و لبنان نیز سیمون کرم، دیپلمات باسابقه، را انتخاب کرد؛ که این نخستین تماس مستقیم غیرنظامی بین دو کشور از دهه ۱۹۹۰ است.
این تصمیم به ابتکار رئیسجمهوری و نخستوزیر لبنان صورت گرفت و نشاندهنده تمایل بیروت به کاهش تنشها و احتمالا بررسی عادیسازی روابط است، رویکردی که حزبالله با آن موافق نیست.
مورگان اورتگاس، فرستاده ترامپ، نیز همزمان به اورشلیم و بیروت سفر کرده و بر تغییر جهت آمریکا بهسوی میانجیگری فعال تاکید کرده است.
قواعد «روز بعد»
ترامپ میخواهد تلاشهای اصلی در غزه، لبنان و سوریه از این پس بیشتر دیپلماتیک باشد و اسرائیل فقط فشار نظامی محدود و گزینشی اعمال کند.
در این چارچوب، نابودی زرادخانه گروههای مسلح باید از طریق توافقهای میانجیگریشده دنبال شود و از همه طرفها انتظار اقدامهای اعتمادساز میرود.
واگرایی اهداف
ترامپ بهدنبال ثبات منطقهای، کسب اعتبار سیاسی، مشارکتهای اقتصادی همسو با منافع آمریکا، و همچنین کاهش نیروهای آمریکایی در منطقه است. اما نتانیاهو در پی «پیروزی کامل»، از جمله انهدام حماس و حزبالله و غیرنظامیسازی کامل غزه و لبنان است. او از نقشآفرینی تشکیلات خودگردان در غزه و از مداخله ترکیه و قطر در روند بازسازی جلوگیری میکند.
در لبنان، اسرائیل برای عقبنشینی از برخی مواضع، بازگرداندن بازداشتشدگان و بازگشت آوارگان شیعه آمادگی نشان داده، اما این امر را به خروج کامل حزبالله از این مناطق و غیرنظامیسازی گستردهتر، از جمله در دره بقاع منوط کرده است.
حزبالله بازسازی میکند
به گفته مقامها، حزبالله با کمک جمهوری اسلامی و شبکههای سوری در حال بازسازی سریع نیرو و زیرساختها است. ارتش اسرائیل ماه گذشته فرمانده نظامی جدید حزبالله را از میان برداشت و میگوید فقط حدود ۲۰ هزار از ۱۳۰هزار مهمات این گروه باقی مانده است. گزارشهایی از افزایش فعالیت پهپادی حزبالله در شمال لیتانی و بقاع وجود دارد.
بهرغم موفقیت نسبی در جنوب لبنان، از میان بردن توانمندیهای حزبالله در منطقه شمال لیتانی خارج از توان ارتش لبنان است، بهویژه با توجه به اینکه حدود یکسوم سربازان ارتش شیعهاند و بعید است مقابل حزبالله قرار بگیرند.
در همین حال، فشار از سوی گروههای لبنانیــ و حتی برخی چهرههای شیعهــ علیه حزبالله افزایش پیدا کرده است و بسیاری این گروه شبهنظامی را عامل تخریب کشور میدانند.
غزه: نتانیاهو گزینه نظامی را حفظ میکند
نتانیاهو ترجیح میدهد خلع سلاح حماس از طریق دیپلماسی انجام گیرد، اما میگوید اگر طی ماههای آتی رخ ندهد، ارتش وارد مناطق غرب غزه میشود و شبکههای زیرزمینی و تسلیحاتی را نابود خواهد کرد، مشابه عملیاتهایی که در رفح و خانیونس در جریان است.
اجرای عملیات در شهر غزه یا مناطق مرکزی مستلزم تخلیه غیرنظامیان و تشکیل نیروی بینالمللی در قالب طرح «غزه جدید» است که واشنگتن مدنظر دارد.
«شورای صلح» پیشنهادی به رهبری ترامپ و شاهزاده محمد بن سلمان، همراه یک شورای اداری فلسطینی برای غزه، در حال شکلگیری است. نتانیاهو هرگونه نقشآفرینی تشکیلات خودگردان را رد میکند و خواهان خروج سریع حماس از قدرت است.
سوریه، ایران و منطقه
نتانیاهو خواهان ایجاد منطقه حائل ۲۰ کیلومتری در جنوب سوریه است و میخواهد برنامههای موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی متوقف و از احیای برنامه هستهای تهران ممانعت شود.
اسرائیل همچنین بر محافظت از مسیرهای دریای سرخ و جلوگیری از عملیات احتمالی گروههای وابسته به جمهوری اسلامی از مسیر اردن یا جولان سوریه متمرکز است.
اولویتها و محدودیتهای ارتش اسرائیل
فرماندهان ارتش اسرائیل خواهان گذار به آتشبس پایدارند. رئیس ستاد ارتش بر بازسازی نیرو، افزایش ذخایر و ایجاد واحدهای دیجیتال و هوش مصنوعی تاکید دارد. کاهش فشار بر نیروهای ذخیره و بازگشت چرخههای آموزش کامل از اولویتهای اصلی است.
با این حال، محدودیت بودجه، مناقشه بر سر معافیت گروههای ارتدوکس افراطی از سربازی، و نبود چشمانداز سیاسی مشخص، روند گذار را دشوار میکند. بدون هماهنگی با واشنگتن برای پایان جنگ و ایجاد سازوکار امنیتی جدید، ارتش اسرائیل قادر نخواهد بود از جنگ گسترده به بازسازی و آمادگی برای تهدیدهای آینده تغییر مسیر دهد.
ترجمه از واینت
